Oppositieleider Frans Timmermans hint op de oprichting van een nieuwe linkse partij om het meest rechtse kabinet ooit bij de volgende verkiezingen te verslaan. Behalve GroenLinks en PvdA zouden ook andere linkse partijen zich daarbij kunnen aansluiten.
is politiek verslaggever van de Volkskrant.
‘We hebben een brede linkse beweging nodig’, zegt oppositieleider Frans Timmermans zaterdag in Zwolle tijdens de ledenraad van de PvdA. Hij doelt daarmee nadrukkelijk niet alleen op een samenwerking met GroenLinks, maar doet bij deze ‘een open uitnodiging aan alle andere linkse partijen’ om zich ook aan te sluiten. ‘Alleen samen kunnen we strijden voor een beter Nederland.’
Zo’n achthonderd mensen zijn deze winterse dag naar Timmermans komen luisteren in de hoop dat ze iets te weten te komen over zijn strijdplan tegen het meest rechtse kabinet dat Nederland ooit heeft gehad.
Zoals Gini Hovenkamp (75) en Ids Breimer (73). De verdeeldheid die er nu is in de samenleving, de verhalen over racisme; het maakt ze verdrietig. Net zoals het tekort aan woningen voor jongeren – het veelgenoemde voorbeeld van een kleinkind dat geen eigen woonruimte kan vinden komt op tafel.
‘Misschien heeft de PvdA een geheime strategie voor de toekomst, want ik zie hem nu niet’, zegt Breimer nog voordat de ledenraad begint. Als de linkse beweging niet snel met een ‘duidelijk verhaal en een eigen strategie’ komt, vreest hij dat ‘links’ hetzelfde gaat overkomen als de Democraten in Amerika; verliezen dus bij de volgende stembusgang. En dat terwijl het huidige kabinet elk moment kan vallen. Breimer en Hovenkamp willen maar zeggen: haast is geboden.
Alles over politiek vindt u hier.
De twee verwoorden een klacht die meerdere leden deze zaterdag uiten: ze willen dolgraag dat de linkse beweging groter wordt, maar ze missen Timmermans’ visie. ‘We horen zo weinig van hem’, zegt een PvdA-stemmer van het eerste uur bijvoorbeeld in de trein voordat het congres begint. ‘Terwijl het zo hard nodig is om tegenwicht te bieden aan Wilders’. Ze kan de krant soms nauwelijks nog openslaan vanwege alle ellendige uitspraken die ze daarin leest van sommige politici. ‘Ik hoop zo dat Timmermans opstaat.’
Voor het eerst in lange tijd lijkt Timmermans daar klaar voor te zijn. Het is niet zo dat hij hiervoor nooit wat zei over het huidige rechtse kabinet – integendeel – maar zijn toespraken klonken vaak wat wollig. Zaterdag spreekt hij uit het hoofd. Een vurig pleidooi. Hij oogt zelfverzekerder en fitter dan ooit – hij maakt zelfs even een grapje over zijn zichtbare gewichtsverlies, toch een gevoelig onderwerp voor hem.
Maar nu hij op het podium staat zonder blaadje tekst voor zijn neus, maar gewoon oog in oog met zijn leden, komen de woorden vloeiend. ‘We hebben grootse plannen, maar we hebben daar te weinig kiezers van overtuigd’, zegt Timmermans. ‘Daar moeten we conclusies uit trekken.’
Zijn plan is tweeledig om het tij te keren. Ten eerste moet de kiezer wat hem betreft duidelijk worden gemaakt dat rechtse partijen misschien wel ‘mooie praatjes hebben, maar ze doen geen donder voor de bestaanszekerheid’.
Niet alleen de PVV, maar ook de VVD doet in zijn ogen te weinig om ‘inkomens voor hardwerkende Nederlanders te verbeteren’. De beloften voor een hoger minimumloon zijn volgens Timmermans verbroken en op de zorg wordt alleen maar bezuinigd. ‘Ondertussen geven ze wel douceurtjes voor de rijken’. Ook NSC heeft in zijn ogen ‘nog geen zak geregeld’.
Het tweede deel van Timmermans strijdplan is kiezers overtuigen dat verbinding beter is dan onderlinge afkeer. Hij hekelt premier Schoof die ‘de hele moslimgemeenschap in staat van beschuldiging heeft gesteld’ na de rellen in Amsterdam waarbij Israëliërs zijn mishandeld door Nederlanders met een migratieachtergrond. ‘Welke boodschap geef je aan Nederlanders als je zegt dat je hun paspoort vervolgens wilt afpakken?’ Timmermans hamert erop dat zijn partij is voor ‘gelijke behandeling’ en dat de rechtse partijen ‘de verdeeldheid in het land alleen maar vergroten’.
Zo komen we uit op het masterplan van Timmermans om zijn PvdA niet alleen te verbinden met GroenLinks, maar ook met andere linkse partijen. Samen moeten ze een vuist maken om rechts te verslaan, is Timmermans idee.
Na afloop van zijn toespraak geeft de oppositieleider toe dat hij denkt aan het oprichten van een nieuwe linkse partij, ‘al gaan die partijbesturen daar uiteindelijk natuurlijk over’. Vooralsnog wordt in het najaar van 2026 alleen besloten of PvdA en GroenLinks gaan fuseren of niet, maar Timmermans wil dus verder gaan. ‘Ik zou het heel fijn vinden dat als de vorm die wij kiezen zo open is geformuleerd dat ook anderen zich daar mogelijk bij aan zouden kunnen sluiten.’
Hij erkent dat zoiets voor veel andere linkse partijen ‘nog een brug te ver is’, maar ik zie wel bij een aantal partijen, van SP tot Partij voor de Dieren, de bereidheid om echt samen te werken op een aantal terreinen. ‘Wie weet kan dat iets moois opleveren.’ Of dat uiteindelijk kan resulteren in een nieuwe gezamenlijke partij? ‘Ja, op termijn wel.’
Het is een gewaagd plan waarvan de kans van slagen allerminst zeker is. Afgezien van de animo bij andere linkse partijen, zijn er nog geen voortekenen dat zo’n partij een Kamermeerderheid zou kunnen behalen. ‘Nederland heeft nooit een linkse meerderheid gehad’, zei Carla van Baalen, hoogleraar parlementaire geschiedenis verbonden aan de Radboud Universiteit na afloop van de verkiezingen van 2021 al. ‘Alleen in 1998 was de verhouding even fiftyfifty.’
Sinds de laatste verkiezingen is het linkse blok zelfs geslonken tot een derde. Recente kiezersonderzoeken bieden vooralsnog niet veel hoop voor Timmermans dat er een grote verandering aanstaande is. De PVV blijft veruit de grootste partij en de ontevreden coalitiekiezer ziet in GroenLinks-PvdA ‘geen alternatief’.
Aan Timmermans de taak om daar verandering in te brengen. Hij heeft er alle vertrouwen in: ‘Heel veel mensen in het land rekenen op ons.’ Hij krijgt een staande ovatie in Zwolle.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant