Het staat-het-vuren in het Midden-Oosten is een succesvolle tussenstap in Joe Bidens ‘strijd tegen klok van de geschiedenis’. Maar met de uitzichtloze Israëlische strategie voor Gaza, is het nog maar de vraag of de Amerikaanse president nog voor het eind van zijn termijn de vruchten ziet van de ingezette vredeskoers.
is buitenlandredacteur van de Volkskrant en schrijft over de EU en internationale samenwerking.
Op de valreep van zijn presidentschap boekt de Joe Biden een diplomatiek succes in het Midden-Oosten: een staakt-het-vuren tussen Israël en Hezbollah in Libanon. Het is een klein succes voor Biden, aangezien de verwoestende oorlog in Gaza gewoon doorgaat.
Het is ook een laat succes, na meer dan een jaar vruchteloos aandringen op de-escalatie, waarbij de Amerikaanse president herhaaldelijk in zijn hemd werd gezet door Israël.
Als het staakt-het-vuren standhoudt, is het bestand in elk geval goed nieuws voor het geplaagde Libanon, waar meer dan 3.700 doden vielen en een miljoen mensen op de vlucht zijn geslagen. Het is ook goed nieuws voor de inwoners van het noorden van Israël, waar meer dan 140 doden vielen en 60 duizend mensen hun huis moesten verlaten.
Israël heeft Hezbollah – en daardoor Hezbollah’s beschermheer Iran – ernstig verzwakt. Het zocht de confrontatie met Iran ondanks oproepen vanuit de internationale gemeenschap tot de-escalatie. Een regionale oorlog waarin Iran en misschien zelfs de Verenigde Staten betrokken zouden raken, bleef echter uit. Israël speelde hoog spel, maar lijkt te hebben gewonnen. Zijn grote tegenstander Iran is verzwakt uit de strijd gekomen.
In de rozentuin van het Witte Huis presenteerde Biden het bestand in Libanon als een mogelijke opmaat naar een staakt-het-vuren in Gaza en verdere vrede in het Midden-Oosten. ‘Het bestand herinnert ons eraan dat vrede mogelijk is’, aldus Biden. Hij beloofde onvermoeibaar te blijven strijden voor vrede, in de korte tijd die hem als president nog rest.
Biden strijdt tegen ‘de klok van de geschiedenis’, schreef The New York Times. ‘Hij wil herinnerd worden als de president die het Midden-Oosten op koers zette richting een duurzame regeling voor langdurige conflicten, niet als iemand die de rotzooi overdroeg aan zijn opvolger’, aldus de Amerikaanse krant.
De kans dat hij in deze opzet slaagt, is niet groot. Hamas-woordvoerder Sami Abu Zuhri zei woensdag dat Hamas bereid is tot een staakt-het-vuren, maar onduidelijk is wat deze woorden waard zijn. Hamas en Israël staan nog altijd diametraal tegenover elkaar. Hamas wil de oorlog overleven en Israël is uit op de totale vernietiging van Hamas. Het weet zich daarbij verzekerd van de steun van de aanstaande Amerikaanse president Donald Trump. Bovendien dromen Netanyahu’s extreemrechtse coalitiepartners van de herkolonisatie van Gaza en hebben zij gedreigd het kabinet te verlaten als er een deal komt met Hamas.
Biden hoopt daarnaast dat het bestand zal leiden tot een bredere vrede in de regio. Vooral een akkoord tussen Israël en Saoedi-Arabië zou de stabiliteit in de regio zeer ten goede komen, aldus Biden. Ook Trump staat positief tegenover zo’n deal. Onder zijn eerste presidentschap sloot Israël de Abraham-akkoorden met de Verenigde Arabische Emiraten, Bahrein, Marokko en Soedan. Een akkoord met het belangrijke Saoedi-Arabië zou het door Trump gewenste imago van dealmaker aanzienlijk versterken. Trump heeft ook een goede verhouding met de Israëlische premier Benjamin Netanyahu en de Saoedische kroonprins Mohammed bin Salman.
Maar de toenadering tussen Israël en Saoedi-Arabië wordt ernstig bemoeilijkt door de Palestijnse kwestie. De gesprekken die de landen eerder voerden, worden gezien als een van de oorzaken onder de terreuraanval van 7 oktober. Hamas vreesde een akkoord waarin de positie van de Palestijnen genegeerd zou worden.
Na 7 oktober is dat niet meer mogelijk. In militair opzicht is de oorlog in Gaza rampzalig verlopen voor Hamas, maar in politiek opzicht heeft de beweging veel gewonnen. Zelfs een autocraat als Mohammad bin Salman kan de pro-Palestijnse publieke opinie in zijn land niet negeren. Daarnaast dringt de internationale gemeenschap aan op een oplossing van de Palestijnse kwestie. Een deal tussen Israël en Saoedi-Arabië kan niet zonder een ‘geloofwaardig pad naar de vorming van een Palestijnse staat’, zei Biden dinsdag nog. Israël moet nu zo moedig zijn om zijn winst op het slagveld om te zetten in een coherente strategie die zijn veiligheid op langere termijn waarborgt, aldus Biden.
Net als vele anderen gelooft Biden dat de Israëlische strategie in Gaza uitzichtloos is; Hamas kan niet totaal vernietigd worden. Zolang de Palestijnse kwestie niet is opgelost, zal het geweld steeds opnieuw oplaaien. Israël heeft een andere conclusie getrokken uit de oorlog: 7 oktober heeft laten zien dat een vergelijk met de Palestijnen onmogelijk is, alleen keihard geweld loont. Een zegevierend Israël is niet in de stemming om grote concessies te doen. Daarom is er nog een lange weg te gaan van een staakt-het-vuren in Libanon naar het stabiele en vreedzame Midden-Oosten waarvan Joe Biden droomt.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant