Veel tweedeklassers op middelbare scholen kunnen niet goed genoeg lezen, meldde de onderwijsinspectie deze week. Dat komt ook door lerarentekorten en de inzet van docenten zonder diploma. Of iemand met lesbevoegdheid voor de klas staat, wordt amper gecontroleerd.
Die achterblijvende leesvaardigheid ziet de inspectie met name bij leerlingen in het vmbo-onderwijs. Docenten zouden volgens de inspectie beter kunnen samenwerken met collega's om ook bij andere vakken dan Nederlands te werken aan het verbeteren van de leesvaardigheid van leerlingen. Leraren in opleiding zouden verplicht jeugdliteratuur moeten lezen.
Scholen kunnen volgens de inspectie meer doen, maar ook het lerarentekort en de inzet van docenten zonder diploma spelen mee. Onderwijsassistenten, zijinstromers en vakdocenten staan soms voor de klas, terwijl ze daar eigenlijk nog niet helemaal klaar voor zijn. Zij zijn voor scholen belangrijk om het onderwijs te kunnen laten doorgaan, maar het leraarschap is ook echt een vak. Als scholen lessen laten doorgaan met leraren zonder diploma, keldert de kwaliteit van het onderwijs haast automatisch.
"Dat zorgen over de onderwijskwaliteit worden afgeschoven op schoolteams en leerlingen is niet eerlijk", zegt Thijs Roovers, voorzitter bij de Algemene Onderwijsbond (AOb), tegen NU.nl. Hij legt uit dat de basisscholen waar de leerlingen met leerachterstanden vandaan komen jarenlang een structureel tekort hebben aan opgeleide leraren en schoolleiders.
Eerder zei hoogleraar aan de Hogeschool Leiden Yra van Dijk al dat niet het niet alleen aan ouders ligt als leesvaardigheid achterblijft. "Door het enorme lerarentekort zijn de docenten overbelast", vertelt ze in onderstaand artikel:
Roovers verwijt de inspectie geen zicht te hebben op hoeveel lessen er onbevoegd gegeven worden. Hij vindt het onvoorstelbaar dat de inspectie haar taak verzuimt om hier goed toezicht op te houden. "Mag je van een leerling die op een school zit met 50 procent onbevoegde leraren verwachten dat deze dezelfde resultaten haalt als een leerling op een school met voldoende gekwalificeerd personeel?"
Exacte cijfers zijn er niet, maar Roovers hoort vanuit het onderwijsveld dat studenten die de lerarenopleiding nog volgen soms al de verantwoordelijkheid dragen voor klassen en ook zelfstandig lesgeven.
Een woordvoerder van de onderwijsinspectie bevestigt aan NU.nl dat zij het aantal onbevoegd gegeven lessen niet bijhouden. De onderwijsbevoegdheid van leraren wordt bij schoolbezoeken niet standaard gecontroleerd. Dit gebeurt alleen wanneer de inspectie wordt getipt. Dit jaar ontving de inspectie tot nog toe zo'n tweehonderd meldingen over leraren die lesgeven zonder diploma.
De meldingen komen van ouders, maar ook van leraren zelf. "Vaak volgt er in ieder geval een telefoontje naar het bestuur en wordt op basis daarvan bepaald of er verdere actie nodig is", zegt de inspectie. Dat is volgens hen in de meeste gevallen niet nodig, omdat het bestuur het dan al opgelost heeft, reeds op de hoogte is of er goede redenen voor heeft. Voor de inspectie is het daarmee afgedaan. "Maar dat verandert natuurlijk niets aan de dagelijkse werkelijkheid van de betreffende scholen", vindt Roovers.
Dat de onderwijskwaliteit afneemt doordat scholen leraren zonder diploma moeten inzetten, erkent schoolbestuurder Dave Ensberg-Kleijkers. Hij is bestuurder van Zonova, met 19 scholen in Amsterdam-Zuidoost. Ook op die scholen worden onbevoegden voor de klas gezet. Dat zijn soms ook leraren die wel een diploma hebben, maar niet in het vak waar ze voor worden ingezet. En er zijn grote lerarentekorten. Enstra-Kleijkers zegt dat al langere tijd ongeveer 25 vacatures openstaan.
"Het liefst zet ik goed opgeleide en bevoegde leraren in. Nu ben ik op sommige scholen vooral gaten aan het vullen", zegt Ensberg-Kleijkers. Eigenlijk wil de schoolbestuurder juist het onderwijs op zijn scholen naar een hoger niveau tillen, bijvoorbeeld ook rekenvaardigheid. "Maar daarvoor heb ik wel goed opgeleide leraren nodig of een rekenspecialist binnen m'n team. Die heb ik nu onvoldoende en dan sta je stil of ga je achteruit. "
De schoolbestuurder benadrukt blij te zijn met leraren die al een vakbevoegdheid hebben, maar ook les geven in een ander vak. "Maar zij kunnen het niet alleen en we kunnen niet van hen afhankelijk zijn."
In Den Haag herkent wethouder onderwijs Hilbert Bredemeijer de pijnlijke effecten van het lerarentekort op de onderwijskwaliteit, vertelt hij aan NU.nl. "Het is overduidelijk zo dat bij een bezetting van volledig bevoegde leraren het gegeven onderwijs ook beter zou zijn." Hij noemt het tekort aan bevoegde leerkrachten zorgwekkend. In het basisonderwijs is er in Den Haag gemiddeld een tekort van 20 procent en in het voortgezet 10 procent. "En het wordt in de komende jaren waarschijnlijk nog erger."
Binnen Den Haag zijn er verschillen in hoe groot de problemen zijn. In sommige wijken komt het lerarentekort volgens Bredemeijer ver boven die 20 procent uit. "En de laaggeletterdheid is in een van onze wijken maar liefst 50 procent. We staan voor een ongelofelijke opgave", zegt de wethouder. Om toch leraren te krijgen in de wijken met de grootste tekorten worden er bonussen uitgedeeld. Maar dat heeft nog niet altijd effect. Buiten het salaris vindt Bredemeijer dat leraren op kwetsbare scholen meer ondersteuning moeten krijgen.
Source: Nu.nl algemeen