PSV ontvangt woensdag Sjachtar Donetsk uit Oekraïne, dat alleen ‘uit’ speelt in de Champions League. De Volkskrant bezocht de laatste Europese ‘thuiswedstrijd’. Voetbal als serieus uitje.
is voetbalverslaggever van de Volkskrant.
Op de dag na de verkiezingszege in de Verenigde Staten van Donald Trump zijn er in het spelershotel van Sjachtar Donetsk volop speculaties over het effect van die overwinning op de oorlog tussen Rusland en Oekraïne.
De Nederlander Marino Pusic (53) is trainer van Sjachtar, de club waarvoor alles is veranderd door de oorlog. In het luxueuze hotel in Düsseldorf, over de verkiezingen in de Verenigde Staten: ‘Sommigen zijn blij, sommigen niet. De een zegt: nu is de oorlog straks voorbij. Maar ik heb nog nooit een oorlog gezien die in één keer voorbij was. Er is altijd een nasleep. Onderhandelingen. Accepteer je dat je zoveel land bent kwijtgeraakt en zoveel mensen hebt verloren? Ook het einde is niet makkelijk.’
De gevolgen van de oorlog zijn altijd gespreksonderwerp bij Sjachtar, terwijl het voetbal doorgaat. Sterker: het voetbal zoekt zijn sluiproute tussen de oorlogshandelingen door. In de Oekraïense competitie speelt Sjachtar nooit een thuisduel, want Donetsk ligt in het door Russen overgenomen gebied. In de Champions League is er zelfs nooit een wedstrijd in Oekraïne. Thuisduels in Gelsenkirchen, uit in andere steden, zoals woensdag in Eindhoven, in het cruciale duel bij PSV.
Pusic nodigde de Volkskrant uit om een dag mee te lopen, op de dag van het ‘thuisduel’ met Young Boys uit Zwitserland in Gelsenkirchen. Eerst is daar de lunch, in een volle zaal, met de spelers aan een lange tafel en apart van hen de staf, met onder anderen de Nederlanders Chris van der Weerden en Raimond van der Gouw.
Om de verslaggever niet te veel te laten opvallen, haalt Pusic diens eten. Het bord pasta is dermate vol dat zijn assistenten in de lach schieten. Vooral Mario Stanic is goedlachs, een Kroaat, de vroegere topspits van onder meer Chelsea en Club Brugge, een jeugdvriend die in Mostar opgroeide met Pusic. Maker van de eerste Kroatische goal ooit op een WK, in 1998 tegen Jamaica. ‘En gewonnen van Nederland, om de derde plaats. Onverdiend, maar gewonnen, hahaha.’
Het is gezellig aan de chique Königsallee in Düsseldorf, waar Van der Weerden even is gaan winkelen met zijn echtgenote, waar de videoman jarig is, waar Pusic zijn vrouw en kinderen ontvangt en waar Revien Kanhai, zaakwaarnemer van spits Lassina Traoré, nieuwe voetbalschoenen meebrengt voor de oud-Ajacied uit Burkina Faso. Hij schuift even aan. Onder kroonluchters in de lobby gaat het over lopen. Duidelijk is dat Traoré dat meer moet doen.
Pusic: ‘Let op, ik ben een man van voetbal, niet van lopen. Ik had bij AZ een lijfspreuk waarover ze nog steeds grappen maken, al zijn ze ook tot het inzicht gekomen. Die lijfspreuk is: degenen die niet lopen, kunnen ook niet voetballen. Lopen op het juiste moment, met de juiste timing. Het gaat niet om het aantal kilometers. Het gaat om goed lopen, om slim lopen. Het elftal dat in zijn totaliteit tussen de 115 en 120 kilometer loopt, zit bijna altijd aan de winnende kant. Omdat ze als het ware een man extra hebben, omdat ze gaten dichtlopen. Ik kreeg de bijnaam ‘Mister 120’. Ik heb liever dat je maar 8 kilometer perfect loopt, maar dat zijn er maar weinigen die dat kunnen. Als wij met ons jonge elftal niet hard werken, zijn we kansloos. Ik zat apart met Georgiy Soedakov, onze nummer 10, aan wie ik vroeg of hij nog vaker voor het doel kon verschijnen, en nog creatiever kon zijn. En wie loopt nu het meest? Soedakov.’
De dag verglijdt in de wedstrijdbespreking van 25 minuten, in een zaaltje van het hotel. Voetballers uit Oekraïne, toegesproken in het Engels, plus jonge Braziliaanse spelers, omringd door een fluisterende tolk.
Het is indrukwekkend hoe Pusic praat en uitlegt. Hij speelt met zijn stem, laat soms even een pauze vallen en hij benadrukt of herhaalt woorden. Met beelden uit wedstrijden uit de Zwitserse competitie geeft hij zwaktes van Young Boys aan, met een rood lichtje dat cruciale fragmenten volgt. Alles in nauw samenspel met de snel schakelende videoman. Op de vleugels liggen de kansen, de defensie is wat statisch. Young Boys is fysiek sterk. Laat ze geen voorzetten geven. Na zijn bespreking krijgt hij applaus van de spelers.
En dan is daar de wedstrijd, met Oleksandr Zoebkov en Soedakov als smaakmakers, een linksbenige rechtsbuiten met werklust en een spelmaker met flair. Dat alles in een decor van toch een halfgevuld stadion. In de gangen is de verbinding gelegd tussen de mijnsteden Gelsenkirchen en Donetsk. Tijdens de wedstrijd schreeuwen Oekraïners uit de gegoede klasse steeds harder ‘Sjachtar’, als de overwinning zich aftekent. Pusic zoekt ze met de ogen en vormt met zijn handen een hart. Hij prijst de teamspirit na de aantrekkelijke wedstrijd, met een chaotische slotfase.
Sjachtar is een mooi, jong team, met drie aanvallende middenvelders die allemaal multifunctioneel zijn: ballen afpakken, zoeken naar openingen en veel lopen. ‘Ik heb ze uitgelegd dat het lopen nodig is, dat hun creativiteit dan nog meer naar boven komt, dat ze meer in situaties terechtkomen waarin ze het verschil maken. Ik wil goede meters zien, in verhouding tot onze speelwijze.’
Hij heeft geen echte balafpakker, geen echte 6, zoals dat heet in jargon. ‘Grote onzin, net als het begrip ervaring. Daar heb ik echt een bloedhekel aan. Ervaring. Neem Stepanenko bij ons. 35 jaar. Icoon van de club. Alleen: het voetbal dat wij spelen, gaat hem in de opbouwfase soms te snel. Nee, wij kunnen beter met drie creatievelingen spelen, die de passlijnen afschermen. Dmytro Kryskiv was een nummer 10 bij ons toen ik tegen hem zei dat hij op 6 ging spelen. Hij was bang dat de balans dan verstoord was. Wat is dat, balans? Waarin uit zich dat precies? Veel woorden in het voetbal zijn gewoon containerbegrippen, kretologieën. Ze hebben verder geen waarde.’
Pusic prijst zijn selectie, om de vasthoudendheid en dapperheid. Sjachtar is veel tijd kwijt aan reizen. Vliegen is onmogelijk in Oekraïne. Het gaat dus met de bus vanuit het resort bij Lviv, de grens over, waar de gemiddelde wachttijd tussen de twee en vijf uur bedraagt. Vliegen vanaf Czeszów in Polen, nog een uur over de grens. De kortste reis is tien uur. Voor het duel met Arsenal in Londen was de ploeg zestien uur onderweg. ‘Bus in, bus uit. Controle hier, controle daar.’ Sjachtar verloor met 1-0, met in de slotfase drie kansen op 1-1. ‘Arsenal ging de laatste tien minuten tijdrekken. Dan weet je dat je het goed hebt gedaan.’
En nu dus tegen de kampioen van de eredivisie. PSV heeft vijf punten in de groep van 36 clubs, Sjachtar vier. Het zal een hele klus zijn om bij de beste 24 te geraken die na de eerste fase verder mogen. ‘Als wij zes, zeven punten halen, hebben wij het goed gedaan. Of dat genoeg is, zien we later wel. Het gaat erom dat we ons goed presenteren. Ons budget is laag, mede door de oorlog. Met Slovan Bratislava staan we onderaan bij de bookmakers. Maar wij spelen aardig. Ons doel is: wedijveren, voetballen volgens onze filosofie.’
Wedijveren, ook tegen PSV, de club die hij als assistent van Arne Slot bij Feyenoord geregeld trof. Ja, PSV is op papier beter, maar er liggen altijd kansen. Pusic bekeek het laatste duel van PSV, met 4-0 gewonnen van Girona.
‘Als die eerste kans van Girona erin was gegaan, had ik het nog willen zien. Daarna ontstond de 1-0 uit een ingooi, en het beeld van de wedstrijd veranderde totaal. PSV greep het momentum. Laat me vooropstellen dat PSV een fantastisch team is, dat zich de laatste jaren gericht heeft versterkt, met spelers die meteen het verschil konden maken. Het is een heel verschil of je je versterkt met spelers van 2 miljoen, zoals wij, of met iemand van 14 miljoen. Iemand van 14 miljoen gaat het voor jou doen. Wij hebben alleen jongens die voor het eerst seniorenvoetbal spelen, die niet meteen impact hebben. Wij moeten ze opleiden, om te komen tot verschilmakers. Wij kopen geen verschilmakers meer. Dat heeft met onze nieuwe filosofie te maken. Met de oorlog, met de nieuwe weg. We kopen tegenwoordig Brazilianen van 17 of 18 jaar. Zij zijn nog kinderen.’
Het is alleen soms moeilijk dat ze van hem, de trainer die vorig seizoen de landstitel en de beker won, nog altijd veel vragen, alsof de grote tijden nog leven. Sjachtar was de echte top gewend, op elk vlak. ‘Ik vraag soms aan de leiding, als het over Lucescu gaat, de succestrainer met zeven titels in twaalf jaar: weet je hoeveel hij investeerde in Brazilianen van het hoogste niveau? Nu leiden we op, met een beperkt budget, met alle belemmeringen door de oorlog.
‘Alleen al de reistijd kost ons soms twee trainingssessies per week. Dan is daar de angst, het alarm, de oorlog. Europees voetballen is ook een opluchting. Daarom laat ik dezer dagen ook bezoek van familie toe. Zolang ik hier trainer ben en wij in deze omstandigheden moeten leven en werken, zijn we één grote familie. In ons basiskamp in Lviv komen geregeld vrouwen van de spelers naar het hotel. Ze mogen altijd komen, wanneer zij willen. Ik ben geen agent. Ze kennen mij, ze weten waar mijn grenzen liggen. Doe niets achter mijn rug. Vraag het gewoon. Doe normaal. Als de spelers ’s ochtends maar op tijd op de training zijn en gas geven, als het teamverband maar functioneert. Op het veld wil ik intensiteit en beleving zien.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant