Politiek is een rommelig schouwspel. En dat geldt zeker voor Nederlandse coalitiepolitiek. Partijen met uiteenlopende standpunten en veelal een totaal verschillende geschiedenis en interne dynamiek, worden door de kiezer tot elkaar veroordeeld en moeten het samen maar zien te rooien. In soms ingewikkelde maatschappelijke, economische en geopolitieke omstandigheden.
Als ervaringsdeskundige ben ik geneigd bij mezelf en bij mijn omgeving om veel consideratie te vragen als er weer eens op een verjaarsfeestje hoofdschuddend over ‘dat zooitje in Den Haag’ wordt gesproken. Ook tijdens Rutte II stortten we ons twee keer in een kortstondige politieke crisis – over de vrije artsenkeuze en over de bed-bad-broodregeling – die beide met iets meer kalmte en overzicht te voorkomen waren geweest.
Ook toen verloren regeringsfracties leden die om uiteenlopende redenen niet meer mee konden of wilden doen. Ook toen viel er wel eens een onvertogen woord over de coalitiepartner waar zwijgen even beter was geweest. Maar ik geef het u te doen. De kalmte bewaren en zwijgen, als de achterban roept om profilering, het publiek je via sociale media om de oren slaat en de camera’s continu op je gericht staan. Of je het nu eens bent met de standpunten van de coalitie of ze hartgrondig verwerpt, probeer in ieder geval begrip te hebben voor de complexiteit van het politieke werk, zo hield ik de verjaarsvisite steevast voor.
Over de auteur
Diederik Samsom is natuurkundige, oud-politicus en columnist van de Volkskrant. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Maar vanaf nu niet meer. Ik kan het niet langer opbrengen. Wat ons nu vanuit Den Haag wordt voorgeschoteld, is onverdedigbaar geworden. Een basale norm is geschonden.
En dan bedoel ik niet de fatsoensnormen, waarop aftredende NSC’ers zich nu opeens beroepen. Die waren namelijk vanaf dag één al overschreden, toen de partij die van onfatsoen een politiek verdienmodel heeft gemaakt, de verkiezingen won. Wie daarmee in een coalitie stapt, legitimeert die werkwijze en kan daar niet pas op de 130ste dag over gaan klagen.
En het kunnen ook niet de polarisatie en discriminatie zijn, die nu opeens opvallen. Discriminatie was en is een van de kernwaarden van het PVV-verkiezingsprogramma. Wie nog de illusie had dat de befaamde rechtsstaatverklaring daar een brandmuur tegen had opgeworpen, kon die naïviteit achter zich laten toen enkele onversneden racisten werden afgevaardigd in het kabinet.
Kabinetsleden die daarna onverdroten doorgingen met het uitdragen van die ideologie. Gewoon voor de camera. Daar zijn geen geheime ministerraadsnotulen voor nodig. Discriminatie heeft niet in die ene beruchte ministerraad een gezicht gekregen. Dat gezicht was er vanaf het begin. Meerdere zelfs. Willens en wetens voor gekozen. Eerst door de kiezer en daarna door de coalitiepartijen. Ook door NSC. Dat vind ik afschuwelijk, maar als democraat moet ik me daar – knarsetandend – bij neerleggen.
Maar als een groep politici niet eens de meest basale vorm van professionaliteit kan opbrengen om problemen onderling op te lossen; als ze in plaats daarvan bij ieder conflict overgaan tot een afzichtelijke beeldvormingsoorlog tegen elkaar; dan worden alle kiezers, ongeacht welke partij, ernstig tekortgedaan. Het ontbreekt de coalitie vanaf het begin aan elementair plichtsbesef.
De taferelen van afgelopen vrijdag in Den Haag vormden daarvan de ontluisterende apotheose. Deze partijen laten geen gelegenheid onbenut om elkaar met roddel en achterklap te beschadigen. Er zit inmiddels al een partijleider thuis. En nog altijd kan of wil de coalitie niet stoppen met de zelfdestructie. Ook de ervaren deelnemers niet. Dit kabinet bestaat formeel nog, maar is de facto al gevallen. En in ieder geval volstrekt disfunctioneel geworden. Niet door de oppositie. Maar door zichzelf. En dat is een zeer ernstige zaak.
Nederland is de achttiende economie van de wereld, de vijfde van de Europese Unie, en het land bevindt zich in zwaar weer. Er zijn urgente problemen met woningnood, de energievoorziening, bestaanszekerheid en een oorlog op het continent. Op de politici die zich hebben gemeld voor de macht en die deze vervolgens hebben verkregen rust een zware verantwoordelijkheid. Ze worden daartoe ruimhartig schadeloosgesteld en professioneel ondersteund door een van de beste ambtelijke organisaties ter wereld.
Niemand verwacht perfectie. Niemand mag erop rekenen geheel zijn zin te krijgen. Maar we hebben allen recht op politici die hun best doen vóór het land, in plaats van tégen elkaar. Ga je gedragen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant