Hans van Manen (92) schoot in de jaren tachtig vele foto’s, voordat hij in 1991 besloot zich volledig te concentreren op de choreografie. Een collectie van 86 door hem gemaakte kunstfoto’s schenkt hij nu aan het Rijksmuseum Amsterdam.
schrijft voor de Volkskrant over dans en (circus)theater.
Niet dat hij van plan is binnenkort dood te gaan. Na een rugoperatie loopt de 92-jarige choreograaf Hans van Manen (1932) weer kaarsrecht en fit rond bij danspremières en exposities. Maar ’s Nederlands meest bekende danskunstenaar denkt met echtgenoot Henk van Dijk wel zorgvuldig na over de (her)bestemming van hun waardevolle kunstcollectie.
Onderdeel daarvan is een verzameling van 86 kunstfoto’s, die Van Manen zelf maakte in de jaren tachtig, voordat hij in 1991 zijn camera aan de wilgen hing om zich volledig te concentreren op zijn ontwikkeling als choreograaf.
Van Manen schenkt deze collectie zwart-wit foto’s, steevast afgedrukt op vierkant formaat, nu aan het Rijksmuseum in Amsterdam. Vijf jaar geleden schonk het echtpaar ook al een serie van 24 vroege foto’s van de beroemde Amerikaanse fotograaf Robert Mapplethorpe. ‘Door nu te schenken, beleef ik er zelf ook nog plezier aan en blijven de werken voor altijd bij elkaar’, gaf Van Manen toen als verklaring.
Van Manens zwart-wit foto’s stralen een gestileerde, vaak erotisch geladen spierkracht uit. Hij fotografeerde zijn modellen, meestal dansers, tijdens een tot in de puntjes gecontroleerde actie, bijvoorbeeld tijdens het stretchen van een naakt lichaam, het innemen van de uitgedraaide, vijfde balletpositie of het opvangen van spuug in een hand.
Er zitten ook ‘pittige’ portretten bij, bijvoorbeeld ‘van een lul die ligt’, zoals Van Manen een close-up van het mannelijk geslachtsdeel noemde, of van een ‘pik die klaarkomt’, waarbij de fotograaf de beweging van de druppels precies in beeld wist te vangen.
Volgens Van Manen gaat het hierbij nooit om porno, wel om erotiek en verleiding. ‘Als een lichaam zich inspant, wordt het sexy.’
De leergierige Van Manen, die nooit een lagere school afmaakte, kreeg eind jaren zeventig van de bevriende beeldend kunstenaar Jean-Paul Vroom het advies een camera te kopen, omdat het maken van tekeningen hem niet goed afging. ‘Je weet alles van compositie’, zei Vroom tegen de choreograaf.
Van Manen begon met vakantiekiekjes in de vorm van dia’s, maar stapte al snel over op het menselijk lichaam, meestal mannelijk naakt. Ook maakte hij portretten van vrienden uit zijn kunstenaarsnetwerk, zoals van fotograaf Erwin Olaf en journalist Ischa Meijer.
Die laatste wilde graag in travestie, met dameskousen worden vastgelegd. Van Manen vereeuwigde de vermaarde interviewer in een zwarte rok en pumps.
Of het Rijksmuseum Van Manen foto’s gaat exposeren, is nog onbekend. Wel opent in februari volgend jaar de tentoonstelling American Photography, het eerste grootschalige overzicht van Amerikaanse fotografie in Europa, met daarin de geschonken foto’s van Mapplethorpe.
Directeur Taco Dibbets noemt Van Manens fotowerk een belangrijke schakel in de Nederlandse fotografie in de jaren tachtig. Hij plaatst ze in de traditie van Mapplethorpe naar Erwin Olaf, voor wie Van Manen op zijn beurt een mentor was.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant