De Mexicaanse scheepsmachinist Tito werd ongewild de Gaza-oorlog ingezogen. Al een jaar wordt hij gegijzeld door de Jemenitische Houthi’s. Zijn familie kan niets anders doen dan wachten. ‘Het is een goedzak. Hij maakte zelfs vrienden onder zijn bewakers.’
is correspondent Latijns-Amerika van de Volkskrant. Hij woont in Mexico-Stad.
Islamitisch gezang schalt door de Mexicaanse keuken. Warme quesadilla’s en koude Victoria-biertjes staan op het stenen keukenbarretje. Op het telefoonscherm van Evelyn Tinoco (33) zingen Jemenitische Houthi-strijders over God en de profeet. Dan verschijnt Arturo ‘Tito’ Zacarías (32) in beeld, Evelyns verloofde. Hij heeft een islamitische groene sjaal om zijn nek en een vermoeide blik op zijn gezicht.
Een jaar geleden, op 19 november 2023, landden gewapende Houthi-rebellen met een helikopter op het dek van de Galaxy Leader, een 190 meter lang vrachtschip waarop Tito werkte als machinist. Het schip was zonder lading onderweg van Turkije naar India, maar kwam niet verder dan de Rode Zee.
De militante Houthi’s (of ‘Ansar Allah’, volgers van God) heersen in een groot deel van het door burgeroorlog geteisterde Jemen, en zijn bondgenoten van de Palestijnse beweging Hamas. Sinds het begin van de Gaza-oorlog bestoken de Houthi’s het vrachtverkeer in de Rode Zee met raketten.
Hun grootste wapenfeit tot nu toe: de kaping van de Galaxy Leader, een waardevol westers schip dat deels eigendom is van een Israëlische zakenman. Aan boord waren zeventien Filipijnen, drie Oekraïners, twee Bulgaren, twee Mexicanen en een Roemeen. In een Houthi-propagandavideo verwelkomde een legerleider de bemanning eufemistisch als gasten in Jemen.
‘De situatie heeft ons…’, zegt vader Arturo Zacarías (58), hij maakt zijn zin af door zijn vuisten samen te knijpen. Het gezin leeft in gespannen afwachting. Vroeger waren ze altijd buiten, nu zijn Tito’s ouders en broer José (27) vooral thuis.
Tito is gegijzeld, maar zijn gijzelnemers willen geen geld. Ze willen een einde aan het Israëlische offensief in Gaza dat al aan ruim 40 duizend Palestijnen het leven heeft gekost. ‘We hadden nooit gedacht dat dit conflict ons zou bereiken’, zegt Tito’s moeder María Teresa Meza (62). ‘Maar nu leven we in de oorlog.’
Sinds de ontvoering is de wereld van de familie Zacarías gekrompen tot het ouderlijk huis in het warme bergstadje Misantla, in de Mexicaanse deelstaat Veracruz. Twee Belgische herders en een teckel houden de wacht in de patio. Ten zuiden van Misantla steken de toppen van het Sierra Madre-gebergte kilometers de lucht in.
Moeder Mesa slaapt korte nachten, de smartphone binnen handbereik. Eén keer per week mag haar zoon van zijn bewakers een half uurtje videobellen. ‘Voor ons houdt hij zich groot’, zegt ze. ‘Maar tegen Evelyn zei hij laatst dat hij niet zeker weet of hij nog wel terugkomt.’
Al een jaar lang komen vriendin Tinoco en enkele ooms en tantes elke avond op bezoek bij het wanhopige gezin. Zo ook deze maandag, op de avond voordat de kaping een jaar geleden zal zijn. In de keuken bespreken ze het laatste nieuws. Boven het barretje hangt het woord Familia, hetzelfde woord staat in zwarte letters op de arm van vader Zacarías getatoeëerd.
Tito’s oom Alfonso (65) suggereert dat de familie met media-aandacht meer druk kan zetten op de Mexicaanse overheid. De kleine man zit in een klapstoel, zijn stok in zijn schoot. Misschien kunnen onafhankelijke ngo’s toenadering zoeken tot de Houthi’s, oppert Tinoco.
Kaarsen branden bij het portret van de zeevarende zoon, een lach in een rond gezicht, statige zeemanspet, pak, das. Links Jezus, rechts de maagd van Guadalupe. Het is een goedzak, zegt zijn moeder. ‘Een menselijke golden retriever’, zegt zijn broer. ‘Hij maakt overal vrienden. Zelfs met zijn bewakers.’
Eigenlijk had Tito begin november 2023 naar huis moeten komen, maar na onenigheid met zijn vriendin besloot hij zijn contract een maand te verlengen. ‘Nu kan hij niet wachten om met haar te trouwen’, zegt zijn moeder.
Na de kaping gaven de Houthi’s hun trofee een prominente plek in de haven van Hodeidah. Influencers kregen een rondleiding door het schip en geregeld dient het dek als decor voor feestelijke ceremonies. De video’s staan op internet en op de telefoon van Tinoco.
Ansar Allah propageert in haar officiële leus ‘dood aan de VS en Israël’. Mexico ontspringt de dans. Het is een vloek en een zegen, zegt Tito’s moeder, dat haar zoon niet officieel te boek staat als gijzelaar. De bemanningsleden zitten gevangen, aanvankelijk op het schip, later op de kade. Ze worden naar omstandigheden goed behandeld. Ze krijgen eten en medische zorg.
Maar hun vijf landen beten tot nog toe hun tanden stuk op de onvermurwbare Houthi’s. Een einde aan de oorlog in Gaza lijkt onderwijl steeds verder uit zicht te raken. Onderhandelingen over een staakt-het-vuren liepen spaak en Israël breidde zijn offensief enkel uit. ‘Premier Netanyahu wil oorlog’, verzucht oom Alfonso.
Dan is het middernacht en breekt 19 november aan. De datum stemt de familie somber, plots is een heel jaar verstreken. ‘We geloofden dat onze overheden alles zouden doen’, schreef een Roemeens familielid in een verklaring namens de families. ‘Maar een jaar later is er geen enkele vooruitgang geboekt.’
Het gezin van Tito heeft weliswaar wekelijks contact met het Mexicaanse ministerie van Buitenlandse Zaken, dat via ambassadeurs in het Midden-Oosten een diplomatieke oplossing zoekt, maar het leidde nog tot niks. De Volkskrant stelde vragen aan een regeringswoordvoerder, maar kreeg geen reactie.
Rechtstreeks contact met de Houthi’s had de familie maar één keer. Een half jaar geleden benaderde Tinoco op X de Houthi-woordvoerder Nasruddin Amer. ‘Ik betreur de genocide’, schreef ze hem. ‘Wij hopen ook dat de bemanning veilig naar huis terugkeert’, reageerde hij, ‘net als de Palestijnen die vastzitten in zionistische gevangenissen.’ Sindsdien antwoordt hij niet meer.
Ergens kan ze de strijd van de Houthi’s begrijpen, zegt Tinoco. ‘Deze week vieren wij de Mexicaanse Revolutie. Soms is revolutie nodig. Helaas betaalt Tito dit keer de prijs.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant