De klimaattop in Azerbaijan nadert zijn einde. Vandaag, of vannacht, moet duidelijk worden of het de deelnemende landen lukt om een akkoord te sluiten. Volkskrant-verslaggever Tjerk Gualthérie van Weezel is in Bakoe. Hij vertelt over de laatste onderhandelingsdag.
is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Ze schrijft over Afrika en het Mondiale Zuiden.
Hoi Tjerk, gister was het officieel de laatste dag, maar er wordt nog druk onderhandeld. Hoe staat het er voor?
‘Gister is er een conceptakkoord gepresenteerd waar eigenlijk niemand tevreden mee was. Sindsdien is er hier een soort crisissfeer ontstaan. Er is de hele nacht onderhandeld.
‘Toen ik vanochtend aankwam, merkte je dat. Ik zag Wopke Hoekstra, die namens de Europese Unie onderhandelt, bijvoorbeeld zonder das om rondlopen en nog even snel een banaan naar binnen werken. Hij schijnt vannacht tot twee keer toe naar de voorzitter van de top te zijn gegaan om een nieuw tekstvoorstel te doen.
‘Je voelt ook duidelijk dat het gister de laatste dag was, en dat de top nu officieel voorbij is. Het shuttlebusje dat journalisten de afgelopen week van het hotel naar de top reed, ging vanochtend bijvoorbeeld al niet meer. Dat is onpraktisch. Maar daarmee geeft de organisatie de delegaties ook het signaal: jullie kunnen wel nog dagenlang door onderhandelen, maar het houdt hier een keer op.’
Het belangrijkste punt waarover de landen het tot nu toe niet eens zijn, is de zogenoemde klimaatfinanciering: hoeveel gaan rijkere landen betalen aan armere landen die kampen met de gevolgen van klimaatverandering. Waar zitten de verschillen?
‘De landen in het Mondiale Zuiden eisten de hele week een bedrag van 1.300 miljard dollar per jaar vanaf 2030. Dat getal komt uit een rapport van de Verenigde Naties. Dat is het bedrag dat landen in het Mondiale Zuiden zouden nodig hebben om de effecten van klimaatverandering op te vangen. Ze willen dat ontvangen als gift.
‘Toen gister voor het eerst een bedrag op tafel kwam, bleken rijke landen slechts 250 miljard euro te willen geven. Dat is in de ogen van heel veel landen hier veel te weinig. Het is nauwelijks hoger dan de 100 miljard die in 2020 al is afgesproken, zeker als je de inflatie van de laatste jaren meerekent. Daarnaast was er veel verontwaardiging over dat het bedrag pas zo laat in de klimaattop op tafel kwam en met allerlei niet-transparante voorwaarden. Rijke landen willen geen giften doen, maar alleen leningen of fondsen verstrekken. En ze willen dat bedrag pas in 2035 bereiken.’
Is er sindsdien beweging geweest op dit vlak?
‘De onderhandelingen gaan nu nog over het bedrag en over het verduidelijken van de voorwaarden. Gisteravond was er wat dat betreft een interessant moment. Ik was bij een persconferentie van Marina del Silva, de minister van Milieu en Klimaatverandering van Brazilië. Zij is een gezaghebbend figuur, omdat Brazilië volgend jaar de klimaattop organiseert. Landen konden wat haar betreft ook 300 miljard voor 2030 betalen en 390 miljard in 2035. Ik dacht toen dat het bedrag wel die kant op zou gaan.
‘Maar daar twijfel ik nu toch weer aan. Europa is druk bezig om de voorwaarden te herschrijven, zodat er duidelijker in het akkoord komt te staan dat het geld bij de allerarmste landen en de kwetsbare eilandstaten terechtkomt. Dat is deels tactiek. Zo willen ze die landen aan boord krijgen. Tegelijkertijd blijven Europa en de VS zeggen: jullie kunnen wel meer geld willen, maar wij krijgen dat niet verkocht aan onze parlementen. Als je naar Nederland kijkt, denk ik dat dat inderdaad politieke problemen zou geven.’
Kan het gebeuren dat de landen er helemaal niet uitkomen?
‘Ja, die kans bestaat. Gister zeiden sommige onderhandelaars: ‘Dit is geen verbetering ten opzichte van de vorige deal, dus dan maar geen deal. Dan zien we volgend jaar wel weer.’ Dat kan deels tactiek zijn. Want er zijn landen, zoals de Marshalleilanden, die in acute nood zitten vanwege zeespiegelstijging en dat geld echt nodig hebben. Het kan daarom ook dat er wel een akkoord komt, maar een waar niemand echt blij mee is.’
Zijn er ook grote punten in de concepttekst waar iedereen het wel over eens is?
‘Ja, er lijkt een akkoord te zijn over de handel in emissierechten. Dat gaat over het compenseren van klimaatuitstoot, bijvoorbeeld door projecten die bomen planten als je gaat vliegen. Of een ander voorbeeld: Zwitserland kocht vierduizend elektrische bussen voor Bangkok om hun eigen klimaatuitstoot goed te maken.
‘Compenseren van uitstoot is op papier een goed systeem. Maar in de praktijk blijkt dat vaak niet te functioneren. Dan blijken er bijvoorbeeld helemaal geen bomen te zijn. Er is geen toezicht over wat er met die klimaatcompensatie gebeurt.
Met dit akkoord is uitgebreider geregeld hoe die handel in emissierechten wel zou moeten werken – in de klimaatdiplomatie wordt dat gezien als een overwinning. Maar als er uiteindelijk geen akkoord komt over het geld, zou dit onderdeel ook weleens kunnen sneuvelen.’
Wanneer verwacht je te horen of er een akkoord komt of niet?
‘Het laatste bericht is dat er om 16.00 uur Nederlandse tijd een plenaire vergadering is. Maar of dat ook gebeurt, moet je hier echt nog maar afwachten.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant