Het ging er hard aan toe in de slotfase, maar uiteindelijk keurde het Europees Parlement woensdagavond de laatste kandidaten voor de nieuwe Europese Commissie goed. Die kan per december aan de slag, maar de parlementaire schade is aanzienlijk. Wie won, en wie beet in het zand?
is EU-correspondent van de Volkskrant. Hij woont en werkt in Brussel.
De grootste winnaar is Ursula von der Leyen, de voorzitter van de Commissie. Nadat zijzelf in juli door een ruime meerderheid van de parlementariërs werd herkozen (401 van de 720 leden), accepteert datzelfde parlement nu nagenoeg zonder wijzigingen haar kandidaten en portefeuilleverdeling voor de rest van de Commissie. Het is voor het eerst sinds 1999 dat een Commissievoorzitter zijn team ongeschonden de hoorzittingen van het parlement ziet passeren.
Ondanks de retoriek van de partijen verliepen de hoorzittingen met de kandidaatcommissarissen aanvankelijk zonder wanklank. Op het einde knetterde het, maar dan ook behoorlijk, bij drie van de zes beoogde vicevoorzitters. De verschuiving die deze verbale veldslag teweegbracht is dat de portefeuille ‘Zorg en Dierenwelzijn’ van Olivér Várhelyi – de Hongaarse kandidaat, een Orbán-fan die niemand wilde – marginaal is aangepast.
In haar opzet van de nieuwe Commissie trekt Von der Leyen aan de touwtjes. Dit ‘presidentiële’ systeem is nu afgezegend door het parlement.
De tweede winnaar is de Europese Volkspartij, de christendemocratische fractie waartoe CDA, NSC en BBB behoren, alsook Von der Leyen. De almacht van deze partij – de grootste in het parlement, in de Commissie en bij de EU-toppen – is door partij- en fractieleider Manfred Weber ten volle uitgebuit. Hij dwong de sociaaldemocraten en liberalen niet alleen Várhelyi te accepteren, maar ook de conservatieve Italiaanse kandidaat Raffaele Fitto.
Daarnaast bracht hij de Spaanse socialistische vicevoorzitter Teresa Ribera in het nauw, door zijn Partido Popular-partijgenoten alle ruimte te geven om op haar in te hakken.
De grootste verliezer is de sociaaldemocratische S&D-fractie. Die zette hoog in – Fitto en Várhelyi mochten niet in de Commissie komen – maar stond uiteindelijk met lege handen. S&D manoeuvreerde zichzelf in een hoek waar de klappen vielen met onhaalbare deadlines. De positie van de S&D-fractieleider, Iratxe García, is verzwakt.
De tweede verliezer zijn de Groenen en voor hen zijn de druiven extra zuur. Onder leiding van Bas Eickhout (GroenLinks) en de Duitse Terry Reintke gedroeg de groene fractie zich sinds de Europese verkiezingen in juni als the adult in the room.
Deze constructieve opstelling van de Groenen – ze hielpen Von der Leyen aan een meerderheid – leidde tot een zichtbaar stempel op het beleidsprogramma van de nieuwe Commissie. Maar ze werden de laatste dagen buitengesloten bij de cruciale crisisvergaderingen tussen de christen- en sociaaldemocraten en de liberalen. De Groenen zijn ronduit teleurgesteld dat de S&D-fractie hen in de steek liet.
De liberalen tot slot, blonken afgelopen dagen vooral uit in onzichtbaarheid. ‘De liberalen vinden alles goed’, klonk het in de parlementaire wandelgangen.
Von der Leyen hoeft niet te vrezen voor de eindstemming over de hele Commissie volgende week in het parlement. De vereiste meerderheid wordt naar verwachting zonder problemen gehaald. Maar de stemming, die openbaar is, zal een goede indicator zijn voor het huidige chagrijn en de politieke gevechten in de komende vijf jaar.
Het vertrouwen tussen de twee grootste fracties – de christen- en sociaaldemocraten – is weg, de Groenen zijn boos en de anti-Europese fracties voelen zich gesterkt door het machtsspel van de christendemocraten die de deur naar hen niet dichtgooien. Dat speelt Von der Leyen in de kaart: zij wordt, ook door de regeringsleiders, als dé stabiele factor in de EU gezien.
De S&D-fractie geeft hoog op (‘we hebben bereikt wat onmogelijk leek’) van de gemeenschappelijke verklaring waaronder de leiders van de christen- en sociaaldemocraten en liberalen woensdag hun handtekening zetten. Daarin beloven ze samen te werken bij de uitdagingen waarvoor de EU staat.
Die verklaring is niet meer dan een flinterdunne samenvatting van Von der Leyens programma, waaraan deze partijen zich al hadden verbonden. Afspraken over stemgedrag zijn op verzoek van de christendemocraten nadrukkelijk niet gemaakt. Het is een wankel vlot voor drie pro-Europese partijen op het moment dat de EU dobbert naar de perfect storm: oorlog in Oekraïne; dreigende handelsoorlogen met de VS en China; desastreuze klimaatverandering.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant