Een droneaanval op een Oekraïense regio begin deze week zorgde voor meerdere doden. President Volodymyr Zelensky meldde dat er minstens tien mensen gewond zijn geraakt. NU.nl-lezers vragen zich af: hoe betrouwbaar zijn zulke claims eigenlijk? Wie kan die sterftecijfers bevestigen?
Het korte antwoord: dat is behoorlijk ingewikkeld. De bekende uitspraak 'In oorlogen sneuvelt de waarheid als eerste' is ook hier van toepassing. De aan zowel Russische als Oekraïense zijde gemelde cijfers worden vaak door militaire experts in twijfel getrokken. Veel bronnen spreken elkaar bovendien tegen. Toch zijn er een paar onderzoeksbureaus die betrouwbare informatie delen, of verifiëren.
Een voorbeeld: begin dit jaar meldde Oekraïne sinds het begin van de oorlog 376.860 Russen te hebben omgebracht. Dat getal is zo goed als zeker overdreven, mogelijk om het moreel in het land hoog te houden. Slechts een tiende daarvan kon toen worden bevestigd: ruim 42.000.
Dat aantal werd vastgesteld door het Russische onafhankelijke onderzoeksplatform Mediazona, dat onder meer samenwerkt met BBC Russia. De onderzoekers baseren hun cijfers op beschikbare informatie die ze gecontroleerd hebben. Al deze 42.000 doden zijn dus met 100 procent zekerheid vastgesteld. Daarnaast is er een schatting die het platform samen met het tevens Russische onafhankelijke platform Meduza deed: die komt uit op ongeveer 120.000 doden. Het is een wat ruwere berekening van de oversterfte van mannen, gebaseerd op erfenisregisters in Rusland.
"Die platforms zijn zeker betrouwbare bronnen", zegt Hans van Koningsbrugge tegen NU.nl. Hij is hoogleraar Geschiedenis en Politiek van Rusland aan de Rijksuniversiteit Groningen. Van Koningsbrugge benadrukt verder dat zowel Rusland als Oekraïne zelf weinig prijsgeeft. "En wat ze wel zeggen is alweer gedateerd. Daar heb je nu eigenlijk niks meer aan."
Rusland zelf geeft inderdaad al langer geen informatie over het aantal omgekomen militairen in Oekraïne. Sterker nog: het is in het land verboden om slachtofferaantallen openbaar te maken. Die gegevens zouden staatsgeheim zijn.
De laatste cijfers van gedode Oekraïense militairen meldde Zelensky in februari dit jaar, twee jaar na het begin van de Russische invasie. Volgens hem waren er toen 31.000 Oekraïense militairen omgekomen. Het aantal gewonden deelde hij niet. Dat zou de Russen kunnen helpen bij hun militaire planning, zei hij daarbij.
Oekraïense autoriteiten meldden in juni dat de Russen in de hele oorlog 12.000 burgers hadden gedood, onder wie 551 kinderen. Die cijfers komen redelijk overeen met wat de Noorse vluchtelingenorganisatie Norwegian Refugee Council (NRC) in februari dit jaar deelde: 10.200 dodelijke burgerslachtoffers. Volgens Van Koningsbrugge zijn Zelensky's uitspraken, hoewel ze nu gedateerd zijn, wel betrouwbaar. "Ik denk dat hij weinig reden heeft om het cijfer anders te maken."
De Oekraïense bevolkingscijfers zijn in elk geval drastisch gedaald. Volgens overheidsgegevens stierven er in de eerste helft van dit jaar drie keer zoveel mensen als er geboren zijn.
Maar volgens Rusland ligt het sterftecijfer in Oekraïne nog veel hoger dan dat. Sinds het begin van de invasie zouden er vijf keer zoveel Oekraïense slachtoffers zijn gevallen als Russische, zei de Russische president Vladimir Poetin in juni. Het Russische staatsmedium TASS claimde in juli dat het totale aantal omgekomen Oekraïense soldaten op meer dan 700.000 ligt. Dat aantal is volgens Van Koningsbrugge "sterk overdreven". "Zulke cijfers zijn volkomen uit de lucht gegrepen."
Het lijkt erop dat de verliezen aan de Russische kant flink groter zijn dan aan de Oekraïense kant, in elk geval in absolute aantallen. Is Rusland dan aan het verliezen? "Die conclusie is niet heel gemakkelijk te trekken", zegt Van Koningsbrugge. "Rusland heeft een veel grotere bevolking. Het te mobiliseren potentieel is dus een stuk groter."
Maar dat zegt niet alles: "Als het allemaal zo florissant verliep, hoefden de Russen geen Noord-Koreaanse troepen in te zetten." Die stap lijkt haast een wanhoopsdaad. "Noord-Koreanen kunnen bijvoorbeeld helemaal geen Russisch. En nu moeten ze ineens in dat leger actief zijn."
Aan de Oekraïense kant is de situatie nijpend: het land heeft grote moeite om genoeg nieuwe soldaten op de been te brengen. Strengere maatregelen hebben de regering meer middelen gegeven om dienstplichtige mannen op te roepen. Bijvoorbeeld door ze op straat te arresteren. Critici wijzen erop dat daarbij regelmatig geweld wordt gebruikt en armere Oekraïners vaker in het leger terechtkomen. Ook zou de training voor nieuwe rekruten onder de maat zijn.
Source: Nu.nl algemeen