Meer weten over de oorlog in Oekraïne? Lees hier al onze artikelen.
In het westen van Oekraïne zitten ten minste een miljoen mensen zonder elektriciteit na de grote Russische raket- en droneaanval van vanochtend. Dat melden de gouverneurs van de provincies Lviv, Volyn en Rivne.
Daan de Vries
Rusland heeft vanochtend een grootschalige raket- en droneaanval uitgevoerd op het Oekraïense elektriciteitsnet. Dat schrijft de Oekraïense energieminister Herman Haloesjtsjenko op Facebook. De omvang van de schade is nog onduidelijk, maar lokale bestuurders melden dat de stroom op verschillende plaatsen in het land is uitgevallen.
De afgelopen weken heeft Rusland zijn aanvallen op het Oekraïense stroomnet opgevoerd, in aanloop naar de winter. Meer dan de helft van de productiecapaciteit is door de voortdurende aanvallen buiten werking gesteld. Volgens Andri Jermak, de stafchef van de Oekraïense president Volodymyr Zelensky, heeft Rusland een voorraad raketten opgebouwd, die het de komende tijd zal gebruiken voor nieuwe aanvallen op de Oekraïense infrastructuur.
Daan de Vries
In heel Oekraïne is een luchtalarm van kracht vanwege raketdreiging vanuit Rusland. De Oekraïense luchtmacht waarschuwt vooral burgers in de regio's Odesa, Cherson en Mykolajiv.
In onder meer havenstad Odesa aan de Zwarte Zee en in de stad Kropyvnytsky in Centraal-Oekraïne klonken donderdagochtend vroeg explosies. De regionale gouverneur van Odesa, Oleh Kiper, drong er in een bericht op Telegram bij inwoners op aan om naar een schuilplaats te gaan. (ANP)
Oekraïense vluchtelingen in Nederland leven in een kwetsbare situatie, zo komt naar voren uit een rapport over Oekraïners in Nederland. Een deel van de vluchtelingen wil in Nederland blijven, maar onduidelijkheid over hun mogelijkheden belemmert hen om goed mee te kunnen doen, stelt het Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum (WODC) donderdag in een publicatie.
Oekraïners vormen een van de grootste groepen vluchtelingen in Nederland van de afgelopen 25 jaar. Dit najaar waren hier ongeveer 115.000 Oekraïense vluchtelingen. Het WODC ondervroeg ruim drieduizend van hen. De eerste conclusies van deze enquête werden afgelopen zomer al bekendgemaakt, nu is er uitgebreider onderzoek gedaan.
Het grootste deel van de Oekraïners verblijft in een opvanglocatie van een gemeente. Gemeenten zelf uiten al langer zorgen over deze tijdelijke opvang en zeggen dit niet goed meer te kunnen blijven faciliteren. Ook nemen spanningen op deze locaties toe. Oekraïners hebben geen toegang tot sociale huurwoningen. Dat zorgt ervoor dat ze relatief weinig contact hebben met Nederlanders.
De groep mag werken in Nederland, maar heeft door de speciale regeling waaronder ze vallen geen toegang tot inburgeringslessen. Sommige mensen spreken Engels, maar er is ook een deel dat alleen de eigen taal spreekt. Werk doen de vluchtelingen vaak ‘aan de onderkant van de arbeidsmarkt’. Meer dan de helft van de Oekraïense vluchtelingen voelt zich niet gezond. Het gaat hierbij voornamelijk om vrouwen.
De groep is volgens het WODC evengoed positief over Nederland. Driekwart van de ondervraagden wil de komende twee jaar nog in Nederland blijven en een deel van die groep wil, ook als het weer veilig is in Oekraïne, toch niet terug. (ANP)
• De Amerikaanse regering dringt er bij Oekraïne op aan de zogenoemde mobilisatieleeftijd te verlagen naar 18 jaar. Dat heeft persbureau AP gemeld op basis van een anonieme hooggeplaatste Amerikaanse functionaris. Oekraïne kampt met een tekort aan mankracht, terwijl Rusland bezig is met een opmars aan het front.
• Donald Trump heeft Keith Kellogg benoemd tot nieuwe gezant voor Oekraïne en Rusland. Dat heeft de aankomende president laten weten op zijn sociale medium Truth Social. Kellogg, een voormalig luitenant-generaal in het Amerikaanse leger, pleitte er onlangs voor om Oekraïne onder druk te zetten om vredesonderhandelingen te beginnen met Rusland.
• De Amerikaanse president Joe Biden heeft het Congres dinsdag om extra geld gevraagd voor Oekraïne. Het zou gaan om een bedrag van 24 miljard dollar ( 22,8 miljard euro). Dat heeft Politico gemeld op basis van twee anonieme bronnen binnen het Congres.
Donald Trump heeft Keith Kellogg benoemd tot nieuwe gezant voor Oekraïne en Rusland. Dat heeft de aankomende president laten weten op zijn sociale medium Truth Social. Kellogg, een voormalig luitenant-generaal in het Amerikaanse leger, pleitte er onlangs voor om Oekraïne onder druk te zetten om vredesonderhandelingen te beginnen met Rusland.
Trump is zelf ook voorstander van het beëindigen van de oorlog en heeft meermaals gezegd dat hij dat bij zijn aantreden als president zo spoedig mogelijk zal doen. Hoe hij dat wil bewerkstelligen en of dat betekent dat hij bindt dat Kyiv een deel van het door Rusland bezette Oekraïense grondgebied moet afstaan, is niet duidelijk. De functie van gezant voor het conflict tussen Oekraïne en Rusland is door Trump in het leven geroepen.
De 80-jarige Kellogg was tijdens Trumps vorige regering de stafchef van de Nationale Veiligheidsraad en vervolgens nationale veiligheidsadviseur van vicepresident Mike Pence. Met zijn opvolger bij de veiligheidsraad, Frederick Fleitz, presenteerde hij afgelopen zomer een plan aan Trump dat een einde moet maken aan de oorlog in Oekraïne.
Het plan dicteert dat gevechtslinies op hun huidige ligging bevroren moeten worden en dat zowel Kyiv als Moskou gedwongen moet worden plaats te nemen aan de onderhandelingstafel, door te dreigen met het stopzetten dan wel verhogen van de wapensteun aan Oekraïne.
Thom Canters
De Amerikaanse regering dringt er bij Oekraïne op aan de zogenoemde mobilisatieleeftijd te verlagen naar 18 jaar. Dat meldt persbureau AP op basis van een anonieme hooggeplaatste Amerikaanse functionaris. Oekraïne kampt met een tekort aan mankracht, terwijl Rusland bezig is met een opmars aan het front.
Oekraïne heeft de afgelopen tijd actie ondernomen om het leger aan meer manschappen te helpen. Zo werd de mobilisatieleeftijd in april verlaagd van 27 naar 25 jaar. Voor bepaalde groepen gedetineerden is het toegestaan te dienen in het leger in ruil voor strafvermindering. Oekraïense mannen tussen de 18 en 60 jaar, die (op termijn) dienstplichtig zijn, kunnen in het buitenland niet meer aan een nieuw paspoort komen.
Vooralsnog blijken de maatregelen niet genoeg om de Oekraïense verliezen te compenseren. ‘Als je puur kijkt naar de cijfers, dan heeft Oekraïne nu gewoon meer troepen nodig in de strijd’, zei de functionaris tegen AP. Volgens de bron denkt Oekraïne zo’n 160 duizend extra militairen nodig te hebben, waar de Amerikanen denken dat dit aantal te laag ligt, en er meer mankracht nodig is.
Thom Canters
Lees hier ook: Oekraïne slaat alarm over snelle Russische opmars: ‘Moeilijkste situatie in drie jaar’
Rusland zet twee Duitse journalisten van de ARD het land uit, heeft het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken bekendgemaakt. ARD bevestigt dat twee medewerkers opdracht hebben gekregen om te vertrekken. De uitzetting is een reactie op de vermeende Duitse sluiting van de Russische zender Channel One in Berlijn, zei een Russiche woordvoerder.
Channel One stelde woensdag dat de Duitse regering de redactie heeft gesloten in verband met de sancties tegen Rusland. De correspondent en een cameraman zouden half december het land uitgezet worden.
Het Duitse ministerie van Buitenlandse Zaken ontkent dat het kantoor van Channel One wordt gesloten en zegt dat de berichten van een gedwongen vertrek waarschijnlijk te maken hebben met het verblijfsrecht.
De Russische buitenlandwoordvoerder Maria Zacharova stelde evenwel dat Rusland ‘gedwongen was vergeldingsmaatregelen te treffen richting journalisten van de ARD-redactie in Moskou’. Als Duitsland toch Russische medewerkers van Channel One in staat zou stellen om hun ‘normale werkzaamheden’ te verrichten, mag de ARD misschien een nieuw team naar Rusland sturen.
Rusland heeft de afgelopen jaren meermaals buitenlandse journalisten het land uitgezet. De autoriteiten hebben sinds de oorlog in Oekraïne bovendien zowel buitenlandse als binnenlandse nieuwssites geblokkeerd. Veel journalisten en onafhankelijke media zijn uit vrees voor vervolging naar het buitenland uitgeweken.
ANP/Redactie
Donald Trump heeft enkele kandidaten op het oog voor de nieuwe functie van gezant voor het conflict in Oekraïne. Op gezag van verschillende anonieme ingewijden meldt persbureau Reuters dat het gaat om twee oud-topfunctionarissen in zijn vorige regering, die beiden aandringen op het beëindigen van de oorlog met Rusland.
De topkandidaat voor de post is volgens Reuters Richard Grenell, die tijdens Trumps eerste ambtstermijn meerdere functies bekleedde. Zo was hij ambassadeur in Duitsland en waarnemend hoofd van de nationale inlichtingendiensten. Grenell pleitte afgelopen zomer voor het creëren van ‘autonome zones’ om een einde te maken aan het conflict. Bovendien sprak hij zich, in navolging van Trump, uit tegen Oekraïens lidmaatschap van de Navo.
Een andere kanshebber voor de functie is Keith Kellogg, meldt Reuters. Kellogg, de voormalig stafchef van de nationale veiligheidsraad van Trumps vorige regering, presenteerde deze zomer een plan aan de aankomende president om een einde te maken aan de oorlog in Oekraïne.
De VS zouden wat Kellogg betreft geen wapens meer moeten sturen naar Oekraïne zolang Kyiv niet bereid zou zijn tot vredesbesprekingen. Omgekeerd zou Washington het Kremlin moeten waarschuwen dat een weigering om naar de onderhandelingstafel te komen, zal leiden tot het ophogen van de Amerikaanse wapensteun aan Oekraïne.
Trump heeft zelf herhaaldelijk gezegd dat hij als president razendsnel een einde zal maken aan de oorlog in Oekraïne. Over hoe hij precies van plan is dat te doen, heeft hij nooit meer informatie gegeven. Met name aan de uiterst rechterflank van zijn partij bestaat er grote weerstand tegen het leveren van financiële en militaire steun aan Oekraïne. De kandidaten die Trump op het oog heeft voor belangrijke posten voor het defensie- en buitenlandbeleid vertolken stuk voor stuk hetzelfde geluid.
Thom Canters
De Amerikaanse president Joe Biden heeft het Congres dinsdag om extra geld gevraagd voor Oekraïne. Het zou gaan om een bedrag van 24 miljard dollar ( 22,8 miljard euro). Dat meldt Politico op basis van twee anonieme bronnen binnen het Congres.
Uit het door Politico verkregen document blijkt dat ongeveer 16 miljard dollar gebruikt moet worden om het Amerikaanse wapenarsenaal aan te vullen. 8 miljard dollar gaat in het plan naar een door het minister van Defensie geleid initiatief om militaire goederen bij het Oekraïense leger te krijgen.
Of het verzoek om de 24 miljard dollar op tijd door het Congres komt, is nog niet duidelijk. Op 20 januari neemt Donald Trump het stokje als president over. Een steunplan van 61 miljard dollar nam eerder dit jaar maanden in beslag voordat er politieke goedkeuring voor kwam.
Biden probeert gedurende zijn laatste weken in het Witte Huis zoveel mogelijk steun voor Oekraïne veilig te stellen. Trump is zeer kritisch op Amerikaanse steun aan Oekraïne. Eerder deze maand gaf Biden Oekraïne toestemming om langeafstandswapens te gebruiken in de Russische regio Koersk.
Yassin Boutayeb
Een Oekraïense delegatie onder leiding van minister Rustem Umerov van Defensie bezoekt deze week Zuid-Korea om wapenhulp te vragen, melden diverse Aziatische media. Oekraïne wil de Zuid-Koreaanse wapens gebruiken in de oorlog met Rusland.
In oktober kondigde de Oekraïense president Volodymyr Zelensky in een interview met de Zuid-Koreaanse omroep KBS al aan dat hij een delegatie naar Seoul zou sturen voor wapenhulp, waaronder artillerie en luchtafweersystemen. Volgens de South China Morning Post ontmoet de Oekraïense delegatie woensdag al Zuid-Koreaanse functionarissen.
Zuid-Korea is een toonaangevende wapenproducent en staat onder druk van enkele westerse landen om Oekraïne te voorzien van wapens. Tot nu toe heeft het militaire materieel geleverd dat niet bedoeld is om mee aan te vallen, zoals mijnenruimingsapparatuur.
ANP
De voormalige Duitse bondskanselier Angela Merkel heeft dinsdag, bij de presentatie van haar memoires in Berlijn, haar beleid ten aanzien van Oekraïne verdedigd. Merkel weigerde op een top in Boekarest in 2008 om de weg vrij te maken voor Oekraïne om toe te treden tot de NAVO.
'Zelfs na grondig onderzoek kom ik tot de conclusie dat het absoluut het juiste was om te doen en dat er goede redenen voor waren', zei Merkel. 'Deze redenen gelden nog steeds voor mij.'
Ze wees erop dat een groot deel van de Oekraïense bevolking destijds tegen toetreding tot de NAVO was. 'Het land zelf was verdeeld." Bovendien had Rusland nog het recht om zijn Zwarte Zeevloot jarenlang op de Krim te stationeren. Toetreding van Oekraïne tot de NAVO "zou Rusland als een provocatie hebben gezien', betoogde ze. 'Dat wist iedereen.'
Merkel presenteerde haar memoires in het Deutsches Theater in Berlijn. Het ruim zevenhonderd pagina's tellende boek is getiteld Freiheit en beslaat de periode van 1954, Merkels geboortejaar, tot 2021.
ANP
Lees hier ook: 700 pagina’s tellende memoires van Merkel: wie een mea culpa vermoedde, komt bedrogen uit
De Oekraïense hoofdstad Kyiv is vannacht bestookt met een golf van Russische drones. Dat laat de burgemeester van de stad, Vitali Klitschko, weten, meldt persbureau Reuters. Er zijn nog geen berichten over slachtoffers of schade.
Ook Rusland zegt te zijn bestookt met drones. Volgens het Russische ministerie van Defensie hebben de Russische luchtverdedigingssystemen vannacht 39 Oekraïense drones vernietigd in zeven regio's.
Redactie
• De Russische roebel is vrijdag gedaald naar het laagste niveau in twee jaar tijd. Vandaag is één Amerikaanse dollar evenveel waard als 103,50 roebel, blijkt uit cijfers van de Londense beurs. De gedaalde waarde van de roebel zorgt in Rusland voor inflatie.
• Het Verenigd Koninkrijk heeft dertig nieuwe schepen van de zogeheten Russische schaduwvloot op zijn sanctielijst gezet. Dat meldt het Britse ministerie van Buitenlandse Zaken vandaag. In totaal heeft het VK nu 73 van dergelijke schepen op die lijst staan.De Britten proberen op deze manier Russische schepen die stiekem olie vervoeren in het Westen, tegen te houden.
• Het grootste private energiebedrijf van Oekraïne, DTEK, zegt 107 miljoen euro te ontvangen van de Europese Commissie en de Verenigde Staten. Het geld is volgens DTEK bedoeld om de energiecentrales te herstellen die door Russische aanvallen vernietigd of beschadigd zijn.
Het Verenigd Koninkrijk heeft dertig nieuwe schepen van de zogeheten Russische schaduwvloot op zijn sanctielijst gezet. Dat meldt het Britse ministerie van Buitenlandse Zaken vandaag. In totaal heeft het VK nu 73 van dergelijke schepen op die lijst staan.De Britten proberen op deze manier Russische schepen die stiekem olie vervoeren in het Westen, tegen te houden.
Rusland mag al langer geen olie verkopen, invoeren of overdragen aan westerse landen. Sinds de invoering van de westerse sancties probeert de Russische president Vladimir Poetin die restricties te omzeilen door middel van zijn schaduwvloot. Dat zijn schepen die onder de vlaggen van andere landen toch olie vervoeren binnen onder meer de EU. Onlinekrant Politico beschrijft dat het veelal om verouderde schepen gaat waarbij de kans op het lekken van olie aanzienlijk is. Doordat de verzekeraars van de schepen niet bekend zijn bij westerse landen ontsnappen ze vaak aan internationaal toezicht en wetgeving, zegt Politico.
Oliewinsten zijn voor Rusland belangrijk om zijn oorlog in Oekraïne te financieren. De helft van de dertig schepen die het VK op zijn sanctielijst heeft gezet slaagde er vorig jaar toch in voor meer dan 4 miljard dollar (3,8 miljard euro) aan olie(producten) te exporteren.
Vorige maand berichtte de Britse krant The Guardian dat het Westen het niet goed lukt om die Russische winsten in te perken. De Russische schaduwvloot wordt, zo bericht de krant, steeds groter en transporteert zo’n 70 procent van zijn olie, ondanks de westerse maatregelen. Volgens de Kyiv School of Economics heeft Rusland sinds 2022 10 miljard dollar geïnvesteerd in zijn schaduwvloot.
Yassin Boutayeb
Het grootste private energiebedrijf van Oekraïne, DTEK, zegt 107 miljoen euro te ontvangen van de Europese Commissie en de Verenigde Staten. Het geld is volgens DTEK bedoeld om de energiecentrales te herstellen die door Russische aanvallen vernietigd of beschadigd zijn.
Volgens de Oekraïense energiegigant is zo’n 90 procent van zijn opwekcapaciteit door Russische aanvallen vernietigd. Eerder deze maand sloegen Russische raketten in bij drie van de vijf werkende warmte-energiecentrales van DTEK. Daarbij raakte een centrale volledig buiten werking. Vóór de grootschalige Russische invasie was DTEK goed voor zo’n kwart van de Oekraïense elektriciteit.
Omdat Oekraïne kampt met een energietekort schakelt het land gecontroleerd het stroomnetwerk uit op verschillende tijdstippen in verschillende delen van het land. Met die maatregel probeert Oekraïne energie te besparen voor de komende winter.
Met de Europees-Amerikaanse steun kan DTEK centrales herstellen, wat naar schatting 1,8 gigawatt aan opwekcapaciteit moet opleveren. Dat is net genoeg om de meest basale faciliteiten van stromend water, verwarming en riolering draaiende te houden, schrijft de Londense denktank Royal United Services Institute (RUSI). De volledige elektriciteitsvraag in Oekraïne bedraagt volgens RUSI 15 tot 18 gigawatt in de wintermaanden.
Dana Holscher
De Russische roebel is vrijdag gedaald naar het laagste niveau in twee jaar tijd. Vandaag is één Amerikaanse dollar evenveel waard als 103,50 roebel, blijkt uit cijfers van de Londense beurs. De gedaalde waarde van de roebel zorgt in Rusland voor inflatie.
Daarmee komt de Russische economie voor het eerst sinds het begin van de oorlog onder druk te staan. Ondanks sancties uit het Westen bleef die economie de afgelopen twee jaar volop draaien. Het Internationaal Monetair Fonds (IMF) verwachtte dit jaar 2,6 procent economische groei voor Rusland, na 3 procent vorig jaar. Vooral het floreren van de Russische defensie-industrie, zoals de productie van tanks en wapens, zorgde voor een stijging van het bruto binnenlands product.
Het zakken van de waarde van de roebel volgt op nieuwe Amerikaanse sancties voor de Russische Gazprombank. Die bank zou in Rusland sinds het begin van de oorlog veel gebruikt worden om oorlogsuitgaven in roebels te doen, zoals de aankoop van wapens en de salarisbetaling aan soldaten. De Verenigde Staten ontzeggen Gazprombank nu de toegang tot de dollarmarkt, wat de mogelijkheden van de bank ernstig inperkt.
De oorlog in Oekraïne ging afgelopen week een nieuwe fase in. De Verenigde Staten gaven Oekraïne toestemming voor de inzet van hun raketten op Russisch grondgebied. Vladimir Poetin breidde daarop de mogelijkheid voor het gebruiken van kernwapens uit en het Russische leger vuurde naar verluidt voor het eerst een experimentele langeafstandsraket af.
Dana Holscher
Dit was het belangrijkste nieuws van afgelopen week:
• De Oekraïense autoriteiten melden dat Rusland donderdag een intercontinentale ballistische raket afvuurde op Oekraïne. Het zou gaan om de RS-26, die nooit eerder in een oorlog is ingezet. Volgens Amerikaanse media gaat het echter om een ‘experimentele middenafstandsraket’.
• Het Oekraïense leger heeft voor het eerst meerdere Amerikaanse Atacms-raketten en Britse hightechkruisraketten Storm Shadow afgevuurd op Russisch grondgebied. Als reactie stelde Poetin de nucleaire doctrine van Rusland bij. Vanaf nu kan Rusland kernwapens inzetten tegen landen die zelf geen nucleaire wapens bezitten, als die met steun van een kernmacht Rusland hebben aangevallen.
• Oekraïne heeft 40 procent van het territorium verloren dat het begin augustus veroverde in de Russische provincie Koersk. Dat zegt een hooggeplaatste militaire bron uit Oekraïne tegen persbureau Reuters. ‘Op het hoogtepunt hadden we 1.376 vierkante kilometer onder controle, nu is ons territorium kleiner’, zei hij. ‘We hebben nu nog 800 vierkante kilometer in handen. We zullen vasthouden aan dit gebied zo lang het militair verantwoord is.’
Lees hier het volledige liveblog van vorige week terug.
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant