Een staakt-het-vuren van zestig dagen tussen Israël en Libanon is binnen handbereik, melden onderhandelaars. Frankrijk en Amerika hopen het akkoord deze week nog te presenteren. Wel zijn er grote vraagtekens over de uitvoering.
is correspondent Midden-Oosten van de Volkskrant. Hij woont in Beiroet.
Na dagen van koortsachtige diplomatie is een tijdelijk staakt-het-vuren tussen Israël en Libanon binnen handbereik. Westerse diplomatieke bronnen zeiden maandagavond tegen persbureau Reuters dat de onderhandelaars ‘uren’ verwijderd waren van een deal. Vanavond zal het Israëlische oorlogskabinet van premier Benjamin Netanyahu er naar verwachting over stemmen. Ook aan Libanese kant klonk voorzichtig optimisme.
Wat er in de tekst van het Amerikaanse voorstel staat, is alleen op hoofdlijnen bekend. Het zou gaan om een tijdelijk bestand van zestig dagen, door Israël beschouwd als een ‘proefperiode’. Binnen die periode zal de militante beweging Hezbollah zich moeten terugtrekken uit het zuiden van Libanon, terwijl het Israëlische leger zich terugtrekt uit de Libanese dorpen die het momenteel bezet.
Daarnaast moet er een comité komen, geleid door topmilitairen uit de Verenigde Staten en Frankrijk, dat met een nog onbekend aantal militairen toezicht houdt op de naleving van het bestand. Ook Groot-Brittannië, Israël en Libanon moeten deel uitmaken van dat comité. De bedoeling is dat de Amerikaanse president Joe Biden en zijn Franse collega Emmanuel Macron later deze week de deal presenteren.
Helemaal rond waren de partijen maandagavond niet en dus weigerden sommige diplomaten mee te gaan in de hosannastemming. Itamar Ben-Gvir en Bezalel Smotrich, extremistische leden van Netanyahu’s kabinet, zijn uitgesproken tegenstanders. Niemand in het Midden-Oosten is bovendien vergeten dat er eind september een tekst klaarlag voor een bestand van drie weken. Netanyahu, hoewel formeel akkoord, zette daar een streep doorheen met een zwaar bombardement op Beiroet, waarbij Hezbollah-leider Nasrallah werd gedood.
Een belangrijk obstakel de voorbije dagen was de Franse deelname aan het reeds genoemde comité. Het ging om een expliciete wens van de Libanezen die oud-kolonisator Frankrijk als een bondgenoot beschouwen. Israël is tegen, onder meer vanwege de aankondingen van president Macron dat zijn regering het arrestatiebevel van het Internationaal Strafhof tegen Netanyahu zou uitvoeren, mocht de premier voet zetten op Franse bodem. Er zou een interventie van Biden nodig zijn geweest om de zaak glad te strijken.
Een ander heikel punt is de vraag wat er gebeurt als Hezbollah (of Israël) zich niet aan de voorwaarden houdt. Netanyahu heeft altijd volgehouden dat zijn land zich bij dreigingen wil kunnen ‘verdedigen’. Israël wilde in de tekst laten opnemen dat het de oorlog tegen Hezbollah op ieder moment kon hernemen, maar dat stuitte op een Libanees veto.
Volgens mediaberichten lijkt er een geitenpaadje gevonden. Het Libanese leger is als neutrale partij de aangewezen partij om tegen Hezbollah op te treden. Blijft het leger in gebreke, dan heeft Israël de zegen van Washington om zelf op te treden. Beide landen zullen daarvoor een aparte, bilaterale overeenkomst tekenen. Een voorbeeld van zo’n schending is een scenario waarbij Hezbollah zich aan de zuidgrens met Israël herbewapent.
Hezbollah-leider Naim Qassem gaf vorige week te kennen dat hij grotendeels met het Amerikaanse voorstel kon leven. Zijn organisatie, hoewel allerminst verslagen, heeft de voorbije maanden grote militaire verliezen opgelopen. In totaal heeft de oorlog ruim 3.700 Libanezen het leven gekost.
Wel zijn er aan Libanese kant grote aarzelingen over de uitvoerbaarheid van een eventueel bestand. Hezbollah’s strijders gelden als ‘zonen van het zuiden’, afkomstig uit zuidelijke dorpen. Het is onduidelijk of hen de terugkeer naar hun kapotgeschoten huizen verboden zal worden.
‘En wie gaat hen ontwapenen?’, schampert een Libanese topambtenaar op voorwaarde van anonimiteit. Het leger, de aangewezen partij, geldt als uitgesproken zwak. Voor veel gewone Libanezen is dit allemaal van latere zorg. Op sociale media was maandagavond te zien hoe sommigen al een feestje vierden.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant