De verkiezing van het Gouden Kookboek 2024 is vrij geruisloos verlopen. Dat had heel anders gemoeten, vinden vijf genomineerde kookboekenauteurs. Uit protest geven ze dinsdagavond het Big Five Kookboeken Eetfeest.
is auteur van de Volkskeuken. Tot 2020 schreef ze vegetarische recepten, sindsdien alleen nog veganistische.
Hoe moeilijk kan het zijn om een leuk kookboekenfeestje te bouwen? Best moeilijk, blijkt. De afgelopen Kookboekenweek (van 1 tot en met 10 november) en de bekendmaking van het Gouden Kookboek 2024 (tegenwoordig het Food and Friends Gouden Kookboek) gingen relatief onopgemerkt voorbij. In elk geval niet zo stevig aangezet als andere campagnes van de CPNB (stichting Collectieve Propaganda van het Nederlandse Boek), zoals de jaarlijkse Boekenweek of de Kinderboekenweek.
Wie er op gespitst was, kon hier en daar kennisnemen van de zes genomineerde kookboeken. En op 8 november raasde in het tv-programma Tijd voor Max de juryvoorzitter Sharon de Miranda in nog geen tien minuten door de boeken heen en vertelde ze dat Bloem, Suiker, Boter van de Engelse Nicola Lamb de prijs van de vakjury had gekregen. Daarnaast was er nog de publieksprijs voor Karola’s Kitchen. Kleur op tafel van de Belgische Karolien Olaerts.
De overige genomineerden, onder wie Vanja van der Leeden (Italopop), Paulami Joshi (Vega India), Phi-Yen Phan (An com: verhalen en recepten uit een Vietnamese familiekeuken), en Marinus Noordenbos van restaurant en boek Hokkai, zaten keurig op een rijtje in de studio en kwamen niet aan het woord. Het was namelijk de dag na de voetbalwedstrijd en de rellen in Amsterdam, dus om aandacht te kunnen besteden aan de actualiteit was hun item in tijd gehalveerd en moest het allemaal heel snel.
Zo snel, dat de vijf genomineerden (de winnaar zat in Amerika en was er even bij via Skype) na afloop verbijsterd en nogal katerig vertrokken naar het Amsterdamse restaurant Toscanini, waarvan het gelijknamige kookboek ook was genomineerd. Dit was hoe dan ook geen feestje geweest, vonden ze.
Waarom was er zo weinig aandacht? Waarom was de uitreiking alleen in een tv-studio en stond tv-bakker Robèrt van Beckhoven achter het studiofornuis terwijl ze allemaal een bovengemiddeld potje kunnen koken? Hoezo won een vertaald boek een Nederlandse prijs? Waarom gebeurde er zo weinig in de boekwinkels en waar waren eigenlijk de lezers in dit verhaal?
Dat moet beter, besloten ze. De vijf kookboekenauteurs noemden zich voor het gemak de Big Five en bedachten het Kookboeken Eetfeest dat vanavond in het Skatecafé Amsterdam plaatsvindt. De auteurs zijn er, er zijn kraampjes, voor een entreeprijs van 50 euro kun je van ieder een gerecht eten, er is een dj, je kunt boeken kopen en ze laten signeren. ‘Een soort kerstmarktgezelligheid’, zegt Vanja van der Leeden aan de telefoon. ‘Noem het een positief protest met een kookboekenfeest voor makers én lezers.’
Het is niet voor het eerst dat er gedoe is om de kookboekenprijs. Jarenlang organiseerde Fusina Verloop met haar Wonderneming een kookboekenverkiezing met een Kookboeken7daagse, tot in 2017 de CPNB het Gouden Kookboek als prijs lanceerde en het jaar erna de Kookboekenweek.
Even waren er twee rivaliserende prijzen: het Gouden Kookboek en het Food and Friends Kookboek van het Jaar, van het onlineplatform Food and Friends en Fusina Verloop. Vorig jaar werd toch tot een samenwerking besloten, die resulteerde in het Food and Friends Gouden Kookboek dat toen werd toegekend aan het Chin. Ind. Rest. Kookboek van een schrijverscollectief met roots in de Chinese restaurantwereld.
Bij de CPNB vinden ze dat ze er deze Kookboekenweek naar verhouding echt wel genoeg aan hebben gedaan, want er was landelijke media-aandacht, veel bereik op sociale media en mooi campagnemateriaal voor de boekwinkels. En dat er dit jaar vertaalde boeken mee konden doen was in samenspraak met de uitgevers geregeld.
Maar het is een kleine campagne met een klein budget en daarvan kun je geen boekenbal organiseren. Ter vergelijking, zegt Marion Boxum, Hoofd Campagnes Volwassenen, van het totaal aantal verkochte boeken in 2023 (een recordaantal van 43 miljoen) was 27 procent een kinderboek en 4 procent een kookboek. In 2019 was dat nog 5 procent.
Sterker nog is de daling van het aantal boekhandels dat dit jaar heeft meegedaan aan de Kookboekenweek. In 2021 was dat nog ruim een kwart (27 procent), maar nu was dat 10 procent. ‘Er worden minder kookboeken verkocht’, concludeert Boxum, ‘en boekhandels richten zich meer op andere genres zoals zelfhulp- en feelgoodboeken.’
Daarbij zijn de kookboekenweek en -prijs ook een uitzondering bij de CPNB, aldus Boxum, omdat het een genre betreft en de CPNB doet in principe geen genrecampagnes. Er werd om die reden gezocht naar een zelfstandige organisator die de kookboekencampagne zou willen overnemen – iets wat in het licht van de voorgeschiedenis best merkwaardig klinkt en bij dalende interesse in het genre wellicht ook ingewikkelder wordt.
Dat zou dus juist reden zijn om één keer paar jaar echt te knallen met een grote kookboekenmarkt waar auteurs hun eten maken en hun boeken verkopen, workshops en masterclasses geven, en waar bezoekers eindeloos in boeken kunnen bladeren en ter plekke kunnen ruiken en proeven wat ze lezen.
De CPNB is ondanks alle kritiek van de Big Five toch positief over hun initiatief. De proof of the pudding is nou eenmaal in the eating, dus een eetfeest is voor kookboeken het beste verkoopargument.
The Big Five: Kookboeken Eetfeest. Skatecafé Amsterdam, 26/11, vanaf 17.30 uur (uitverkocht)
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant