Een raketbouwer met radicale politieke opvattingen die flinke hoeveelheden drugs verstouwt. Klinkt als Elon Musk? Nee, het is Jack Parsons.
schrijft voor de Volkskrant over historische onderwerpen.
In de namiddag van 17 juni 1952 rukte de politie van de Amerikaanse stad Pasadena uit naar South Orange Grove, destijds een rustige straat met statige villa’s. Buren hadden op nummer 1071 een explosie gehoord, en toen agenten poolshoogte kwamen nemen, werd snel duidelijk dat er inderdaad iets was ontploft.
Het koetshuis bij de woning lag deels in puin. Ramen waren uit hun sponningen geblazen, muren waren ontzet en de plafonds hingen in stukken naar beneden. Tussen het puin in de bijkeuken vonden agenten het levenloze lichaam van de bewoner, John Whiteside Parsons, roepnaam Jack, een van de oprichters van het Jet Propulsion Laboratory (JPL). Parsons had geprobeerd thuis raketbrandstof te mengen in een koffiepot. De agenten concludeerden dat hij de pot had laten vallen, waardoor de bijkeuken, met Parsons erbij, de lucht in was gegaan.
In deze serie duikt de Volkskrant in de archieven op zoek naar verhalen met een parallel met het heden.
Jack Parsons was een controversieel figuur. Aan de ene kant was hij een getalenteerde onderzoeker met een natuurlijke aanleg voor scheikunde en uitgesproken ideeën over de toekomst van raketten en ruimtevaart. Aan de andere kant was hij een opiumverslaafde bohemien met een wonderlijk, occult wereldbeeld en geradicaliseerde politieke denkbeelden. In Pasadena werd gefluisterd over buitenissige feestjes waar woeste hoeveelheden drugs werden gebruikt terwijl bezoekers (toegegeven: niet heel schokkend) experimentele poëzie voordroegen.
Raketbouwer, geradicaliseerde politieke ideeën, geruchten over partijtjes met drugs: het klinkt bijna als Elon Musk, de raketondernemer, autohandelaar en mediamagnaat die naar verluidt zoveel lsd, cocaïne, paddestoelen en xtc gebruikt dat bestuursleden van zijn bedrijven Tesla en SpaceX onlangs in The Wall Street Journal hun zorgen uitspraken.
Bijna, maar niet helemaal. Parsons groeide op in een gebroken, verarmd gezin, terwijl multimiljardair Musk zijn welstand in niet geringe mate dankt aan het startkapitaal van zijn vader. Musk heeft zichzelf bovendien met z’n politieke denkbeelden een plekje in het centrum van de macht verworven. Aankomend president Donald Trump heeft hem voorgedragen als ‘minister van Overheidsefficiëntie’.
Parsons was als opiumverslaafde communistische bohemien, voorzichtig gezegd, geen ministersmateriaal. Sterker nog: toen zijn levenswandel en zijn politieke overtuiging wat al te nadrukkelijk werden, werd hij door de vrienden met wie hij het Jet Propulsion Laboratory had opgericht via een truc de deur uitgewerkt. Parsons moest zijn bestuurszetel opgeven en werd gedwongen zijn aandeel in JPL ver onder de prijs te verkopen.
Parsons groeide op in Pasadena, destijds een slaperige voorstad van Los Angeles. Als jongeling had hij een bijzonder talent voor scheikunde, maar wegens geldgebrek was hij na één jaar universiteit gedwongen zijn opleiding te stoppen. Om aan de kost te komen, en om te sparen om later alsnog te kunnen studeren, werkte hij daarna in een explosievenfabriek.
Ondertussen knutselde hij met twee vrienden aan raketten die ze, onder het genot van flink wat marihuana, lanceerden in een natuurgebied bij Parsons huis.
Via tussenkomst van een hoogleraar natuurkunde kregen de raketbouwers een plekje op het terrein van het California Institute of Technology (Caltech). Daar stonden ze al snel bekend als de ‘Suicide Squad’, een bijnaam die ze dankten aan de veelvuldige ongeplande explosies tijdens hun werk.
Als ze niet met straalmotoren in de weer waren, discussieerden de raketbouwers over poëzie en politiek. De groep had een romantische hang naar het communisme, gepaard met een fascinatie voor occultisme en magische rituelen. Parsons stond onder invloed van de Engelse occultist en schrijver Aleister Crowley (1875 – 1947), een vrijwel vergeten cultfiguur die bij leven door de Britse pers werd uitgeroepen tot ‘slechtste mens ter wereld’. (Zijn grootste claim to fame is tegenwoordig een plekje op de hoes van The Beatles’ Sgt. Pepper’s Lonely Hearts Club Band, achterste rij, tweede van links.)
In zijn huis in Pasadena stichtte Parsons een commune voor Crowleys volgelingen. Een van de bewoners van die commune was de destijds piepjonge L. Ron Hubbard, de latere oprichter van Scientology. Parsons biograaf beschrijft hoe Hubbard er onder schimmige omstandigheden vandoor ging met Parsons vriendin, z’n zeilboot én een groot gedeelte van z’n geld.
Tussen alle poëzie en magische rituelen door begonnen de experimenten van de Suicide Squad steeds meer vorm te krijgen en lukte het steeds vaker om raketmotoren te bouwen die níét explodeerden. Kort voor de Tweede Wereldoorlog gaf de Amerikaanse marine de groep 10 duizend dollar subsidie voor onderzoek aan vastebrandstofraketten. Een kwart van die subsidie ging op aan herstel van beschadigde universiteitsgebouwen, maar uiteindelijk legde het wel de basis voor de Aerojet Engineering Company, later omgedoopt in het Jet Propulsion Laboratory.
Het JPL groeide uit tot een van de succesvolste onderzoeksinstellingen en raketbouwers in de Verenigde Staten. Het stond aan de basis van de eerste Amerikaanse kunstmaan, de Mariner- en Voyager-ruimtesondes en meer recent een handvol robotmissies naar Mars. Dat gebeurde zonder Parsons, die in 1944 aan de kant was gezet.
Daarna ging het snel bergafwaarts. Terwijl hij bleef experimenteren met raketbrandstof en explosieven, liep Parsons drugsgebruik steeds verder uit de hand. Over zijn ontijdige dood doen een aantal lezingen de ronde. Vrienden vermoedden destijds dat het ongeluk een vermomde suïcide was. Er werd ook gefluisterd dat Parsons door inlichtingendiensten uit de weg was geruimd.
Dat laatste lijkt toch een beetje onwaarschijnlijk. Parsons gebruikte naar eigen zeggen onder meer mescaline, marihuana, morfine en cocaïne. Uiteindelijk zijn dat niet het soort middelen dat je moet gebruiken als je óók met gevaarlijke chemicaliën werkt.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant