Een belangrijke elektriciteitsverbinding, die zuidelijke provincies moet voorzien van energie uit windparken op zee en mogelijke nieuwe kerncentrales, dreigt jarenlang uitgesteld te worden. Hierdoor dreigen op termijn nieuwe stroomtekorten, waarschuwen betrokkenen.
is economieredacteur voor de Volkskrant en specialist op het gebied van de energietransitie.
Deze verbinding moet ondergronds worden aangelegd, samen met pijpleidingen voor CO2 en waterstof, maar die laatste dreigen nu voorrang te krijgen. Hierdoor loopt de industrie in het zuiden risico op nieuwe files op het stroomnet , waarschuwen betrokkenen.
De elektriciteitsverbinding moet onderdeel worden van de zogenoemde Delta Rhine Corridor, een ondergronds stelsel van pijpleidingen dat de energietransitie verder moet helpen met het transport van duurzame energie als groene waterstof, elektriciteit en de afvoer van CO2. Onder meer Gasunie en hoogspanningsbeheerder Tennet zijn erbij betrokken.
Het project moest in 2028 gereed zijn, maar in de zomer werd bekend dat het vertraging oploopt tot 2032 vanwege de complexe procedures. De pijpleidingen van 270 kilometer lang doorkruisen drie provincies en 29 gemeenten; volgens betrokkenen moet er een waar toestemmingscircus worden opgetuigd voor de aanleg.
Voor diverse provincies is het belangrijk dat het vervoer van gevaarlijke stoffen snel zoveel mogelijk via buisleidingen gaat, in plaats van via het spoor zoals nu veel gebeurt.
De vertraging, die voormalig klimaatminister Rob Jetten afgelopen zomer aankondigde, leidde tot gemor vanuit de industrie die op grote schaal groene waterstof wil inzetten. De productie daarvan zal naar verwachting vooral langs de kust gebeuren en een deel moet via import vanuit de haven van Rotterdam naar zware industrieën in Duitsland en onder meer Limburg.
Duurzame waterstof komt nu nauwelijks van de grond. Dit komt onder meer doordat energiebedrijven niet in de productie investeren, omdat zij stellen dat ze hun waterstof vanuit hun fabrieken niet kwijt kunnen.
Een ‘backbone’ voor het transport van waterstof is noodzakelijk om de productie en de vraag aan elkaar te knopen, volgens onder meer de Duitse energieproducent Uniper. ‘Zonder deze verbinding kan veel waterstof de fabriek niet uit, waardoor het geen zin heeft te investeren.’ Uniper stelt dat de waterstofleiding er in 2030 zou moeten liggen.
Een deel van het bedrijfsleven heeft dus haast. Maar Tennet, dat vanaf de beginfase bij het project betrokken is, zegt dat de procedures voor de gezamenlijke vergunningenaanvraag voor de aanleg van stroomkabels en pijpleidingen juist meer tijd vergt en gaat uit van 2033 tot 2035. De hoogspanningsbeheerder is bang dat zijn elektriciteitsverbinding uit het proces wordt gewipt om vaart te kunnen maken. Minister Sophie Hermans van Klimaat en Groene Groei neemt hier de komende dagen een besluit over.
Als de ondergrondse stroomkabel komt te vervallen, moet Tennet terug naar de tekentafel en een geheel nieuw tracé ontwikkelen. In plaats van een ondergrondse gelijkstroomverbinding met 6 gigawatt vermogen, moeten er dan bovengrondse hoogspanningsleidingen dwars door Nederland komen.
Omdat Tennet hiervoor nooit plannen heeft gemaakt, betekent een negatief besluit over de Delta Rhine Corridor een uitstel van tien tot vijftien jaar voor een nieuwe hoogspanningsverbinding, aldus de netbeheerder. Dit heeft dramatische gevolgen voor de elektrificatie van de zuidelijke provincies, zegt een woordvoerder.
Doordat de meeste CO2-arme elektriciteit straks vanaf de kust komt, van offshore windparken of de nieuwe kerncentrales die ook in het westen zijn gepland, is een zogenoemde ‘diepe aanlanding’ noodzakelijk om de energietransitie in het volgende decennium op gang te houden.
Zonder deze verbinding dreigen volgens Tennet grote opstoppingen voor het transport van stroom van west naar oost. Dit betekent dat kerncentrales en windparken hun elektriciteit straks niet altijd kwijt kunnen en hierdoor geregeld de productie moeten verminderen. Die productievermindering moet dan op andere plekken worden opgevangen en de kosten daarvan schat Tennet op 400 miljoen euro per jaar. ‘Niet houdbaar voor de betaalbaarheid van het energiesysteem’, aldus de netbeheerder.
Ook de windsector vreest het wegvallen van de stroomkabel. ‘Uitstel zou dramatisch zijn’, zegt Jan Vos van brancheorganisatie Nedzero. ‘Als die kabel er niet komt, kun je stoppen met de bouw van nieuwe windparken op zee.’ Begin volgend decennium komt al 75 procent van de Nederlandse elektriciteit van de Noordzee, zegt Vos, maar dan moet die stroom wel het land in kunnen en daarvoor is deze kabel noodzakelijk.
Het lijkt erop dat de lobby van waterstofpartijen deze kabel er nu uit drukt, aldus Vos. Dat is volgens hem niet in de geest van samenwerking zoals die het afgelopen decennium bestond. Samenwerken kost meer tijd, erkent Vos. ‘Maar ik zeg ook: de energietransitie is al lang gaande, goed dat jullie nu ook meedoen, maar de uitrol van wind op zee is al tien jaar een succes en dat moet je uitbouwen en doorzetten.’
Ook het bedrijfsleven in Limburg, dat nu al zucht onder files op het stroomnet, maakt zich zorgen. ‘We hebben die kabel in de toekomst echt nodig, omdat de stroomvraag in het volgend decennium enorm zal stijgen’, zegt Martijn van Helvert MKB Limburg. ‘Bijvoorbeeld door industriële bakkers en metaalbewerkers die willen overstappen op elektriciteit. Dit proces loopt ook na 2030 door.’
De komst van de stroomverbinding is ook van groot belang voor het aantrekken van nieuwe bedrijven, aldus Van Helvert. ‘Als die nu weten dat er na 2030 weer stroomtekorten zijn, dan komen ze niet.’
Van Helvert noemt het ergerlijk dat de waterstof vooral bedoeld is voor doorvoer naar Duitsland. ‘Voor het eigen land dreigt nu het belangrijkste onderdeel eruit gehaald te worden, omdat de haven en Gasunie dat willen.’
Gasunie, dat verantwoordelijk is voor het transport van de beoogde waterstof en CO2, ontkent dat de pijplijnen er vooral voor Duitsland komen. ‘Het netwerk is nodig om industriële clusters te verbinden’, zegt een woordvoerder. Bijvoorbeeld om waterstof van Rotterdam naar Limburg te vervoeren, en inderdaad ook naar Duitsland en België.
Gasunie zegt de marktpartijen zo snel mogelijk te willen voorzien van de verbinding. ‘De realisatie van deze infrastructuur gaat sneller zonder stroomkabel’, erkent de woordvoerder. ‘Maar we willen ook graag dat dit gebeurt zonder afbreuk te doen aan het belang van Tennet.’
Hoeveel sneller de aanleg van de pijpleidingen kan zonder stroomkabel, wil Gasunie niet zeggen. ‘Voor Gasunie is deze verbinding van west naar oost een cruciaal onderdeel van het landelijke waterstofnetwerk. Maar het is aan de minister om belangen te wegen en besluit te nemen.’
‘Ik snap dat de minister gevoelig is voor de argumenten vanuit de Rotterdamse haven’, zegt Helvert van MKB Limburg, ‘maar als je deze elektriciteitsverbinding niet bouwt, roep je iets over je af waar je jaren pijn van hebt.’
Hij hekelt ‘het gebrek aan polderbenadering’ dat nu in het dossier geslopen is. ‘Laten we er geen wedstrijd Feyenoord tegen Fortuna Sittard van maken, maar vooral samenwerken: beschouw het liever als het Nederlands elftal.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant