is buitenlandredacteur van de Volkskrant en schrijft over de EU en internationale samenwerking.
De verrassende overwinning van Calin Georgescu in de eerste ronde van de presidentsverkiezingen in Roemenië is slecht nieuws voor de EU en de Navo.
Opnieuw haalde een pro-Russische politicus een goede verkiezingsuitslag in het zuidoosten van Europa. Na Georgië en Moldavië volgde zondag Roemenië, waar de extreemrechtse kandidaat Calin Georgescu de eerste ronde van de presidentsverkiezingen won. Hopelijk wordt hij in de tweede ronde op 8 december verslagen door zijn liberale tegenstrever Elena Lasconi.
Anders hebben de Europese Unie en de Navo een serieus probleem: een lidstaat met een pro-Russische, antisemitische en fascistische president met een grote invloed op het Roemeense defensie- en buitenlandbeleid.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Georgescu kwam uit het niets, zelfs de exitpolls wezen hem niet aan als winnaar. Zijn succes berust op een cocktail van factoren: onvrede over de zittende regering vanwege inflatie en corruptie, het verlangen naar een sterkere nationale identiteit als reactie op globalisering, oorlogsmoeheid aangaande Oekraïne, de waarschijnlijke maar vooralsnog niet bewezen inmenging van Rusland.
Eens te meer blijkt de coronapandemie te hebben geleid tot de radicalisering van een deel van het electoraat. Georgescu zei in 2020 dat een koud bad de beste remedie tegen corona was. Later verklaarde hij dat het virus helemaal niet bestaat, en dat Jezus de beste wetenschap is.
Hoe dan ook, Georgescu’s verrassende overwinning is een verontrustende boodschap voor politici uit alle landen. Als burgers hun vertrouwen in de gevestigde orde verliezen, wordt alles mogelijk. Dan kan een partijloze politicus winnen door een handige TikTokcampagne die viraal gaat. Dan kan iemand president worden zonder geloofwaardig programma, zonder voorstellen die ook maar enige basis in de realiteit hebben.
Als het vertrouwen wegvalt, wordt politiek entertainment, met de provocatie als effectiefste stijlfiguur. Dan stijgen de kansen voor macho’s die zich voordoen als de sterke man die de problemen van het land wel even zal oplossen. Het is een boodschap die aanslaat bij burgers die geen vertrouwen meer hebben dat het establishment hun belangen zal dienen. Liever kiezen ze voor demagogische nieuwkomers die zeggen voor hen te vechten, die pal staan voor traditionele waarden en nationale identiteit. In dit klimaat kan zelfs sympathie voor het fascisme worden gebagatelliseerd als een middelvinger naar de gevestigde orde.
Voor de Europese Unie is de uitslag van de Roemeense verkiezingen zorgwekkend. Met hun pro-Russische sympathieën zijn Hongarije en Slowakije al geen betrouwbare lidstaten meer. Als ze gezelschap krijgen van het strategisch belangrijke Roemenië, zal de EU verder van binnenuit worden ondermijnd. Hetzelfde geldt voor de Navo.
Voor Europa zal het alleen maar moeilijker worden om gezamenlijk op te treden tegen Rusland en China. Maar ook de nieuwe Amerikaanse president Donald Trump zal zijn extreemrechtse geestverwanten in Europa gebruiken om tweedracht te zaaien in de EU.
Volgens opiniepeilingen vinden verreweg de meeste Roemenen dat hun land lid moet blijven van de EU en de Navo. Hopelijk verbinden ze daar op 8 december de consequentie aan dat zij een presidentschap van Georgescu moeten stoppen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant