Digitale verjonging De speelfilm ‘Here’ is een visuele mijlpaal: de digitale verjonging van acteurs werkt voor het eerst overtuigend, dankzij kunstmatige intelligentie. Maar de inzet van AI is nog wel enigszins taboe in Hollywood. Scenarioschrijvers en acteurs vrezen voor baanverlies.
Op z’n minst is de speelfilm Here een visuele mijlpaal: met hulp van AI, kunstmatige intelligentie, overtuigt digitale verjonging van filmsterren voor het eerst volledig. Regisseur Robert Zemeckis arrangeerde dertig jaar na dato een reünie van de veteranen van zijn film Forrest Gump: Tom Hanks en Robin Wright. Hun relatie is de focus van een ‘geschiedenis van een plek’: een woonkamer in New Jersey. Daar zien we Hanks opgroeien van 18 naar 80 jaar.
Gevoed met oud beeldmateriaal van Hanks en Wright vertaalde de AI Metaphysic Live hun mimiek in millisecondes naar een jonger digitaal ‘masker’; regisseur Zemeckis zag tijdens de opnames op het ene scherm de Tom Hanks van nu acteren en op het tweede scherm – bijna in ‘real time’ – Tom Hanks als 18-jarige. Zo werden foutjes direct gecorrigeerd: acteurs op leeftijd neigen er bijvoorbeeld toe te traag en bedachtzaam te bewegen voor een adolescent. Eerder viel zoiets pas op als de acteur door een batterij digitale artiesten pixel voor pixel was verjongd. Een dure grap als dat proces weer helemaal overnieuw moet.
Dat met AI vervaardigde ‘deepfakes’ filmsterren veel overtuigender verjongen dan ‘ouderwetse’ digitale trucage zit er al een tijd aan te komen. In 2021 oogde de techniek al zeer volwassen toen de Vlaming Chris Umé filmster Tom Cruise griezelig echt digitaal wist te klonen; een imitator ‘bezielde’ de digitale Cruise. Umé liet een jaar later in de finale van America’s Got Talent een jonge Elvis Presley optreden met klonen van de juryleden.
Hollywood was verkocht; dit jaar zagen we Chris Umés trucagebedrijf Metaphysic ai meermalen in actie. Zo sloeg Eminem in de videoclip van zijn hit ‘Houdini’ stijfjes aan het breakdancen als zijn jonge incarnatie Slim Shady en dook in sf-spektakel Alien: Romulus de in 2020 overleden Ian Holm op als de – deerlijk gehavende – androïde Rook, een echo van Ash uit Alien (1979). Ook herrees Richard Carter digitaal uit zijn graf als ‘Bullet Farmer’ in Furiosa: A Mad Max Saga.
Opvallend in de ‘making of’-clip van Alien: Romulus: regisseur Fede Alvarez vermijdt daar zeer zorgvuldig het woord AI bij de wederopstanding van Ian Holm. Hij praat voluit over poppen en animatronics en meldt heel terloops dat daar ‘ook wat machineleren’ aan te pas kwam.
De inzet van AI is momenteel vagelijk taboe in Hollywood. Chris Umé vertelde dat hij zijn werk voor Here in een separate container deed ver van de filmset. Naar het heet omdat zijn AI-computers te lawaaiig waren. Misschien is dat het, maar in Hollywood reageren de vakbonden hypernerveus op alles met de afkorting AI, dat sinds de komst van OpenAI in november 2022 serieus banen bedreigt.
Hollywoods acteurs en schrijvers staakten in 2023 deels om gebruik van AI aan banden te leggen, maar of de zandzakken die nu voor de aanstormende tsunami zijn gelegd werkelijk helpen? AI kan nu al scenario’s samenvatten, contextualiseren, recettes voorspellen, het meest geschikte platform suggereren – en de scripts ook gewoon zelf schrijven. AI kan draaischema’s maken, kostuums en decors ontwerpen, stemmen nabootsen, acteurs kopiëren, ondertitelen.
Hollywood is ‘in denial’ over AI, die een beetje doet denken aan Lord Voldermort bij Harry Potter: stiekem al overal actief, maar iedereen vermijdt zijn naam hardop te noemen. Openlijke inzet van AI riskeert overspannen reacties. Zie het gedoe toen de film Civil War door AI gegenereerde ruïnes gebruikte bij de filmpromotie. Of de kippendrift toen retro-horrorfilm Late Night with the Devil een paar AI-beelden inzette. In juni werd in Londen de première van het door ChatGTP geschreven The Last Screenwriter op de valreep afgezegd na honderden klachten.
Die beladen context verklaart deels de vrij vijandige reacties op Here. Digitale verjonging en ‘face swaps’ – de mimiek van een acteur naar een ander, digitaal gezicht transplanteren – ging tot dusver via tijd- en manuren rovende ‘motion capture’. De mimiek van acteurs werd gevangen door plakkertjes op hun gezicht, een helm met een camera aan een hengeltje legde oogbewegingen en samentrekking van de pupil vast om ‘dode ogen’ te voorkomen. De data bezielen dan een 3D-kloon: een animatie of een in een 3D-scanner gekopieerde acteur.
Dat oogt sinds Gollum in Lord of the Rings al best overtuigend bij niet-mensen, maar mensen zijn lastiger. Als sociale apen zijn we experts in de nuances van elkaars mimiek, kleine foutjes vallen direct op. Daarom bevredigde het digitale verjongen van acteurs nooit helemaal. George Lucas’ trucagebedrijf ILM probeerde het in Scorseses The Irishman (2019) zonder plakkertjes: de bejaarde acteurs werden uit talloze hoeken tegelijk gefilmd om een 3D-beeld te componeren. Dat overtuigde alleen in de schaduw. Peter Jacksons WETA liet Ang Lees actiefilm Gemini Man (2019) Will Smith via plakkertjes een jongere 3D-kloon bezielen. Smith Junior oogde zepig, met vlakke mimiek. Vorig jaar werden alle digitale technieken gecombineerd om een jonge Indiana Jones te realiseren. Het zag er bijna perfect uit.
Maar bijna volstaat niet: we bevinden ons dan nog steeds in ‘Uncanny Valley’, de gevreesde zone waarin iemand net niet helemaal echt oogt. Dat stoot extra af, maakt het creepy, unheimlich. In Here bereiken Hanks en Wright vrij goedkoop de overzijde van deze vallei der halfdoden zonder plakkertjes, groene schermen of 3D-scans. AI vertaalt hun mimiek soepel en onnadrukkelijk naar hun jonge maskers. Wat je verder ook op de film kan aanmerken, je gelooft het vijftig jaar verjongde duo. Dat is een mijlpaal.
Met dank dus aan de AI Metaphysic Live, dat op basis van oude beelden – films, series, publieke optredens – jongere Tom Hanksen en Robin Wrights maakte. Duur is dat niet: Here kostte 50 miljoen dollar, nog geen derde van een doorsnee Marvelfilm. Maar banen in de digitale nabewerking gaat het zeker kosten.
Ook Tom Hanks’ commentaar vanaf zijn Griekse vakantie-eiland in The New York Times vorige week zal het bloed van menig jong acteur doen stollen. Door AI kan hij nu weer rollen spelen waarvoor hij te oud was, stelt Hanks verheugd vast. Een bejaarde, straks dode filmster die digitaal banen van jongeren blijft inpikken: de toekomst is begonnen.
Here. Regie: Robert Zemeckis. Met: Tom Hanks, Robin Wright. Lengte: 105 min.
Robert Zemeckis lijkt tegenwoordig niets goeds meer te kunnen doen. Zijn remakes van Pinocchio (2022) en The Witches (2020) waren overbodig, zijn charmante Marwencol flopte in 2018. Voor zijn laatste succes moeten we terug naar 2012, toen hij Denzel Washington in Flight liet gloriëren als heldhaftige, maar drankzuchtige piloot.
Het lauw ontvangen Here lijkt dat neerwaartse traject voort te zetten, hoe experimenteel en gedurfd deze film ook is. Want niet alleen verjongt Zemeckis zijn acteurs Tom Hanks en Robin Wright langdurig en overtuigend met deep fake-technologie, ook staat de camera de hele film onbewegelijk op dezelfde plek.
Op zijn 72ste blijft Zemeckis zichzelf trouw: Here is tegelijk grensverleggend en conventioneel. Deze filmmaker uit de stal van Steven Spielberg staat bekend als grootmeester van de gimmick. Nadat hij zijn naam had gevestigd met de Back to the Future-trilogie mixte Zemeckis real live en 2D-animatie ongehoord intensief in Who Framed Roger Rabbit (1988), verminkte hij in 1992 Meryl Streep en Goldie Hawn digitaal in Death Becomes Her, importeerde hij Tom Hanks in historisch beeldmateriaal in Forrest Gump (1994) en pionierde hij met de motion capture-techniek in The Polar Express (2004) en Beowulf (2007).
In Here is Zemeckis eens te meer pionier, nu met gebruik van AI. En legt hij zichzelf ook een zeer uitdagende beperking op: een onbewegelijke camera op één plek. Hij liet zich inspireren door de grafische roman Here, een geschiedenis van een huiskamer in New Jersey. Bewoners passeren de lens van de camera, die in hoek van de huiskamer staat. En wat aan die huiskamer voorafging: ijstijd, inheemse Amerikanen, Benjamin Franklins koningsgezinde vader – diens landhuis staat even verderop – die klaagt over zijn ‘terroristische’ zoon.
Wordt er begin 20ste eeuw een huis om de camera heen gebouwd, dan blijft Here door de tijd springen – soms openen zich ook vensters binnen het beeld. Zo maken we kennis met een optimistische piloot en een sufragette rond 1910, een uitvinder die werkt aan een verstelbare leunstoel, de latere Lazy Boy, een zwart gezin dat de kinderen thuis schoolt in de kunst van ‘hoe overleef ik de politie?’ Focus is het gezin van een aan PTSS lijdende oorlogsveteraan, de vader van boomer Richard (Tom Hanks), wiens relatie met Margaret (Robin Wright) erodeert door zijn eigen onzekerheid. Richard geeft zijn passie voor schilderen eraan en wordt verzekeringsagent wanneer Margaret zwanger blikt. Dat verwijt hij haar onbewust en zij voelt dat. En ook dat hij zo zijn eigen lafheid maskeert: Richard durft zijn ouderlijk huis niet eens te verlaten, hoe zij ook aandringt. En zo droogt een liefde op.
Geen vrolijk gegeven, maar Here gaat over tijd. Hoe tijd alles verandert, erodeert, toespitst – en geschiedenis rest. Een filosofische film voor een oude man, deze niet-chronologische time lapse. Maar de gimmicks – de deep fakes, de vensters binnen het beeld, de vaste camera die Here soms iets van een sitcom geeft – leiden ook een beetje af. Toch verdient Zemeckis’ durf meer dan meesmuilend commentaar. Here is gekunsteld, maar ook grensverleggend en nooit vervelend.
Doorzie de wereld van technologie elke week met NRC-redacteuren
Source: NRC