De onderhandelingen op de klimaattop in Azerbeidzjan zitten in de laatste fase, maar gesprekken over het belangrijkste onderwerp zijn nauwelijks verder gekomen. Onze klimaatverslaggevers Emma van Bergeijk en Jeroen Kraan zijn ter plaatse en beantwoorden de beste en meestgestelde vragen.
Wat is de inbreng van Nederland geweest? Ik lees over Wopke Hoekstra, maar klimaatminister Sophie Hermans was er ook, in plaats van premier Dick Schoof. Wat heeft zij gedaan?
Jeroen: "De EU onderhandelt gezamenlijk op de klimaattoppen. Eurocommissaris Wopke Hoekstra was dit jaar de voorman van de onderhandelaarsploeg, maar de Europese klimaatministers hebben ook allemaal een rol, vooral op het gebied van subonderwerpen."
"Sophie Hemans heeft zich tijdens deze top beziggehouden met de onderhandelingen over internationale CO2-handel, waar al jarenlang ingewikkelde technische discussies over zijn. Het is nog niet duidelijk of deze onderhandelingen dit jaar de eindstreep halen, maar Hermans zei donderdag hoopvol te zijn."
Hoe voelen verschillende landen de klimaaturgentie zelf?
Emma: "Dat verschilt per land. Deze week spraken we met vertegenwoordigers van drie landen die extreem kwetsbaar zijn voor klimaatverandering: Tsjaad, Pakistan en Tuvalu."
"Hun visie is dat ze weinig uitstoten, maar wel het hardst worden getroffen door klimaatverandering. Neem Tsjaad, waar het maandenlang boven de 45 graden is, gevolgd door verwoestende overstromingen."
"Die gevolgen worden steeds erger, zei Oumar Gadji Soumaila tegen NU.nl. En zo heeft ieder land te kampen met klimaateffecten, óók Nederland, 4.000 kilometer verderop."
Hoe komt het dat China niet meebetaalt?
Emma: "Op papier is China een ontwikkelingsland en dus niet verplicht om klimaatsteun te betalen aan andere ontwikkelingslanden. Maar die stempel dateert uit 1992, tot onvrede van veel andere ontwikkelingslanden, zoals Nigeria."
"Ook rijke landen zien graag dat de Chinezen gaan meebetalen. Zeker nu van de Verenigde Staten verwacht wordt dat het land onder Donald Trump weinig leiderschap zal tonen op klimaatgebied. Het is nog niet duidelijk wat China zal doen, maar volgens experts kan het zijn dat China naar voren stapt."
"China heeft overigens op deze klimaattop aangegeven dat het al veel geld steekt in klimaatoplossingen in andere landen: omgerekend 24,5 miljard dollar. Maar dat doet het wel onder zijn eigen voorwaarden en zónder het label 'klimaatgeld'."
Wie bepaalt welke landen recht hebben op die klimaatfinanciering? En hoe wordt dit bedrag verdeeld over betreffende landen?
Jeroen: "Hier moeten landen het zelf eens over worden. Het lijkt erop dat landen het er wel over eens worden dat ontwikkelingslanden vrijwillig kunnen bijdragen aan de internationale klimaatfinanciering. Discussiepunt is of die bijdrages dan ook meetellen voor het officiële doel, of dat alleen rijke landen onderling dat bedrag moeten bijdragen."
"Het doel geldt voor alle rijke landen. In conceptteksten heeft weleens de suggestie gestaan dat ze een onderlinge verdeling voor de bijdragen moeten vaststellen, maar daar komt vrijwel zeker geen overeenstemming over. Landen die relatief weinig bijdragen, zoals de VS, zitten daar niet op te wachten."
In de berichtgeving gaat het er steeds over dat de onderhandelingen vastzitten. Wat is er wel bereikt op de klimaattop? Waar zijn alle landen het wel over eens?
Jeroen: "Een uitspraak die je op elke klimaattop weleens hoort is: 'Niets is besloten totdat alles is besloten.' Onderhandelingen over één onderwerp kunnen door een land worden tegengehouden als 'wisselgeld' om ergens anders vooruitgang te boeken."
"De twee grote tegenpolen dit jaar zijn financiering en het tegengaan van klimaatverandering ('mitigatie' in klimaattopjargon). Als rijke landen toegeven op financiering, wordt er waarschijnlijk meer mogelijk op mitigatie. En vice versa. Tot nu toe is dus nog over geen van de heetste hangijzers overeenstemming - totdat er straks (hopelijk) over alles een akkoord ligt."
Worden er ook plannen gemaakt om de opwarming tegen te gaan?
Jeroen: "Naast de financiering is dit onderwerp van gesprek. Het lijkt onwaarschijnlijk dat er ambitieuze nieuwe afspraken worden gemaakt die boven op de deal van vorig jaar komen. Toen besloten landen om 'weg te bewegen' van fossiele brandstoffen, en sterk in te zetten op hernieuwbare energie."
"Het concreetste voorstel dat in Bakoe op tafel ligt om daaraan toe te voegen, is een plan om sneller te bouwen aan grootschalige energieopslag en elektriciteitsnetten. Het is nog onduidelijk of die afspraak er komt."
Zijn er veel demonstraties tijdens de klimaattop?
Emma: "Ja, volop. Iedere dag zijn er meerdere protesten: tegen de fossiele industrie, voor bescherming van de biodiversiteit, of om aandacht te vragen voor de oorlog in Gaza."
"Elke dag wordt op ludieke manier een 'fossiel van de dag' uitgeroepen door een groep activisten in dinosauruspak, vooral om aan te wijzen wie volgens hen die dag niet heeft gehandeld namens het klimaat. Ook de EU heeft hem al een keer gewonnen."
"De demonstraties zijn redelijk klein, want alleen mensen met toegang tot het VN-terrein mogen demonstreren. Daarbuiten is dat geen goed idee, want in gastland Azerbeidzjan wordt hard opgetreden tegen demonstraties."
Zijn er lijnen uitgezet voor een volgende bijeenkomst?
Emma: "Volgend jaar is de klimaattop in Belém, een stad in Brazilië. Voor die tijd moeten alle landen nieuwe klimaatplannen indienen, waarin ze laten zien hoe ze tot 2035 hun uitstoot gaan terugdringen. Aan de oevers van de Amazone wordt vervolgens de balans opgemaakt."
Source: Nu.nl algemeen