Het is alweer meer dan twintig jaar geleden dat er met kransen werd gevoetbald bij een Dodenherdenking. Dat er op school weerstand was om over de Holocaust te leren, onder meer vanwege de diepgewortelde weerzin over hoe Israël de Palestijnen behandelde.
Dat ging mij aan het hart. Destijds was ik hoofdredacteur van een multicultureel scholierenmagazine. Ik heb ook gezien wat kon helpen.
In die tijd kwam er aandacht voor de islamitische oorlogsgraven in het Zeeuwse Kapelle, waar zeventien Marokkaanse en vier Algerijnse soldaten begraven liggen. De meesten van hen verdronken bij de slag om Duinkerken in 1940, en spoelden aan op de Nederlandse kusten. Later zijn ze herbegraven in Kapelle. Het leven gegeven in de strijd tegen de nazi’s, pour la patrie, Frankrijk dus, welbeschouwd hun kolonisator.
Ik heb gezien hoe belangrijk het bezoek aan die graven was voor onzekere moslimjongeren uit kwetsbare, arme milieus. Je zag ze opleven, bij de islamitische graven op het Zeeuwse ereveld. Verlegen gloeien van trots op helden die op hen hebben geleken. Voor wie de vlag werd gehesen.
Het klinkt als iets kleins, maar het was belangrijk en ontroerend. Bruggen bouwend. Achter een stug, stoer, onhandelbaar probleemgedrag gaat zoveel zelftwijfel schuil. Als je jezelf of mensen die op jou lijken nauwelijks of alleen maar negatief gerepresenteerd ziet in de media en politiek, doet dat iets met je gevoel voor eigenwaarde. De psychologische kant van integratie. Derde generatie, maar de samenleving waar ook je ouders geboren en getogen zijn heeft je vooral geleerd dat je minderwaardig bent. Minder, minder.
Over de auteur
Harriët Duurvoort is publicist en columnist van de Volkskrant. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Ik hoop dat de NPO, of anders Netflix, het meeslepende Frans-Marokkaans- Algerijnse oorlogsdrama Indigènes eens uitzendt. Een epische, Saving Private Ryan-achtige film uit 2006, over de ontberingen en heldendaden van de Arabische en Afrikaanse soldaten in de Tweede Wereldoorlog. Een terechte ode aan de 233 duizend soldaten die meevochten om Zuid-Europa tot aan de Elzas te bevrijden van de nazi’s.
Van harte aanbevolen, vooral ook aan kabinet en parlement. Een uitspraak als ‘antisemitisme zit Marokkanen in de genen’ is niet alleen abject en racistisch, maar getuigt ook van een volslagen gebrek aan historische kennis. Sinds 40 na Christus wonen er al Joden in het gebied dat nu Marokko heet. Ook was Marokko een toevluchtsoord voor de Joden van het Iberische schiereiland toen daar de Moren in 1492 door de Spaanse katholieken werden verjaagd.
Sultan Mohammed V, de grootvader van de huidige koning Mohammed VI, keerde zich tijdens de Tweede Wereldoorlog tegen de nazi’s. Marokko was tot 1956 een Franse kolonie waar de sultan de Franse grondwet diende te eerbiedigen. Frankrijk kreeg onder het bewind van Vichy een pro-Duitse regering die eind 1940 in alle Franse rijksdelen en protectoraten antisemitische rassenwetten invoerde die Joden van het openbare leven moesten uitsluiten.
De sultan verzette zich daartegen en zei dat al zijn onderdanen, ook de Joodse, kinderen van Marokko waren en hem even lief waren. In 2022 bedankte de Israëlische president Herzog koning Mohammed VI voor het bieden van een veilige haven tijdens de Holocaust.
De ironie is natuurlijk dat Joden eeuwenlang juist van moslims weinig te vrezen hadden. Europa had een ‘Joods probleem’, de Arabische wereld had dat niet, of het werd hooguit uit Europa geïmporteerd, stelt de Israël-kritische Irakees-Joodse hoogleraar en schrijver Avi Shlaim. De ruim tweeduizend jaar Joodse geschiedenis in de religieus tolerante Arabische wereld is een fundamenteel andere dan het trauma van de Joodse geschiedenis in Europa, waarin eeuwenlange vervolging culmineerde in de massavernietiging van de Holocaust, stelt hij.
Het trauma voor de Arabische Joden begon pas na de stichting van de staat Israël. Die ging gepaard met de Nakba, het gewelddadig verdrijven van zo’n 700 duizend Palestijnen van huis en haard, wat tot grote woede in de Arabische wereld leidde. Waar Joden eeuwenlang in harmonie met moslims hadden geleefd, werden ze nu op hun beurt verdreven en vluchtten naar Israël.
In tweeduizend dagen werd ruim tweeduizend jaar geschiedenis afgebroken, stelt Shlaim. Hij groeide op in een welvarend Joods gezin in Bagdad. Zijn familie verloor alles en ze emigreerden naar Israël.
Niet alleen Marokkaanse jongeren, ook veel andere Nederlanders vinden de oorlogsmisdaden die Israël begaat in Gaza hartverscheurend. Dat mag nooit tot antisemitisme leiden. Laten we eerlijk tegen elkaar blijven in dit gecompliceerde gesprek. En de mens in elkaar blijven zien.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns