Spanje heeft Ryanair en vier concurrenten boetes opgelegd, omdat ze extra kosten rekenen voor zaken als handbagage en stoelreserveringen. De straffen benadelen reizigers, zeggen de budgetvliegers, want we kunnen zo niet de goedkoopste tickets bieden. Is dat het hele verhaal?
Michael O’Leary is boos. Dat bleek vrijdag, toen de Spaanse regering een boete van 107 miljoen euro bekrachtigde die eerder dit jaar was opgelegd aan zijn vliegbedrijf, Ryanair, omdat dat extra geld rekent voor handbagage en stoelreserveringen. De boete is volgens O’Leary ‘illegaal en ongegrond’, ‘bedacht om politieke redenen’ en gebaseerd op ‘een oude wet uit de jaren zestig’.
Dat verwijt is niet mals: Spanje leefde toen onder de knoet van een militaire dicator, generaal Franco. De IATA, de internationale koepel van luchtvaartbedrijven, nam helemaal geen blad voor de mond. Het sprak in een reactie op het Spaanse besluit van een ‘fascistische wet’.
Tussen Spanje en Ryanair botert het al langer niet. De regering en consumentenorganisaties in het land willen dat er een eind komt aan de praktijk om geld te eisen voor wat de Ieren zien als extra’s en volgens de Spanjaarden in de prijs van een regulier vliegticket hoort te zitten.
Neem een reiziger die in januari met Ryanair naar Malaga wil vliegen. Dat kan voor net geen 50 euro, heen en terug. De klant mag een kleine tas mee aan boord nemen, die moet passen onder de stoel vóór hem of haar. Wil de reiziger gratis kunnen inchecken? Bijbetalen. Een koffer meenemen? Bijbetalen. Een koffer in de cabine meenemen? Bijbetalen. Een stoel reserveren? Bijbetalen. Omboeken naar een eerdere vlucht? Bijbetalen. Een instapkaart van papier? Bijbetalen.
Wie niet ‘licht’ reist is 26 tot 92,70 euro extra kwijt per enkele reis, afhankelijk van het pakket aan extra’s dat wordt gekozen. De lage tarieven waarmee Ryanair stunt, zijn misleidend, vinden de Spanjaarden.
Het verwijt dat Spanje zijn heil zoekt in een ‘fascistische wet’ is niet helemaal zonder grond. Bij eerdere juridische schermutselingen bleek Madrid zich inderdaad te beroepen op oude wetgeving uit de tijd van dictator Franco. In 2010 maakte Europa’s hoogste rechter daar korte metten mee. Maar de jongste boetes zijn gebaseerd op een wet die in 2007 van kracht werd.
Of die in strijd is met Europese regelgeving, zoals Ryanair klaagt, is weer een andere vraag. Het probleem is ‘dat er nog geen wet van toepassing is’, meldt Steven Truxal, hoogleraar in lucht- en ruimterecht aan de Universiteit Leiden.
Truxal wijst erop dat de Europese Commissie momenteel de EU-Verordening inzake luchtdiensten herziet, die dateert uit 2008. ‘Dat gebeurde mede op aanmoediging van het Europees Parlement.’ Dat nam vorig jaar oktober een resolutie aan om de vliegende consument beter te beschermen.
In hun oproep verwijzen de parlementariërs naar een uitspraak van het Europese Hof van Justitie uit 2014, dat handbagage moet worden beschouwd als een ‘noodzakelijk aspect’ van een vliegreis en dus niet extra mag worden belast. Een vliegmaatschappij mag redelijke eisen stellen aan de omvang en het gewicht ervan, maar meer ook niet. Nu hanteert elk bedrijf andere spelregels, klaagt de Consumentenbond.
Analisten denken dat de boetes die Spanje heeft opgelegd aan niet alleen Ryanair, maar ook concurrenten Easyjet, Vueling, Norwegian en Volotea, uit het vonnis van 2014 voortvloeien. Sindsdien zijn er meer landen in het geweer gekomen tegen de ‘misleidende’ stuntprijzen; Spanje staat niet alleen.
Deze landen willen kennelijk niet wachten tot de Europese Commissie eindelijk eens klaar is met de herziening van de verordening voor luchtdiensten, stelt Truxal. ‘Wat je nu ziet, is een lidstaat die stappen onderneemt op basis van consumentenbescherming, met de jurisprudentie van het Hof in de hand.’
In augustus verloor Ryanair in hoger beroep het gevecht om de toeslag die het in rekening brengt bij passagiers die een stoel willen reserveren naast zich voor een kind onder de 12 jaar of een hulpbehoevende medereiziger. In september beet het bedrijf opnieuw in het stof, in Portugal, toen een rechter in Braga oordeelde dat Ryanair niets extra’s mag rekenen voor handbagage.
Dat vooral de prijsvechters zich met hand en tand verzetten tegen maatregelen die de ‘bijkomende kosten’ beteugelen, is niet onbegrijpelijk: die vormen een aanzienlijk deel van hun inkomsten. Marktleider Ryanair haalde in zijn recentste gebroken boekjaar een omzet van 13,4 miljard euro. Daarvan had het 4,3 miljard te danken aan de ‘extra’s’.
Het vonnis dat in Portugal werd geveld, kost de prijsvechters 10 miljard euro per jaar, zei Otávio Viana, directeur van de Portugese consumentenorganisatie Citizens Voice in september. Wereldwijd zijn de opbrengsten van bijkomende kosten gegroeid van bijna 43 miljard dollar in 2013 naar 102 miljard in 2022.
Dat is niet het argument waarmee Ryanair hoger beroep heeft aangetekend in Spanje en Portugal. Deze straffen duperen de reiziger, stelt O’Leary: ‘Wij gebruiken al jaren bagagekosten en incheckkosten om het gedrag van passagiers te veranderen.’ Die besparingen leiden tot lagere tarieven. Dat de klant bij Ryanair gemiddeld 23,40 euro meer dokt dan de ‘kale’ ticketprijs, laat hij dan even buiten beschouwing.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant