In de nadagen van zijn presidentschap probeert Joe Biden met spoed zijn erfenis veilig te stellen. Diens beleid op het gebied van klimaat, zorg, Oekraïne: alles loopt gevaar. Intussen maakt Donald Trump al evenveel vaart.
is correspondent Verenigde Staten van de Volkskrant. Hij woont in New York.
Joe Biden heeft geen seconde te verliezen. Terwijl Donald Trump in recordtijd een nieuw kabinet samenstelt – of dat tenminste probeert – en daarvoor bewust slopers uitkiest met lak aan Washingtons establishment, doet de vertrekkende president alles om zijn nalatenschap tegen hem te beschermen. Trump (78) begint de marathon, Biden (82) zijn eindsprint.
Deze week alleen al tekende Biden besluiten met verregaande invloed op de oorlog in Oekraïne, liet meerdere federale rechters benoemen, keurde uitgaven goed voor de vergroening van de economie en vloog, tussendoor, naar Brazilië en Peru voor ontmoetingen met wereldleiders.
‘Elke dag telt’, zegt Biden over zijn laatste weken – en hij meent het. Trump dreigt elke onuitgegeven dollar van Bidens wetgeving in te trekken en lopende projecten bruut te staken. Wat niet is vastgespijkerd, vliegt eruit. Dus blijft Biden hameren.
Prioriteit nummer één is het klimaat. Deze week bracht Biden, als eerste Amerikaanse president ooit, een bezoek aan de Amazone. Daar bezwoer hij dat zijn historische klimaatbeleid niet tevergeefs zal blijken. ‘Sommigen zullen Amerika’s groene revolutie pogen te ontkennen of vertragen’, zei Biden in het regenwoud, ‘maar niemand kan die omkeren. Niemand!’
Toch lopen juist Bidens groene wapenfeiten gevaar. De Inflation Reduction Act (IRA), het pakket met de grootste klimaatinvestering uit de geschiedenis, behoort tot de invloedrijkste wetgeving van zijn termijn. Maar ook de kwetsbaarste.
‘Elk onderdeel ligt op tafel’, waarschuwde de Republikeinse senator Thom Tillis deze week. Dat is geen loos dreigement. Biden kreeg de IRA aangenomen via een ‘budgettaire’ stemming, waarvoor een gewone meerderheid genoeg is. Alleen Democraten stemden vóór. Dat betekent, omgekeerd, dat de wet gemakkelijk is ontmanteld. En straks bezitten Republikeinen in beide huizen de macht.
Biden probeert het geld nu met een rotvaart te besteden. ‘We zien explosies van geld de deur uitvliegen’, stelde Melinda Pierce van klimaat-ngo Sierra Club. De regering keurt miljarden aan investeringen, beurzen en leningen goed. Het idee is dat die bedragen, eenmaal uitgegeven, door Trump niet kunnen worden herroepen. Wat groen is, hoopt Biden, zal groen blijven.
Deze week besloot Biden tevens om Oekraïne, een van zijn dierbaarste prioriteiten, een duwtje in de rug te geven. Biden stuurde landmijnen en gaf toestemming tot het afvuren van langeafstandsraketten op Rusland, grenzen die hij eerder meed.
De president heeft zijn erfenis nauw met het lot van Oekraïne verknoopt. In zijn laatste weken tracht hij het land zo sterk mogelijk achter te laten vóór Trump aantreedt. Nog altijd staat er 7,1 miljard aan onuitgegeven wapensteun in de boeken.
‘President Biden werkt om elke cent tussen nu en 20 januari uit te geven’, zei buitenlandminister Anthony Blinken woensdag tijdens een Europese top. Daarna ligt het vervolg van het conflict in handen van Trump. Terwijl Biden zijn nalatenschap verstevigt, ronken voor zijn deur de sloopwagens.
Ook Trump maakt vaart. Inmiddels heeft de aankomend president, ongekend snel, al 15 van zijn 24 kabinetsleden genomineerd. Een fikse tegenvaller – beoogd justitieminister Matt Gaetz viel af wegens een misbruikschandaal – wist hij rap op te vangen. Uren later koos hij Pam Bondi (59), voormalig procureur-generaal van Florida, als vervanger.
Bondi, zoals veel van zijn andere keuzes, staat te boek als absolute loyalist. Zij was persoonlijk betrokken bij Trumps poging om de verkiezingsuitslag van 2020 ongedaan te maken en riep eerder op tot de gevangenzetting van Hillary Clinton. Gaetz had zijn voorkeur, maar ook met Bondi zal Trump krijgen wat hij zoekt: bewindslieden die zijn marsorders blind zullen volgen.
Een hoop kan Trump eigenhandig. Bidens presidentiële decreten – zoals die rond studieschuld, zorg en bepaalde rechten van migranten – zijn met een knip van zijn vingers ontbonden. Het is de eeuwige presidentiële dans. Biden deed hetzelfde met de decreten van Trump.
In 2017 besloot Trump de VS terug te trekken uit het Klimaatakkoord van Parijs. Biden sloot zich in 2021 weer aan. Volgend jaar maakt Trump dat vermoedelijk weer ongedaan. Zo heeft ontwikkeling in de VS, ditmaal, veel weg van een cirkel.
Niet al Bidens verworvenheden lopen gevaar. De historische Infrastructuurwet, wellicht zijn grootste presidentiële prestatie, werd destijds aangenomen met steun van Democraten én Republikeinen. Die zal Trump niet zomaar kunnen opheffen. De vraag is of hij dat überhaupt moet willen.
De miljardenprojecten die deze wet voortbrengt, kosten jaren om te voltooien. De eerste resultaten – bruggen, snelwegen, elektriciteitsmasten – worden door het land nu pas zichtbaar. De meeste projecten zullen pas in gebruik worden genomen, terwijl niet Biden, maar Trump het Witte Huis bewoont. Die mag pronken met dit politieke kapitaal.
Tussen alle drukte door vierde Biden deze week ook nog zijn 82ste verjaardag, de hoogste leeftijd ooit bereikt door een zittende president. Een wankel record. Over vier jaar is Trump vijf maanden ouder dan Biden nu. Zelfs die nalatenschap loopt gevaar.
Verkiezingen VS
Alles over de Amerikaanse verkiezingen leest u in dit dossier.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant