Rouw is de tol van de liefde. Niet zo gek dus dat de olifantenkudde van dierenpark Wildlands in Emmen zichtbaar in rouw is na de dood van een tweede jong binnen een paar dagen.
is wetenschapsredacteur van de Volkskrant. Hij schrijft over natuur en biodiversiteit.
Of het rouw is zoals mensen die kennen, met pijn en verdriet, blijft onder wetenschappers onderwerp van discussie. Maar dat dieren bedroefd zijn, kan iedereen zien.
Die droefenis begon zaterdag, na het plotselinge overlijden van het 2-jarige stiertje Nagarr. Het dier verzwakte plotseling en snel, en is – zo bleek uit onderzoek van de faculteit diergeneeskunde van de Universiteit Utrecht – bezweken aan het gevreesde olifantenherpesvirus (EEHV). Dat treft vooral jonge olifanten, omdat hun immuunsysteem nog niet volledig ontwikkeld is. Zijn nabestaanden - zijn moeder, twee tantes en een jonge stier – zijn tot het laatst bij hem gebleven.
Dinsdag verzwakte ook de 3-jarige Ka Yan, geboren in het dierenpark. Snel nadat hij dezelfde verschijnselen had vertoond als de overleden Nagarr, heeft Wildlands naar eigen zeggen actie ondernomen. Het heeft niet mogen baten.
Het dierenpark meldde dat niet alleen de verzorgers, maar ook de kudde olifanten ‘de tijd heeft gekregen om afscheid te nemen van Ka Yan’. Daarna zal zijn stoffelijke overschot onderzocht worden in Utrecht, en zal naar verwachting blijken dat ook hier het virus fataal was.
Maar maakt de mens zich hier niet schuldig aan antropomorfisme, het projecteren van menselijke emoties op dieren? Het lijkt er steeds minder op. Al langere tijd raken wetenschappers ervan overtuigd dat ook sommige diersoorten kunnen rouwen, al is de discussie soms of bij de ogenschijnlijke ‘rouw’ ook de menselijke emoties van pijn en verdriet horen.
Charles Darwin, de grondlegger van de evolutieleer, beschreef in 1872 al dat dieren net als mensen emoties hebben. De bekende antropologe, biologe en ‘apenmoeder’ Jane Goodall tekende in 1972 op hoe in Tanzania moederchimpansee Flo enkele weken na de dood van haar jong Flint zo verzwakte dat ze stierf - van verdriet.
Bekend is ook het geval in augustus 2018 van de moeder-orca Tahlequah (de dierennamen zijn zéker een uiting van antropomorfisme) die haar overleden jong nog zeventien dagen bij zich bleef dragen, kennelijk als een soort afscheidsritueel.
Ook bij olifanten is rouw al vaker vastgesteld. In februari van dit jaar publiceerden Indiase wetenschappers een onderzoek onder Aziatische olifanten. Tijdens hun vijf observaties, in 2022 en 2023, constateerden zij meermaals dat kuddes een soort ‘rouwbijeenkomsten’ hielden bij een (meestal jong) overleden verwante, zo schreven zij in het tijdschrift Journal of Threatened Taxa. Steeds kwamen zo’n vijftien tot twintig olifanten gedurende ongeveer 40 minuten samen, onder meer om de overledene naar een plek te dragen waar die op de rug werd gelegd en met zand werd bedolven. Ook zou er sprake zijn van trompetteren en ‘huilen’ met hun slurven. Na de ‘begrafenis’ keerden de olifanten niet meer terug naar die plek.
In het dierenpark van Emmen leven nu nog twee jonge stieren, beide 6 jaar oud. Zij zullen hun verdriet alleen moeten verwerken, want ze worden zoveel mogelijk afgezonderd van de groep, meldt Wildlands. Om hun eigen bestwil.
Alles over wetenschap vindt u hier.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant