De serie De toeslagenaffaire toont hoe de slachtoffers werden vermorzeld door de politiek en de belastingdienst, aangedreven door diepgeworteld racisme.
is kunstredacteur van de Volkskrant. Hij schrijft over films, series en fotografie.
Er zijn heel veel momenten in het driedelige drama De toeslagenaffaire dat het je aanvliegt, hoe ver je ook verwijderd bent van de praktische consequenties van wat (misschien logischer) ook wel het ‘toeslagenschandaal’ wordt genoemd.
De telkens terugkerende beelden van dreigende enveloppen die op de mat vallen, het wantrouwen en nauwelijks verholen racisme van de omstanders en de instanties, en de manier waarop de machtige belastingdienst op zoek naar fraudeurs schermt met de wet, die altijd aan hun kant staat.
Dat verschuilen achter een woud aan regels, de wijze waarop het grootschalig ingrijpen van jeugdzorg in het leven van vele gezinnen vervolgens los werd gekoppeld van de schuldenkwesties, is gekmakend en helemaal niet ver van ons bed. In dat land leven we allemaal. Dat wordt nog eens ondersteund door documentaire beelden van politici, die jarenlang pal achter de belastingdienst bleven staan. Want het ging immers om ons ‘zuurverdiende’ (aldus Geert Wilders) geld.
In een driedelig drama, geschreven door Alma Popeyus en Hein Schütz en geregisseerd door Joram Lürsen, worden veel verhalen rond de toeslagenaffaire samengevat (‘dramatisch geïnterpreteerd) in een aantal centrale personages, die verschillende aspecten van het verhaal belichten: een gedupeerd (understatement van jewelste) gezin, een belastingmedewerker die klokkenluider wordt, een advocaat en een journalist.
Als serie heeft De toeslagenaffaire wel wat weg van het Britse Mr. Bates vs The Post Office, dat een Britse affaire dramatiseerde waarin onschuldige burgers door het systeem werden vermalen. Er zijn inmiddels meerdere theaterproducties (Vecht van Likeminds bijvoorbeeld) en de speelfilm De jacht op Meral Ö, maar zoals Mr. Bates eerder dit jaar bewees, kan een televisieserie veel in beweging brengen.
Het strakke onderscheid dat regisseur Lürsen maakt tussen de koele, technocratische wereld van de belastingdienst en de groeiende chaos in een gezin dat steeds meer een gevangene wordt van het eigen dossier, in een web van ongrijpbare regels, werkt treffend.
De emotionele kern van de serie ligt bij het gezin van Kysia en Rayan, voortreffelijk gespeeld door Genelva Mourik-Lo-Kioeng-Shioe en Iliass Ojja. Terwijl ze hun gezin met twee kinderen redelijk op de rails lijken te hebben, valt de (onterechte) aanslag van de belastingdienst om alle kinderopvangtoeslag terug te betalen als een bom op de mat. Hun complete leven raakt ontregeld, de relatie gaat naar de knoppen en met medewerking van wantrouwige consultatieartsen en Nederlandse buren, raken ze hun kinderen kwijt aan jeugdzorg.
De serie eindigt met beelden van de parlementaire enquête over de affaire. En we horen het iemand zeggen: ‘Het is een overheidsfalen van on-Nederlandse proporties’. Als er één ding is wat de serie blootlegt, is het dat de toeslagenaffaire juist heel Nederlandse proporties heeft.
Op zoek naar meer bingemateriaal?
Op volkskrant.nl/series vind je al onze serie-recensies, handig doorzoekbaar op genre, aanbieder en aantal sterren.
Volg alles over series van de Volkskrant nu ook op Whatsapp. Klik hier om je aan te melden.
★★★★☆
Drama
Driedelige serie, regie Joram Lürsen, scenario Alma Popeyus en Hein Schütz
Met Genelva Mourik-Lo-Kioeng-Shioe, Chiem Vreeken, Iliass Ojja
Te zien op NPO Start en NPO 1.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant