Veel consumenten blijken niet in staat online nepwinkels van echte te onderscheiden. Honderden online shoppers tuinden vorige week in een val van de politie. Maar hoe weet je of je met oplichters te maken hebt?
is economieredacteur. Ze schrijft over (online)winkels, marketing en consumentenrecht.
Pre-Black Friday 50 procent sale! Koop je cadeaus nu met gigantische kortingen. Zorg dat je de fleecetrui koopt voordat hij weer is uitverkocht voor Kerst!
Eind november struikel je online over de aanbiedingen van webshops, de een nog moeilijker te weerstaan dan de ander. Volgens onderzoekers van ABN Amro verwacht zes op de tien consumenten deze periode een aankoop te doen, tegen vier op de tien vorig jaar.
Maar niet alleen de consument is op jacht. Want in deze maanden waarin Singles Day, Black Friday – die inmiddels bijna twee weken lijkt te duren – , Cyber Monday, Sinterklaas en Kerst elkaar in rap tempo opvolgen, slaan ook online fraudeurs hun slag, ziet politiemedewerker Gijs van der Linden van het Landelijk Meldpunt Internetoplichting.
Van der Linden is al sinds 2010 betrokken bij het bestrijden van online oplichting. Hij heeft de fraude met de tijd zien veranderen. Vroeger ging het met name om oplichting op handelsites als Marktplaats, maar sinds veel Nederlanders door corona definitief het online shoppen hebben ontdekt, verloopt veel fraude op een andere manier.
Dat gaat ongeveer zo: een klant ziet op sociale media herhaaldelijk een advertentie langskomen. Van een zeer afgeprijsd parfum, een zijden badjas tot een zeer goedkope set zonnepanelen. Op een dag klikt hij zonder al te diep na te denken op ‘bestel’. Maar de parfum/badjas/ zonnepanelen worden nooit bezorgd.
Hoewel politie en consumentenrechtenorganisaties al jaren met campagnes waarschuwen, lijken die oproepen nauwelijks te beklijven. Dit jaar deden al twintigduizend mensen aangifte van een malafide webshop, een website die er alleen op uit is om mensen te belazeren.
Bij de Autoriteit Consument en Markt (ACM) kwamen nog eens twintigduizend klachten binnen over misleiding en slechte communicatie door met name dropshippers, webshops die hun producten vanuit China laten leveren.
In een poging consumenten wakker te schudden, bedacht de politie iets nieuws. Ze creëerde de nepsite pakjedealsnu.nl, en zette deze vol met zeer lucratieve deals, zoals een fatbike voor 519 euro, een iPhone 16 voor 775 euro en teksten als ‘best verkozen webshop 2023’, ‘Trusted by Trustpilot’ en ‘Magische momenten, magische prijzen - te mooi om waar te zijn.’
Ook verstopten ze enkele hints. Zo leidt het KvK-nummer op de site naar de politie en staat onderaan de site een verwijzing naar politievacatures.
Maar het mocht niet baten: in de eerste twee weken legden zeshonderd mensen producten in hun winkelmandje. In plaats van een betaalknop, kregen ze een video-waarschuwing van de politie te zien.
Waar moet je dan zoal op letten als je twijfelt over een aankoop? Van der Linde hanteert vier stelregels. De eerste rode vlag is een te lage prijs. ‘Denk bij jezelf na: is dat realistisch? Is het te vergelijken met wat andere websites aanbieden? Of is dat koffiezetapparaat opvallend veel goedkoper?’
De agent noemt het ‘zeer menselijk’ om voor een actie te vallen. ‘Bij marketingkreten als ‘actie, deal of korting’ gaan sommige mensen gewoon in de actiestand. Vooral als er ook ‘nog maar drie op voorraad’ naast staat.’ Wees je bewust van die trucs, adviseert hij. ‘Als een prijs te mooi is om waar te zijn, is dat vaak ook zo.’
Zijn tweede tip: kijk naar de reviews op een onafhankelijke site zoals Trustpilot en Trustprofile. ‘Ook op die site zul je nep-reviews vinden, maar over het geheel kun je er wel op varen. Als 80 procent van de recensies negatief is en 20 heel positief, kun je daar een les uit trekken.’
Verder is het verstandig om de betaalopties goed te bekijken. Als op de homepage staat dat je er via Paypal, Privitu, Klarna of een creditcard kunt betalen, maar je er bij het daadwerkelijke bestellen achterkomt dat er maar één optie is, moeten er alarmbellen gaan rinkelen.
Als je dan nog niet helemaal weet of je het zaakje wel of niet kunt vertrouwen, beveelt hij de website van de politie aan. Als je in de chat ‘check de verkoopgegevens’ intypt en de gegevens van de website invoert, laten ze je weten of er over deze site al meer meldingen zijn binnengekomen.
Marlene ten Ham van de belangenorganisatie Thuiswinkel.org adviseert daarnaast de gegevens van de webshop onder de loep te nemen. ‘Controleer of er in de url geen spelfouten of verdachte leestekens zitten, en bekijk de contactgegevens. Legitieme webshops hebben vaak duidelijke contactgegevens en een adres. Je kunt ook het KvK-nummer checken op de website van de Kamer van Koophandel.’
En mocht je er toch ingelopen zijn, zet je dan over je schaamte heen, en doe toch aangifte bij de politie of melding bij de Autoriteit Consument en Markt, zegt agent Van der Linde. ‘Het geld ben je misschien wel kwijt, maar je kunt wel voorkomen dat anderen ten prooi vallen aan dezelfde fraudeur.’
Als er veel meldingen gedaan worden en de politie vermoedt dat er sprake is van strafbare oplichting, waarschuwt het de betalingsdiensten en hostingsites waardoor de site uit de lucht wordt gehaald of mensen er niet meer kunnen betalen. ‘Zo zijn er vorig jaar zevenhonderd websites aangepakt, en verschillende mensen aangehouden.’
Over de auteur
Fleur de Weerd is economie-verslaggever van de Volkskrant. Ze schrijft over winkels en horeca.
Beter Leven
In de rubriek Beter Leven beantwoordt de Volkskrant, samen met experts, praktische vragen op het terrein van onder meer gezondheid, geld en duurzaamheid. Zelf een vraag voor deze rubriek? beterleven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant