Hij bewonderde de schoonheid van de Zuid-Afrikaanse taal, maar hekelde het regime van zijn land. Zeven jaar bracht hij uiteindelijk in de gevangenis door, waarvan twee jaar in eenzame opsluiting. Zondag overleed activist en schrijver Breyten Breytenbach op 85-jarige leeftijd, zo maakte zijn dochter bekend.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
De veelzijdige artiest gold als een van Zuid-Afrika’s meest invloedrijke stemmen tegen de apartheid. Breyten Breytenbach schreef literatuur en poëzie, schilderde en werkte aan theaterstukken.
Breyten Breytenbach werd in 1939 geboren in Bonnievale, in de provincie West-Kaap. Vanwege de apartheid verruilde hij zijn geboorteland Zuid-Afrika begin jaren zestigvoor Parijs en trouwde daar al snel met een Vietnamese vrouw, Yolande Ngo Thi Hoang Lien.
In 1964 verscheen zijn eerste poëziebundel, Die Ysterkoei Moet Sweet (The Iron Cow Must Sweat), waarmee hij in de Zuid-Afrikaanse literatuur buiten de gebaande paden trad.
Als zelfverkozen balling in de Franse hoofdstad werd Breytenbach een prominent tegenstander van het apartheidsregime. Hij en zijn echtgenote konden niet naar Zuid-Afrika reizen vanwege de zogenoemde mixed marriages act, die een huwelijk tussen witte en niet-witte partners verbood.
Begin jaren zeventig keerde Breytenbach toch terug naar Zuid-Afrika, voor wat een kortstondig en geheim bezoek had moeten zijn. Dat liep anders. Hij werd opgepakt en door het hooggerechtshof in Pretoria veroordeeld tot 9 jaar cel. Daarvan zat de auteur 7 jaar uit.
Tijdens zijn gevangenschap legde Breytenbach de pen allerminste neer. Zo publiceerde hij vanuit zijn cel zijn memoires The True Confessions of an Albino Terrorist (De ware bekentenissen van een witte terrorist). Daarin schreef hij onder meer over het lot dat zijn medegevangenen ten deel viel. Sommigen werden opgehangen, vaak om politiek gemotiveerde redenen. Ook was Breytenbach betrokken bij de verzetsgroep Okhela.
In 1982 werd Breytenbach, onder diplomatieke druk van Parijs, vrijgelaten, waarop hij naar Frankrijk terugkeerde. Daar bleef hij de rest van zijn leven wonen. Een jaar na zijn terugkeer verklaarde hij tegenover The New York Times: ‘Ik heb Afrikaans als taal nooit van me af geworpen, maar ik verzet me er wel tegen als deel van de Afrikaner identiteit. Ik beschouw mezelf niet langer als Afrikaner.’
Pas in de jaren negentig ging Breytenbach terug om het ‘nieuwe Zuid-Afrika’ te zien. Dat gaf hem allerminst hoop: in 2008 reflecteerde hij op het nieuwe leiderschap van ‘corrupte mafkezen’ in het land.
In Nederland vergaarde Breytenbach meer bekendheid vanwege zijn verkozen ballingschap in Frankrijk dan vanwege zijn literaire werk. De Zuid-Afrikaan publiceerde meer dan vijftig boeken en dichtbundels. Zijn werk werd in meerdere talen vertaald en bekroond. Vriend en auteur Adriaan van Dis vertaalde een aantal titels voor de Nederlandse markt.
Als schilder exposeerde hij in meerdere landen. Daarnaast doceerde Breytenbach aan verschillende universiteiten. Hij laat zijn vrouw, dochter en twee kleinzoons achter. ‘Mijn vader gold als groot artiest, die zich altijd fel verzette tegen de apartheid’, citeert persbureau AFP dochter Daphnée. ‘Hij vocht tot op het laatst voor een betere wereld.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant