Na een nieuwe stakingsweek zit er nog altijd geen schot in de onderhandelingen tussen vakbond FNV en spoorbeheerder ProRail. Reizigers lijken rekening te moeten houden met nieuwe stakingen, en dus meer treinuitval. Hoe moet het nu verder?
Waar de stakingen tot dusverre regionaal plaatsvonden, zijn landelijke acties nu niet uitgesloten, zegt FNV-onderhandelaar Carl Kraijenoord. ‘Dan zal er geen enkele trein meer rijden’, voorspelde hij vorige week in gesprek met de Volkskrant. Een dergelijke actie moet minimaal 48 uur van tevoren worden aangekondigd. Hij gaat daarover vrijdagmiddag met FNV-kaderleden in gesprek.
Onduidelijk is of en wanneer FNV en ProRail elkaar binnenkort nog treffen aan de onderhandelingstafel. De cao-onderhandelingen tussen beide partijen verkeren al enige tijd in een impasse. De spoorbeheerder ging niet in op een ultimatum van FNV, nadat de vakbond in oktober het eindbod van ProRail had afgewezen. Met dat eindbod zouden de minst betaalde medewerkers er bijna 8 procent op vooruitgaan, de hoogste loonschalen zouden ruim 4 procent erbij krijgen.
De twee kleinere vakbonden, CNV en VHS, gingen daarmee akkoord. FNV vond het te weinig. De grootste vakbond (met ongeveer duizend leden bij ProRail) wil dat het personeel er gemiddeld 13 procent bij krijgt.
Om dat te bewerkstelligen, vonden de afgelopen weken in het hele land stakingen plaats, met die van vrijdagochtend als meest recente. Tot 9.00 uur lag het treinverkeer in het noorden en oosten van het land stil, de andere delen van het land waren in de afgelopen en vorige week al aan de beurt geweest.
ProRail en FNV zeggen op dit moment officieel niet meer rechtstreeks met elkaar in gesprek te zijn. Wel communiceren ze veelvuldig via de media. Zo zegt een woordvoerder van ProRail via de NOS te hebben vernomen dat er bewegingsruimte is bij FNV. Vakbondsman Kraijenoord zegt dit al meermaals tijdens de onderhandelingen duidelijk te hebben gemaakt.
De spoorbeheerder liet op zijn beurt deze week, via weer andere media, weten open te staan voor verdere onderhandelingen. Het maakt op FNV’er Kraijenoord weinig indruk. ‘Als je iets te melden hebt, kom dan formeel naar ons toe.’ ProRail doet diezelfde oproep aan FNV.
Ondertussen zijn de reizigers de dupe, ziet directeur Freek Bos van reizigersvereniging Rover. ‘Het stakingsrecht is een groot goed, maar je moet je goed realiseren wat de impact is van zo’n zwaar middel.’
Volgens Bos moeten sommige reizigers vrije dagen opnemen, omdat zij niet thuis kunnen werken of later kunnen beginnen. ‘En er is geen baas die zegt: doe maar niks en ik betaal je wel door.’
Bos ziet ‘signalen’ dat het draagvlak voor de acties onder reizigers afneemt. ‘Iedereen begrijpt dat een goede cao nodig is en dat de trein moet rijden. Maar veel mensen vinden dit best fors, zeker omdat twee van de drie vakbonden wel akkoord zijn gegaan met het eindbod. Bovendien waren de voorgaande regionale acties niet regionaal, maar hadden ze een enorme uitstraling.’
Mocht het tot een landelijke staking komen, dan sluit ProRail juridische stappen niet uit. ‘Daar is op dit moment nog geen sprake van’, aldus de woordvoerder. ‘Je hebt in Nederland het recht om te staken, en dat willen we ook respecteren. Hoe vervelend dat ook is voor reizigers en andere gebruikers van het spoor.’
Toch kent ook het recht op staken zeker zijn limieten. ‘We zitten misschien al op de grens van wat mag’, zegt hoogleraar Sociaal Recht aan de Universiteit Leiden, Barend Barentsen. ‘Een staking moet en mag schadelijk zijn, anders heeft-ie geen zin. Maar de gevolgen mogen niet onevenredig zijn.’
Waar de grens ligt, is volgens de hoogleraar ‘verschrikkelijk contextgevoelig’. Mocht een rechter zich erover buigen, dan speelt ook mee hoe ProRail zich bij de onderhandelingen heeft opgesteld en hoe groot het belang is waarvoor de actievoerders in actie komen.
‘Wat hier ook wel meeweegt, is dat de stakers een publieke dienst platleggen waar veel mensen van afhankelijk zijn’, zegt Barentsen. ‘Dan is de grens eerder bereikt.’
Hij verwijst naar een staking van NS-personeel op het traject tussen Amsterdam en Schiphol in september, die door de rechter deels verboden werd. De luchthaven werd onevenredig hard getroffen, zo was het oordeel.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant