De 28-jarige rabbijn Zvi Kogan lijkt in de Verenigde Arabische Emiraten vermoord door drie Oezbeekse verdachten. Hun motief is onduidelijk. Israël vreest dat Iran een rol heeft gespeeld.
is correspondent Midden-Oosten van de Volkskrant. Hij woont in Beiroet.
In de Verenigde Arabische Emiraten (VAE), nabij de grens met buurland Oman, is het lichaam gevonden van een Israëlische rabbijn. De Emiraatse politie gaat uit van moord en heeft drie verdachten opgepakt, alle drie van Oezbeekse komaf. Hun namen zijn bekendgemaakt. Het is onduidelijk of zij in opdracht handelden van Iran zoals de Israëlische autoriteiten vrezen.
Het slachtoffer is de 28-jarige Zvi Kogan. Hij verhuisde in 2020 naar de Emiraatse hoofdstad Abu Dhabi, kort nadat Israël en de VAE een vredesovereenkomst hadden gesloten: de zogeheten Abrahamakkoorden. Kogan was een gezant voor de Chabadbeweging, een stroming binnen het Joods-orthodoxe geloof. Hij werkte in een koosjere supermarkt. Toen hij donderdag niet kwam opdagen voor een afspraak, sloeg zijn vrouw alarm. De Israëlische Mossad zei daarna een onderzoek te hebben geopend.
De zaak is om meerdere redenen saillant. Allereerst vanwege de spanningen momenteel tussen Iran en Israël. Sinds weken zegt het Iraanse regime te zinnen op wraak nadat Israël eind oktober een aantal militaire doelwitten op Iraanse bodem met raketten had bestookt. Het is denkbaar dat de moord op rabbijn Kogan deel uitmaakt van de beloofde Iraanse wraak. In een eerste reactie heeft Teheran echter iedere betrokkenheid ontkend. Het kantoor van de Israëlische premier Benjamin Netanyahu sprak op zijn beurt van ‘antisemitisch terrorisme’.
Het zou niet voor het eerst zijn dat de VAE het toneel zijn van kidnappings en geopolitieke afrekeningen. In 2020 wisten Iraanse speciaal agenten de Duits-Iraanse dissident Jamshid Sharmahd in Dubai te kidnappen, waarna hij werd opgesloten in Iran. Eind oktober is hij daar geëxecuteerd.
Twee jaar geleden wist de Israëlische geheime veiligheidsdienst Shin Beth naar eigen zeggen een plan van Teheran te verijdelen waarbij Israëlische functionarissen onder het voorwendsel van een ‘conferentie’ naar een niet nader genoemd buitenland werden gelokt. Ook Israël heeft in het verleden gebruikgemaakt van de hub-status van Dubai. In 2010 wist de Mossad Hamaskopstuk Mahmoud Al-Mabhouh uit te schakelen in een hotel in Dubai.
Het feit dat de daders van buitenlandse komaf zijn, zal voor de Emiraatse autoriteiten een opluchting zijn. Waren ze van eigen bodem geweest, dan was de diplomatieke schade niet te overzien. Voor het overeind houden van de Abrahamakkoorden is het van cruciaal belang dat Israëliërs zich veilig voelen in de kleine Golfstaat. Sinds het begin van de Gaza-oorlog, ruim een jaar geleden, is dat een punt van zorg. Israëliërs krijgen momenteel het advies ‘niet-essentiële’ reizen naar de VAE uit te stellen.
De Emiraten zijn het eerste Arabische land dat sinds de oprichting van de staat Israël in 1948 de deuren heeft geopend voor de Joodse gemeenschap. Op veel ondersteuning onder de gewone bevolking heeft de vredesdeal echter nooit kunnen rekenen, met als gevolg dat het bewind in Abu Dhabi inzake Israël altijd behoedzaam opereert. Een opiniepeiling wees vorig jaar uit dat slechts een kwart van de Emiraatse bevolking positief is over de vredesdeal. Toen moest de verwoestende Gaza-oorlog nog beginnen.
Sindsdien is het thema in de autoritaire Golfstaat verder onder druk komen te staan. Toen een internationale student in Abu Dhabi afgelopen zomer tijdens een diplomauitreiking ‘Free Palestine’ scandeerde, werd die prompt opgepakt en het land uitgezet. De omgekomen rabbijn werd dit weekend nadrukkelijk aangeduid als een ‘Moldaviër’: hij had behalve een Israëlisch ook een Moldavisch paspoort.
Aan Israëlische kant zijn er vooral zorgen over de veiligheid van Israëliërs in het buitenland. Het geweld tegen Maccabisupporters in Amsterdam ligt vers in het geheugen. De politie in Sri Lanka arresteerde vorige maand drie verdachten die van plan zouden zijn geweest Israëlische toeristen te belagen. Ook Thailand heeft als populaire vakantiebestemming een waarschuwing uit doen gaan in verband met vergelijkbare aanvallen.
In de Joodse gemeenschap van de VAE is met verslagenheid gereageerd op de dood van Kogan, een oud-soldaat uit het Israëlische leger. ‘Iedereen hield van hem’, aldus een landgenoot. ‘Of het nou ’s nachts was of midden op de dag, hij deed altijd alles om een Jood te helpen.’ Zijn lichaam is naar Israël overgebracht om daar te worden begraven.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant