Tijdens het sporten, ’s nachts in bed, of gedurende de zwangerschap: veel mensen hebben weleens last van spierkramp. Waar komt zo’n kramp vandaan? En hoe kun je het voorkomen?
Bij een spierkramp trekt een spier ongewild volledig samen, met als gevolg hevige pijn. In principe kan elke spier verkrampen, maar meestal gebeurt het in de kuitspier, de hamstring of onder de voet.
Hoe spierkrampen precies ontstaan, is niet bekend. De meeste wetenschappers geloven dat overactieve zenuwen de boosdoener zijn. Zenuwen brengen normaal gesproken informatie van de hersenen naar de spieren, waardoor die op het juiste moment samentrekken. Soms vuurt een zenuw uit zichzelf extra signalen af, waardoor een spier verkrampt. ‘Net zoals een toets op een toetsenbord soms blijft hangen’, vertelt onderzoeker en neuroloog in opleiding Jildou Dijkstra (Radboudumc).
Spierkrampen treden vaak op tijdens het sporten, vooral tijdens een zware trainingssessie en bij ongetrainde mensen. De spieren raken dan vermoeid en vanwege het zweten raak je uitgedroogd en verandert de concentratie van allerlei zouten in het bloed. Die drie factoren maken een spier gevoeliger voor kramp.
De beste manier om spierkramp tijdens het sporten te voorkomen is, ironisch genoeg, om goed te trainen, vertelt hoogleraar cardiovasculaire fysiologie aan het Radboudumc Dick Thijssen. Door te trainen raken de spieren minder snel vermoeid en verkrampen ze minder makkelijk.
Bouw het sporten wel rustig op en zorg ervoor dat je voldoende water drinkt, zeker als het warm weer is. Drink juist niet te veel alcohol, want daardoor droog je sneller uit. Pas ook op met cafeïnehoudende dranken zoals koffie, (ijs)thee en energiedrankjes. Cafeïne maakt de spieren gevoeliger voor de signalen vanuit de zenuwen.
Oudere mensen hebben minder vaak last van sportgerelateerde spierkrampen dan jongeren, maar juist wel van spierkrampen wanneer ze ’s nachts in bed liggen. Zij hebben gedurende hun leven vaak wat zenuwschade opgelopen, waardoor ze vatbaarder zijn voor krampen. Omdat de tenen tijdens het slapen meestal richting het voeteneinde wijzen, worden de kuitspieren korter en verkrampen ze sneller.
Over de auteur
Kim van der Gouw schrijft voor de Volkskrant over praktische vragen op het terrein van gezondheid.
Een patiënt van Dijkstra kwam met een creatieve aanpak om nachtelijke spierkrampen tegen te gaan: hij sliep met laarzen aan, zodat de voet loodrecht op het been bleef staan en de kuitspieren op lengte bleven. ‘Ik kan me voorstellen dat het helpt tegen spierkramp, alleen het ligt niet zo lekker’, aldus de arts.
Kuitkrampen zijn ook een bekend zwangerschapskwaaltje, vooral in het derde trimester. De reden hierachter is niet helemaal duidelijk, wel dat het bijslikken van magnesium de klachten van zwangere vrouwen kan verminderen. Dijkstra: ‘Maar buiten de zwangerschap is niet bewezen dat magnesium werkzaam is, behalve als je een duidelijk magnesiumtekort hebt.’
Beter Leven
In de rubriek Beter Leven beantwoorden we, samen met experts, praktische vragen op het terrein van onder meer gezondheid, geld en duurzaamheid. Zelf een vraag voor deze rubriek? beterleven@volkskrant.nl
Wie last heeft van een spierkramp, kan de spier het best ‘op lengte brengen’ volgens Thijssen en Dijkstra. Dat geeft een signaal aan de zenuwen dat ze moeten stoppen met vuren naar de spier. Zit de kramp bijvoorbeeld in de kuit, trek je tenen dan naar je toe. Vandaar dat voetballers vaak op de voet van hun medespeler duwen als die last heeft van kramp.
Sommige mensen vinden het fijn om hun spier te masseren of warm of juist koud te maken als ze last hebben van een kramp. In theorie kan dit de pijn verminderen en de doorbloeding en dus het herstel van de spier versnellen, denkt Thijssen. Maar, zo voegt hij eraan toe, er is geen overtuigend bewijs voor, omdat er nauwelijks kwalitatief goede studies naar gedaan zijn.
Een spierkramp is pijnlijk, maar over het algemeen niet schadelijk. Het kan dan ook geen kwaad om na een kramp weer verder te sporten. ‘Het is wel een indicatie dat je tegen je maximum aanzit, dus luister daarin naar je lichaam’, adviseert Thijssen. ‘Als je kramp hebt gehad, is het vrijwel onmogelijk om nog een uur op hetzelfde niveau te sporten.’
Probeer je dat toch, dan is de kans groot dat er nog een keer een kramp inschiet. De factoren die bijdragen aan kramp, zoals een vermoeide spier, uitdroging en een verstoorde zoutbalans, zijn immers niet direct opgelost.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant