Vrijdag een jaar geleden vonden de verkiezingen plaats die uitmondden in een rechtse Kamermeerderheid die in de daaropvolgende maanden werd gebruikt voor de formatie van het kabinet-Schoof. PVV, VVD, NSC en BBB leveren de Kamerzetels en de bewindspersonen.
Wat is de tussenstand? Nou, waar het de economie betreft, gaat het vooralsnog prima eigenlijk. In zijn column in deze krant constateerde Diederik Samsom deze week dat het kabinet ‘volstrekt disfunctioneel’ is en elkaar de hele dag door beschadigt met roddel en achterklap. Samsom vindt dat onverantwoord, gezien de grote vraagstukken waar Nederland voor staat.
Maar zo’n verantwoordelijkheidsvakantie van de politiek pakt op de korte termijn vaak goed uit voor de economie. En het afgelopen jaar is hierop geen uitzondering.
De economie groeit weer. Na kwartalen van stagnatie en krimp onder (het demissionaire) kabinet-Rutte, is de economie in het tweede en derde kwartaal dit jaar weer gegroeid, met respectievelijk 1,1 en 0,8 procent. Dat is nog geen vetpot maar wel vooruitgang.
De werkloosheid is stabiel laag. Net als een jaar geleden is de werkloosheid laag met 370 duizend personen.
De staatsschuld daalt. De schuld van de overheid in relatie tot de omvang van het nationaal inkomen daalt, tamelijk spectaculair. In het tweede kwartaal van 2023 was de schuldquote 45,4 procent tegen 43,2 procent in het tweede kwartaal van dit jaar.
De huizenprijzen stijgen. Nadat de huizenprijzen in heel 2023 maand na maand lager waren geworden, stegen ze in 2024 weer. Het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) meldde deze week: ‘In oktober 2024 waren de prijzen van bestaande koopwoningen gemiddeld 11,5 procent hoger dan in oktober 2023.’
Er is dus best wat lekker economisch nieuws op te tekenen. Hoe kan dat? Dit kabinet heeft toch nog niets uitgevoerd, op economisch terrein? Nou, niets. Het heeft een btw-verhoging door het parlement geloodst per 1 juli 2025, met de nadrukkelijke belofte dat die niet doorgaat. Noem het maar niets.
Nee, rust vanuit de overheid betekent dat werkenden in bedrijven en binnen (overheids)organisaties toekomen aan hun eigenlijke taken. Beleidsveranderingen, hoe verstandig ze ook zijn, gaan altijd gepaard met transitiekosten. Nieuwe regels moeten worden geleerd, toegepast op de eigen organisatie, geïmplementeerd, en zo voort en zo verder. En nu valt er al een tijd niets te leren, toe te passen en te implementeren, en deze verantwoordelijkheidsvakantie van de Haagse politiek doet de economie goed. Op korte termijn in elk geval.
En op de langere termijn? Nog niet zo lang geleden zou ik zonder nadere gedachte hebben opgeschreven dat het op langere termijn schadelijk is, het ontbreken van nieuw beleid. Dat is wat Samsom ook bedoeld als hij schrijft dat Nederland in ‘zwaar weer’ verkeert, en dus behoefte heeft aan handelende politici.
Maar inmiddels vraag ik me af of dit wel zo is. Natuurlijk: goed nieuw beleid (dat doeltreffend en doelmatig is) is beter dan geen beleid. Maar slecht nieuw beleid? Dat kan heel goed slechter uitpakken voor Nederland dan een probleem simpelweg laten voortbestaan, en wachten tot er een coalitie regeert die wél goed beleid kan voeren. Anders gezegd: soms is uitstellen beter dan handelen. In economentaal: de optiewaarde van wachten is positief.
Het kabinet presteert niet veel. En dat is dus misschien maar goed ook.
Frank Kalshoven is econoom en publicist. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier de richtlijnen van de Volkskrant. Reageren? E-mail: frank@frankkalshoven.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns