In vijf dagen tijd stierven twee olifanten in dierenpark Wildlands in Emmen aan de gevolgen van het olifantenherpesvirus. Ook in Ouwehands Dierenpark in Rhenen eiste het virus het olifantenleven. Lezers vragen zich af waardoor het virus om zich heen grijpt.
Daar gaan we weer, dacht Tamara Ligthart van de non-profitorganisatie Vrienden van de Olifant toen ze het nieuws hoorde. "Het herpesvirus is een van de grootste doodsoorzaken onder olifanten in dierentuinen", zegt ze tegen NU.nl. Een op de vijf olifanten in westerse dierentuinen overlijdt aan de gevolgen ervan.
Tegen het virus bestaat geen behandeling of vaccin. Daardoor kunnen dierverzorgers een zieke olifant alleen ondersteunen, bijvoorbeeld door zoveel mogelijk prikkels uit de omgeving te halen en pijnstilling toe te dienen. "Maar als een olifant symptomen van het herpesvirus laat zien, is het eigenlijk al te laat. Binnen enkele uren kan het dier al overlijden."
Een herpesvirusinfectie kun je herkennen aan lusteloosheid. "Jonge olifanten zijn erg speels, maar na een infectie staan ze langs de kant en slapen ze veel." Het lastige daaraan is dat dieren wel vaker hun dag niet kunnen hebben, zegt Ligthart. Daardoor gaan niet direct alle alarmbellen af en kan het langer duren voordat de infectie is gesignaleerd. "Maar ook al ziet een verzorger het op tijd, dan is behandeling vaak niet effectief."
Niet elke olifant die geïnfecteerd raakt, overlijdt. Elke volwassen olifant is namelijk drager van het herpesvirus, blijkt uit onderzoek van de diergeneeskundefaculteit van de Universiteit Utrecht. "Het is vergelijkbaar met een koortslip bij mensen", legt onderzoeker Tabitha Hoornweg uit. "Die wordt ook veroorzaakt door een herpesvirus en blijft na de eerste infectie in het lichaam. Op het moment dat je een verminderde weerstand hebt, wordt het virus actief en krijg je weer een koortslip."
Zo werkt dat ook bij olifanten. Bij de dragers van het virus steekt het op een bepaald moment weer de kop op, waardoor ze andere olifanten kunnen besmetten. Vroeg of laat komt een olifantenjong zo ook in aanraking met herpes.
Over het algemeen is het virus het gevaarlijkst voor jonge olifanten tussen de één en acht jaar. Maar de timing van de infectie is belangrijk. "In het eerste levensjaar heeft een olifantenkalf evenveel antistoffen als zijn moeder", zegt Hoornweg. Als een olifant in die periode het virus oploopt, vormt het geen gevaar en zullen er geen symptomen optreden. Maar in de jaren daarna neemt de hoeveelheid antistoffen in het lichaam af, wat het dier vatbaarder maakt. "Dan kan het virus veel schade veroorzaken en dus ook dodelijk zijn."
Het blijft gissen waarom het virus precies nu om zich heen lijkt te grijpen, zegt Hoornweg. "Waarschijnlijk waren de twee overleden olifanten in Emmen vatbaar en zijn ze door dezelfde olifant besmet geraakt. Maar over het andere dode olifantenjong in Rhenen kunnen we alleen maar speculeren. Ik denk dat het toeval is."
Ook voor Jan-Minze Zomer, manager van de afdeling Plant en Dier bij dierenpark Wildlife in Emmen, is het een raadsel waarom het virus ineens de kop opsteekt. "We hebben in negentig jaar meer dan dertig olifanten grootgebracht. Daarvan is er geen een overleden aan het olifantenherpesvirus."
In het dierenpark zijn nog twee jonge olifanten van zes jaar. Zij hebben al antistoffen, zegt Zomer. "Maar het olifantenherpesvirus kent meerdere varianten, dus we zijn aan het onderzoeken aan welke variant de andere olifanten zijn overleden. Hopelijk hebben de andere dieren antistoffen voor dezelfde variant."
Source: Nu.nl algemeen