De Vlaardingse pleegouders die een tienjarig meisje zwaar zouden hebben mishandeld, worden ervan verdacht dat bij nog drie kinderen te hebben gedaan. De zaak maakt veel los bij NU.nl-lezers. Ze vragen zich af: hoe herken je kindermishandeling en wat moet je dan doen?
Veel mensen kennen instantie Veilig Thuis wel, het advies- en meldpunt voor (vermoedens van) huiselijk geweld en kindermishandeling. Maar lezers maken zich ook zorgen dat een enkele melding er al snel toe kan leiden dat een kind uit huis wordt geplaatst. Of dat het gezin op een andere manier wordt ontwricht. Daardoor ervaren veel mensen een drempel om een melding te doen.
Niet terecht, vindt Maaike Krielaart, woordvoerder van Veilig Thuis. Ze legt uit hoe het wel zit en hoe je mishandeling herkent.
"Vaak zie je dat kinderen ander gedrag gaan tonen", zegt Krielaart. "Ze zijn bijvoorbeeld teruggetrokken, maken weinig contact of zijn heel stil." Of het schiet juist de andere kant op: "Dan zijn ze heel erg druk of heel erg enthousiast." Twee uitersten, dus. "Erg drukke kinderen worden vaak als probleemkind gezien", merkt Krielaart op. "Maar je kan het ook anders benaderen: waar komt dit gedrag vandaan? Het kan ook een lastige thuissituatie zijn die zich op deze manier uit."
Dergelijke signalen zijn niet meteen duidelijk zichtbaar. Een vergelijkbaar 'onzichtbaar' signaal: als andere kinderen nooit bij dat ene kind thuis mogen spelen. Of het kind wil juist altijd bij anderen spelen. "Kindermishandeling is niet alleen maar een blauwe plek.
Het is belangrijk dat omstanders dat ook beseffen", zegt Krielaart. "Seksueel misbruik is ook niet aan de buitenkant te zien." Datzelfde geldt vaak voor verwaarlozing of andere vormen van 'stil' geweld.
Dat zijn dan de onzichtbare signalen. Dingen die wél 'aan de buitenkant te zien zijn': als een kind heel vaak buikpijn of hoofdpijn heeft, met honger naar school gaat of er vaak onverzorgd uitziet. Krielaart verwijst naar de website van Het Klokhuis, waarop een lijst staat met herkenningspunten bij kindermishandeling.
Ilona Brekelmans en Lian Smits, bestuurders bij de opvangorganisatie Sterk Huis, wijzen ook nog op de signalerende rol van docenten: "Kinderen zijn een heel groot deel van hun leven op school. Dat is een belangrijke plek om mishandeling te herkennen: daar zijn signalen van verwaarlozing het snelst zichtbaar." Denk aan de kleding die het kind draagt, hoe vaak het verzuimt of thuisgehouden wordt, of het op tijd wordt opgehaald van school.
En wat doe je dan als omstander, wanneer je vermoedt dat een kind in je omgeving slachtoffer is? Krielaart: "Het belangrijkste is: als je je zorgen maakt, blijf er alsjeblieft niet mee lopen, maar deel het." Er hangt nog een veel te groot taboe op hulp of advies inroepen bij signalen van mishandeling, vindt ze. "Mensen willen zich er niet mee bemoeien of zijn bang voor wat er kan gebeuren. Maar als je niets doet, blijft de situatie zoals die is."
Brekelmans en Smits van Sterk Huis wijzen erop dat je niet over het kind zelf moet oordelen. Als een kind snel boos is of er ziek uitziet, dan hebben mensen soms de neiging om daarover te oordelen. "Maar een kind heeft daar niets in te kiezen, helemaal kleine kinderen niet. Besluit niet zomaar dat een kind lastig is, zonder te achterhalen waar het dan last van kan hebben."
Veel mensen weten niet dat je gewoon anoniem naar Veilig Thuis kunt bellen en daar advies kunt vragen, merkt Krielaart op. Een belletje is niet meteen een melding. Iemand van Veilig Thuis denkt met je mee en geeft je simpele adviezen waar je mee verder kunt. En als je wilt, kun je dan ook een melding maken.
Stel, die melding is gedaan. En dan? "Om het eerste taboe te doorbreken: een kind wordt niet meteen uit huis geplaatst." Minder dan 1 procent van alle meldingen die bij Veilig Thuis wordt gedaan, worden doorgezet naar de Raad voor Kinderbescherming. "Dan wordt het eventueel een uithuisplaatsing."
Zo'n uithuisplaatsing is dus een verregaande oplossing die relatief gezien erg weinig voorkomt na een melding. Wat er dan wél gebeurt, ligt een stuk genuanceerder. Veilig Thuis brengt eerst de situatie goed in kaart. Zijn er bijvoorbeeld meer meldingen geweest? De instantie gaat daarnaast met de ouders en met het kind in gesprek.
Daarna wordt bepaald wat er nodig is om het gezin te helpen. "Veilig Thuis is geen hulpverlenende organisatie. Wij verbinden alleen door", zegt Krielaart. Nadat die hulpverlening is ingeschakeld, blijft Veilig Thuis wel betrokken om de veiligheid van het gezin te waarborgen. "We kijken of de afspraken die zijn gemaakt worden nagekomen."
Daarbij hoef je als omstander ook niet aan de zijlijn te blijven wachten. "Bied een gezin je hulp aan. Vraag wat je voor hen kan doen", zeggen Brekelmans en Smits. "Zorg ervoor dat je een veilige plek bent voor het kind, in plaats van dat je het allemaal aan de hulpverlener overlaat."
Als samenleving heb je een tweeledige verantwoordelijkheid, vinden zij. Ten eerste: signaleren. En ten tweede: er voor elkaar zijn. Dat betekent dat je ook in beeld blijft als de melding al gedaan is.
Het allerbelangrijkste blijft: hou je zorgen niet bij je. "Vaak komen verhalen over kindermishandeling pas in de media als de situatie sterk geëscaleerd is", zegt Krielaart, verwijzend naar de pleegouders in Vlaardingen. Maar dan is het al te laat. Hoe vaker mensen handelen naar hun zorgen, hoe vaker zulke situaties voorkomen kunnen worden. "Als er maar één buurvrouw is die dit leest en weet dat ze anoniem kan bellen voor advies, dan is er al één kind geholpen", zegt de woordvoerder.
Maak jij je zorgen om een kind in je omgeving of heb je zelf te maken met geweld? Neem 24/7 contact op met Veilig Thuis (kan anoniem) via 0800-2000 of chat op werkdagen via www.veiligthuis.nl.
Source: Nu.nl algemeen