D66, bijeen in Den Bosch, blijkt nog niet helemaal bekomen van de verkiezingsuitslag van een jaar geleden, maar ziet vanuit de oppositie toch ook alweer wat kansen.
is chef van de politieke redactie van de Volkskrant.
Is het verbeelding of zitten D66’ers altijd net iets beter in hun vel als ze in de oppositie zitten? Verlost van ingewikkelde compromissen en van de last van kabinetsbesluiten die in eigen kring niet worden begrepen, weer even helemaal vrij om gewoon te zeggen wat ze denken?
Na zes jaar regeren in twee kabinetten-Rutte, roemt Jan Paternotte, prominent Tweede Kamerlid, zaterdag op het partijcongres in Den Bosch ‘de ruimte om onze eigen ideeën over het voetlicht te brengen’. Partijleider Rob Jetten viert de samenwerking in de oppositie, die nu toch echt heeft ontdekt dat het kabinet-Schoof in de Eerste Kamer met de rug tegen de muur staat, mits de oppositiepartijen de handen ineen slaan.
Dat moet er komende week toe leiden dat D66, CDA en JA21 samen voor ruim een miljard aan geplande onderwijsbezuinigingen terugdraaien. Jetten ontleent er alweer enige branie aan, een jaar na de voor hem toch tamelijk dramatische verkiezingsuitslag: ‘Wij laten de toekomst van ons land niet bepalen door populisten!’
Verder is alles als vanouds, zaterdag in Den Bosch. D66, dat is de partij waar ’s morgens ook ‘iedereen in Amerika die dit congres volgt’ van harte welkom wordt geheten. De partij waar de afdeling in het deftige Amsterdam-Zuid laat weten dat ze, na het antisemitisch geweld van 7 november, aan het denken zijn geslagen over hoe ze in gesprek kunnen komen ‘met die jongens uit Nieuw-West’.
De partij ook waar nog lang niet iedereen in de zaal is bekomen van de verkiezingsuitslag: ‘Wat mankeert er aan ons dat wij niet doordringen tot de kiezers? Waarom kunnen wij niet wat Wilders en Trump kunnen?’
Op de bijeenkomst wordt unaniem getreurd om de manier waarop de regeringspartijen in de afgelopen weken zijn omgegaan met de spanningen in de samenleving. ‘Laat je niet afleiden door de pogingen om hier een integratiedebat van te maken’, raadt Afke Groen, directeur van het wetenschappelijk bureau, haar partijgenoten aan. Criminaliteit heeft sociaaleconomische oorzaken. Dáár moeten we het over hebben.’
En D66 is bovenal ook de partij waar ze permanent zoeken naar een adequate reactie op de sentimenten in de samenleving die in dit gezelschap misschien niet worden gedeeld, maar waar ze toch iets mee zullen moeten. Dat proces begon jaren geleden al, onder Alexander Pechtold, die zelfs een boek schreef over zijn ontmoetingen met ‘Henk en Ingrid’.
Alles over politiek vindt u hier.
Maar het is nog lang niet voltooid, blijkt hier eens te meer. Gemeenteraadslid Jacqueline van Mil was laatst in Goes aan het canvassen. Ze wilde het hebben over geluidsoverlast in de gemeente. ‘Maar ik raakte in gesprek met een meneer die binnen een minuut begon over het Van der Valk-hotel waar zijn kinderen niet meer langs mogen fietsen omdat er asielzoekers in zijn ondergebracht. Wat kan ik zeggen tegen mensen om die angst weg te nemen?’
Tweede Kamerlid Mpanzu Bamenga heeft een anekdote uit zijn tijd in de gemeenteraad van Eindhoven. ‘We wilden plek maken voor een asielzoekerscentrum. De voorstanders hadden een meerderheid, we hadden het kunnen doordrukken, maar de meest rechtse partij in de raad, de LPF, maakte heel veel ophef. In de stad groeide het verzet. Toen ben ik met de LPF gaan praten, en met de mensen in de stad.
‘Er waren zorgen over veiligheid, over de volksgezondheid. Die kun je niet afdoen als onzin. Je moet luisteren. Maar ook je verantwoordelijkheid nemen en uitleggen waarom het belangrijk is dat we mensen op de vlucht opvangen. Dat centrum is er gekomen, met steun van de LPF.’ Bamenga wil maar zeggen: ‘Wie zorgen benoemt én verantwoordelijkheid neemt, kan het populisme verslaan.’
De sprekers uit de Tweede Kamerfractie kunnen het alleen maar beamen, maar weten ook dat ze voorlopig aan de zijlijn staan. Dat lijkt nog niet tot iedereen in de zaal doorgedrongen, vreest Paternotte, als hij zo de oproepen hoort om ‘het populisme’ te stoppen. ‘Bedenk wel, zegt hij. ‘Aan mijn ene zijde in de Kamer zie ik Frans Timmermans en Jesse Klaver zitten, aan de andere kant zie ik honderd conservatieve zetels.’
Dat is voorlopig het lot van D66. Jetten heeft één oog gevestigd op Nieuwegein, waar zaterdag een partij bijeen is met veel meer directe invloed op het humeur van PVV-leider Wilders. Maar Jetten is er niet gerust op dat Nieuw Sociaal Contract het tij gaat keren. ‘Pieter Omtzigt zegt vandaag dat woorden de scheidslijnen in de samenleving kunnen vergroten. Ik ben het met hem eens. Maar hoe kun je de barrières doorbreken als je eigen coalitie steeds weer grenzen overschrijdt?’
D66, dat is en blijft ook de partij waar vanuit de zaal zomaar het voorstel kan worden gedaan om voortaan binnen en buiten de partij te besturen op basis van ‘sociocratische besluitvorming’: alles gebeurt ‘in consent’, een besluit wordt pas genomen als niemand er nog een beargumenteerd bezwaar tegen heeft.
Paternotte kijkt bedenkelijk en weegt in zijn hoofd de bezwaren, maar ziet dan opeens toch kansen: ‘Onder het huidige kabinet zou ik dit een heel goed idee vinden!’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant