De veiligheidsvoorschriften bij pesticidengebruik in de tuinbouw worden nog steeds zeer slecht nageleefd, waardoor mens en milieu meer risico lopen. Liefst 77 procent van de geïnspecteerde kersentelers overtrad dit jaar de regels.
is politiek verslaggever van de Volkskrant en schrijft over financiën en landbouw.
Dat blijkt uit nieuwe inspectieresultaten van de toezichthouder Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA), die de toezichthouder maandag op zijn website publiceerde. Landbouwminister Femke Wiersma schrijft in een Kamerbrief dat ze ‘bezorgd’ is over deze resultaten en dat ze die ‘zeer serieus’ neemt. Woensdag debatteert de Tweede Kamer over het grootschalige gebruik van gewasbeschermingsmiddelen en onkruidverdelgers in de landbouw, en de risico’s die dat oplevert voor mens, dier en milieu.
De naleving van de gebruiksvoorschriften blijkt vooral onder kersentelers om te huilen. Negen van de dertig geïnspecteerde tuinders werden betrapt op het gebruik van verboden middelen. Drie telers bespoten hun bomen met indoxacarb, een insecticide die sinds 2021 niet meer mag worden gebruikt in de Europese Unie. Indoxacarb is zeer giftig voor waterorganismen (waaronder vissen) en bijen.
De meest voorkomende overtreding is dat kersentelers te weinig doen tegen ‘drift’, het verwaaien tijdens het sproeien, waardoor de schadelijke stoffen tot ver buiten de kersengaard verspreid raken. Van de gecontroleerde kersentelers overtraden er 23 een of meerdere gebruiksvoorschriften. Dat betekent dat 77 procent van de telers de regels overtreedt. Dit is een forse verslechtering ten opzichte van 2023, toen 42 procent van de kersentelers de regels schond.
Voormalig landbouwminister Piet Adema vond dat percentage vorig jaar nog een opsteker, omdat dit in het verleden weleens boven de 90 procent lag. Vanwege die flinke verbetering in de naleving (‘slechts’ 42 procent overtredingen) gaf Adema de kersentelers in 2024 voor het negende jaar op rij ‘eenmalig’ toestemming om twee niet-toegelaten bestrijdingsmiddelen toe te passen. Het ging om de pesticiden Tracer en Exirel, die kersentelers inzetten om een Aziatische fruitvlieg eronder te houden.
Alles over politiek vindt u hier.
Milieuorganisaties klaagden dat het verlenen van negen ‘eenmalige’ uitzonderingen achter elkaar een farce maakt van EU-regelgeving die dit in principe alleen toestaat in tijdelijke nood- en crisissituaties. De Suzuki-fruitvlieg is een structureel probleem in de teelt van zacht fruit en leent zich dus niet voor zulke uitzonderingen.
Bovendien had de NVWA Adema afgeraden de kersentelers opnieuw een uitzondering te gunnen, juist omdat zij de gebruiksvoorschriften massaal aan hun laars lappen. Adema wilde dat NVWA-advies in eerste instantie opvolgen en kondigde aan dat de telers in 2024 geen Exirel en Tracer mochten gebruiken. Onder druk van een Kamermeerderheid, die gevoelig bleek voor de argumenten van de landbouwlobby, kwam Adema daar snel op terug. Andere EU-landen gunnen hun boeren namelijk ook talloze ‘eenmalige’ vrijstellingen voor het gebruik van niet-goedgekeurde pesticiden.
Vorige maand werd Exirel officieel toegelaten als bestrijdingsmiddel voor de Suzuki-fruitvlieg, waardoor nieuwe ‘eenmalige’ vrijstellingen niet langer nodig zijn. Ondertussen wil de naleving van de gebruiksvoorschriften maar niet verbeteren. De NVWA controleerde in 2023 49 telers die vrijgestelde gewasbeschermingsmiddelen toepasten. Die inspectieronde bracht aan het licht dat 35 procent van de bedrijven de gebruiksregels overtrad. Geconstateerde overtredingen betroffen ook het gebruik van verboden middelen en overmatig gebruik, dus een grotere hoeveelheid dan toegestaan.
De NVWA krijgt het probleem niet onder controle en sprak in 2022 al van ‘zorgwekkend’ slechte naleving. Volgens de inspectiedienst worden er op internet volop illegale bestrijdingsmiddelen aangeboden. Die verboden middelen treft de NVWA tijdens controles ook geregeld op telersbedrijven aan.
Tijdens een voorlichtingssessie met deskundigen in de Tweede Kamer benadrukte de directeur van het College voor de toelating van gewasbeschermingsmiddelen en biociden (Ctgb) vorige week hoe belangrijk adequate handhaving en toezicht is. De NVWA is echter zwaar onderbemand, waardoor de pakkans voor overtreders klein is. Desondanks lijkt dit kabinet niet van plan de inspectiediensten te versterken.
De experts wezen de Kamerleden erop dat er in Nederland op veel plekken - al dan niet verboden - gewasbeschermingsmiddelen worden aangetroffen die daar niet horen te zijn. Milieuorganisatie MOB vroeg dit voorjaar bijvoorbeeld aandacht voor de waterkwaliteit in de Noord-Hollandse bollenstreken. Uit metingen blijkt dat het oppervlaktewater daar vervuild is met verboden pesticiden.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant