Het UWV moet 25- tot 50 duizend verkeerd berekende uitkeringen voor arbeidsongeschiktheid herstellen. De omvangrijke hersteloperatie heeft grote gevolgen voor de organisatie, die al kampt met flinke achterstanden bij de medische keuringen.
Dat het UWV in grote problemen zit, was al bekend. Eerder dit jaar bleek uit onderzoek van het Algemeen Dagblad en EenVandaag dat het van 2020 tot 2024 is misgegaan bij de berekening van tienduizenden arbeidsongeschiktheidsuitkeringen (WIA). Sommige uitkeringsgerechtigden zouden daardoor in financiële problemen zijn gekomen.
In Den Haag werd geschrokken gereageerd op die berichten. In een debat in de Tweede Kamer begin vorige maand werd meermaals de vergelijking getrokken met de toeslagenaffaire, een overheidsfalen dat mensen diep in de financiële malaise stortte. Maar de onduidelijkheid overheerste. Want hoeveel mensen waren geraakt en hoe wil het UWV voorkomen dat de situatie inderdaad uitmondt in een nieuw schandaal?
Vrijdag kwam het UWV met de eerste, voorzichtige, antwoorden. Uit steekproeven komt naar voren dat er fouten zijn gemaakt bij de berekening van 25- tot 50 duizend WIA-uitkeringen. In iets meer dan de helft van de gevallen hebben mensen te weinig gekregen, bij de rest is er juist te veel betaald. Het gaat om bedragen van ‘enkele tot honderden euro’s per maand’.
Het betekent ook dat mensen, zoals al gevreesd, in financiële problemen zijn gekomen door de fouten van het UWV, erkent bestuursvoorzitter Maarten Camps. ‘Het gaat soms om hoge bedragen. Mensen zijn bijvoorbeeld in de schulden beland doordat ze te weinig inkomen hadden omdat de uitkering te laag was’.
De precieze omvang van die getroffen groep is nog onduidelijk. Het UWV wil de komende maanden daarom verder onderzoek doen. De bedoeling is dat de uitkeringsinstantie dan op z’n vroegst over een half jaar kan beginnen met het corrigeren van de fout berekende uitkeringen. Het kan daarna nog twee jaar duren voordat iedereen is gecompenseerd.
Voor wie te weinig heeft ontvangen, wordt de uitkering verhoogd en komt er een compensatie over de afgelopen vijf jaar. Wie te veel heeft ontvangen, krijgt juist een verlaging. In de regel volgt geen terugvordering. Het UWV is daarmee ‘zeer terughoudend’ omdat het vindt dat mensen geen slachtoffer moeten worden van ‘fouten die wij gemaakt hebben’. Terugvordering kan wel in ‘uitzonderlijke gevallen’ voorkomen, als iemand ‘aantoonbaar’ wist dat de uitkering onjuist was, bijvoorbeeld als die hoger was dan het laatst uitgekeerde salaris.
Omdat de situatie van elke uitkeringsgerechtigde verschilt, levert de hersteloperatie een enorme klus op voor het UWV. Dat terwijl de organisatie de werklast nu al niet aankan. Zo moeten duizenden mensen een half jaar of langer wachten op een besluit over hun arbeidsongeschiktheidsuitkering wegens een gebrek aan verzekeringsartsen. Doordat er veel personeel nodig is voor de correcties, zullen die wachttijden volgend jaar fors oplopen en mogelijk zelfs verdubbelen, erkent bestuursvoorzitter Camps.
Daarmee loopt het UWV het risico dat het herstellen van het ene probleem, weer tot nieuwe leidt. De oplopende wachttijden waren immers een van de redenen dat het zo mis kon gaan. De uitkeringsinstantie focuste naar eigen zeggen jarenlang te veel op het inlopen van de wachtlijsten waardoor ze minder capaciteit had voor kwaliteitsonderzoeken, waarmee fouten worden opgespoord. ‘Wij zijn natuurlijk heel erg bezorgd dat we door de impact op de organisatie weer opnieuw fouten gaan maken’, aldus Camps.
Bovendien zijn de grondoorzaken van de problemen rond de WIA nog altijd niet weg: de complexiteit van de regels waar zelfs experts hun weg niet meer in weten te vinden. Al langer is bekend dat het arbeidsongeschiktheidsstelsel aan alle kanten vastloopt.
En ook nu wijst het UWV er weer op dat de WIA ‘de meeste ingewikkelde regeling voor sociale zekerheid’ is en daardoor personeel tegen grenzen aanloopt. Toch heeft het huidige kabinet geen geld gereserveerd voor een broodnodige hervorming, die volgens een daarvoor eerder aangestelde commissie tot 2 miljard euro kan kosten.
Alles over politiek vindt u hier.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant