De verkiezingsuitslag van een jaar geleden blijft zwaar wegen voor D66, een partij die zich nu vanuit de oppositie heroriënteert en zoekt naar een strategie om weer aansluiting te vinden bij de kiezers. Tijdens het partijcongres in de Brabanthallen in Den Bosch werd duidelijk dat de sociaal-liberalen enerzijds strijdbaarheid uitstralen, maar anderzijds ook worstelen met hun positie in het politieke spectrum. Partijleider Rob Jetten benadrukte zowel de chaos binnen het huidige kabinet als de noodzaak voor D66 om constructief te blijven, terwijl voormalig partijleider Sigrid Kaag de partij opriep moed te houden en koers te blijven houden.
Jetten haalde in zijn toespraak hard uit naar het kabinet-Schoof, dat hij betichtte van gebrek aan daadkracht en het veroorzaken van polarisatie. “De problemen van Nederland wachten niet tot jullie zijn uitgeruzied. Neem de zorgen van mensen nu eindelijk eens serieus. Ga aan de slag, of ga aan de kant,” verklaarde hij met een verwijzing naar PVV-leider Geert Wilders, premier Dilan Yesilgöz en Pieter Omtzigt. Toch zette Jetten een meer constructieve toon dan in het voorjaar, toen hij het kabinet nog als ‘extreemrechts’ omschreef. Hij gaf aan dat D66 bereid is om goede plannen van het kabinet te steunen, maar die plannen heeft hij naar eigen zeggen nog niet gezien.
Een opvallend punt in de toespraak van Jetten was de aankondiging van een samenwerking met CDA en JA21 om geplande bezuinigingen op onderwijs tegen te gaan. Dit ‘monsterverbond’, zoals hij het zelf noemde, moet ervoor zorgen dat het kabinet de bezuinigingen op lerarensalarissen, maatschappelijke diensttijd en de langstudeerboete terugdraait. In ruil daarvoor zullen de drie partijen de onderwijsbegroting steunen. Jetten gebruikte deze samenwerking als voorbeeld van hoe oppositiepartijen, zelfs met uiteenlopende ideologieën, samen kunnen werken om het beleid te verbeteren. “Want wie denkt dat kennis duur is, weet niet wat domheid kost,” voegde hij daaraan toe. Hij roemde ook de eerder behaalde successen van de oppositie, zoals het tegenhouden van de voorgenomen btw-verhoging op sport, cultuur en boeken.
D66 zoekt met deze koers naar een balans tussen constructief oppositie voeren en het behouden van hun eigen progressieve identiteit. De partij richt zich op verschillende doelgroepen, waaronder jongeren, vrouwen en mensen van kleur, zoals partijvoorzitter Alexandra van Huffelen benadrukte. Tegelijkertijd probeert D66 teleurgestelde GroenLinks-PvdA-stemmers en links-liberale VVD’ers aan te spreken. Het is een strategie die nog moet renderen, want de partij verloor bij de verkiezingen vorig jaar vijftien zetels en staat in de peilingen slechts op een klein plusje.
De interne reflectie binnen de partij was duidelijk merkbaar op het congres. Verschillende sprekers erkenden dat D66 nog steeds moeite heeft om het electoraat aan te spreken. “Wat mankeert er aan ons dat wij niet doordringen tot de kiezers? Waarom kunnen wij niet wat Wilders en Trump kunnen?” vroeg een congresganger zich af. Het partijbestuur en de fractie proberen ondertussen een antwoord te vinden op deze vragen. Zo benadrukte Afke Groen, directeur van het wetenschappelijk bureau, dat D66 zich niet moet laten afleiden door integratiedebatten en zich moet richten op de sociaaleconomische oorzaken van criminaliteit.
De zoektocht naar een passende reactie op de maatschappelijke sentimenten is niet nieuw voor D66. Al tijdens het leiderschap van Alexander Pechtold begon de partij gesprekken met mensen die zich niet in het sociaal-liberale gedachtegoed herkennen. Tweede Kamerlid Mpanzu Bamenga vertelde hoe hij in zijn tijd als gemeenteraadslid in Eindhoven erin slaagde om, ondanks fel verzet, een asielzoekerscentrum te realiseren door met tegenstanders in gesprek te gaan. “Wie zorgen benoemt én verantwoordelijkheid neemt, kan het populisme verslaan,” stelde hij.
De emotionele afsluiting van het congres werd verzorgd door Sigrid Kaag, die sinds januari namens de Verenigde Naties actief is in Gaza. Kaag hield een ongeplande toespraak waarin ze terugblikte op haar tijd als partijleider en haar huidige werk. Ze benadrukte het belang van medemenselijkheid en het vermogen om op te komen voor universele waarden, zelfs wanneer het politieke tij tegenzit. “Juist als het tij tegenzit, moeten we staan voor waardigheid. Er staat veel op het spel,” zei Kaag. Ze riep haar partijgenoten op om niet toe te geven aan cynisme en om zowel in Nederland als internationaal een actieve rol te blijven spelen. Haar woorden maakten indruk op de congresgangers, die haar met een langdurig applaus uitzwaaiden.
Aan de ene kant is er bij D66 nog steeds de frustratie over de beperkte invloed en de teleurstelling in de verkiezingsuitslag. Aan de andere kant is er een duidelijk verlangen om constructief te blijven en een brug te slaan tussen verschillende politieke kampen. De partij hoopt dat deze aanpak hen niet alleen zal helpen om kiezers terug te winnen, maar ook om hun idealen effectief te realiseren. Jetten vatte het samen: “Onze opdracht is om te laten zien dat redelijke politiek vanuit het midden springlevend is.”
Source: Fok frontpage