Deze week besluit het kabinet of de maatschappelijke diensttijd doorgaat of wordt wegbezuinigd. Betrokkenen vrezen voor de gevolgen als de regeling verdwijnt. ‘Ik schat dat dan slechts een vijfde van de projecten overeind blijft.’
is binnenlandverslaggever van de Volkskrant.
In het laatste jaar van zijn opleiding grafisch ontwerp wordt Vasco Fernhout (25) weggestuurd. Door zijn depressie is hij te vaak afwezig. Hij mag zijn examens niet maken. ‘Daarna heb ik talloze baantjes gehad’, zegt de Zaandammer. ‘Maar mijn mentale staat maakte het onmogelijk om goed te functioneren, en dus werd mijn contract steeds niet verlengd.’
Al vanaf zijn 16de gaat hij van de ene psycholoog naar de andere. Tevergeefs. ‘Ik verloor mijn vertrouwen dat het beter zou worden.’ Om de financiële stress te verlichten, vraagt hij een uitkering aan. ‘De eerste maand was lekker, even uitrusten, maar daarna verveelde ik me.’
Op zoek naar dagbesteding stuit Fernhout op Local Heroes: een project dat vrijwilligerswerk en trainingen combineert om deelnemende jongeren meer inzicht te geven in waar hun talenten liggen en wat ze leuk vinden. ‘Ik herontdekte mijn creativiteit, doordat anderen die opmerkten’, zegt Fernhout. ‘Bijvoorbeeld doordat ze mij vroegen flyers voor een evenement te maken.’ Tegenwoordig werkt hij als fotograaf, grafisch vormgever en trainer bij Local Heroes.
Local Heroes is onderdeel van de maatschappelijke diensttijd (mdt), een samenwerking van maatschappelijke organisaties waarbinnen jongeren tussen de 12 en 30 jaar zich vrijwillig inzetten voor de samenleving, gefinancierd door de overheid. Bijvoorbeeld ter ondersteuning voor politie, brandweer of ambulance. Of als maatje voor eenzame ouderen.
Sinds de invoering door het kabinet-Rutte III in 2020 deden ruim 150 duizend jongeren mee. Maar, zo stond vorig jaar in een voetnoot van het hoofdlijnenakkoord van het nieuwe kabinet: ‘De subsidie voor de maatschappelijke diensttijd wordt afgeschaft.’ De regering hoopt daarmee 200 miljoen euro per jaar te bezuinigen.
Dat zou enorme gevolgen hebben voor het netwerk van circa 2.000 organisaties, zegt Marit Schouten, die aan de Erasmus Universiteit onderzoek doet naar de maatschappelijke diensttijd. ‘Ik schat dat slechts een vijfde van de projecten dan overeind blijft. Terwijl de effectiviteit van mdt evident is: zoals het verhaal van Vasco zijn er duizenden.’
Het nut van de mdt is voortdurend gemonitord, zegt de onderzoeker. Eerst door te experimenteren met een kleine groep projecten en jongeren en na de officiële start in 2020 met jaarlijkse evaluaties. Daarbij werd gelet op de doelstellingen die door de politiek aan het project waren verbonden, zoals het tegengaan van segregatie. ‘Dus bekijken we bijvoorbeeld in hoeverre deelnemers iemand met een andere achtergrond, leeftijd of opleidingsniveau ontmoeten. Dat blijkt bij 94 procent het geval.’
Ook talentontwikkeling en motivatie om zich in te zetten voor de samenleving (de andere twee pijlers van het initiatief) zijn significant hoger bij jongeren die deelnamen aan mdt dan bij leeftijdsgenoten, concludeerde het Centraal Bureau voor de Statistiek vorig jaar. Zo bezien lijkt mdt één groot succesverhaal, dat bovendien nog niet haar volle potentieel heeft bereikt, zegt Schouten: het aantal deelnemers groeide in 2023 met 89 procent en tot het programma eind 2027 afloopt, starten nog 200.000 jongeren aan hun maatschappelijke diensttijd.
Toch wil het kabinet de stekker eruit trekken. Dat lijkt puur een bezuiniging: ‘Ik heb het geld gewoon niet’, zei premier Dick Schoof tijdens een debat in september. Van zorgen over fraude rond subsidieaanvragen, zoals die er bij de oprichting van mdt bij GroenLinks en VVD waren, lijkt nu geen sprake.
Oppositiepartijen D66, CDA, JA21 en ChristenUnie smeedden afgelopen week al een verbond om een stokje te steken voor de geplande bezuinigingen. Maandag bleek dat ook de linkse oppositie, bestaande uit GL-PvdA, SP, Denk, Volt en Partij voor de Dieren, die van tafel wil hebben. Bij elkaar opgeteld hebben de genoemde partijen een meerderheid in de Eerste Kamer. Flinke kans dus dat het ze lukt de plannen van het kabinet te torpederen.
Mocht de coalitie toch vasthouden aan de bezuiniging, dan kunnen sommige projecten wellicht nog een beroep doen op gemeenten. Wat daarbij mogelijk helpt is een kosten-batenanalyse in opdracht van het ministerie van Onderwijs zelf. Vier geanalyseerde mdt-projecten bleken meer maatschappelijke waarde op te leveren dan er geld in werd gestoken. Sommige instellingen, zoals het ROC Mondriaan in Den Haag, meldden eerder al door te gaan met de maatschappelijke diensttijd.
‘Het zou zo zonde zijn als mdt verdwijnt’, zegt Fernhout. ‘Als ik er nu op terugkijk, heeft juist dat traject me weer op het juiste pad gekregen.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant