Rusland en Oekraïne lijken bezig te zijn met een wedloop om een zo gunstig mogelijke uitgangspositie te verwerven voor mogelijke onderhandelingen over een staakt-het-vuren. Op welke plekken kan het front nog verschuiven?
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
Begin augustus wist Oekraïne met een verrassingsaanval in de provincie Koersk zo’n 1.000 vierkante kilometer Russisch grondgebied in te nemen. Drie maanden later heeft Oekraïne nog ongeveer de helft van dat gebied in handen, een enorme blamage voor het Kremlin. Oekraïne kan de bezette delen van Koersk mogelijk inzetten als ruilmiddel bij eventuele onderhandelingen met Rusland.
Mede door de inzet van tienduizenden Noord-Koreaanse troepen hoopt de Russische legerleiding de Oekraïners uit Koersk te verjagen, nog voor het aantreden van Donald Trump als Amerikaans president. Om dat te voorkomen heeft president Joe Biden Kyiv toestemming gegeven Amerikaanse langeafstandsraketten in te zetten op Russisch grondgebied, een langgekoesterde wens van de Oekraïners. Volgens Amerikaanse media geldt de toestemming alleen voor Koersk en andere Russische grensprovincies.
De Amerikanen hopen dat Oekraïne het Russische offensief in Koersk kan verstoren door raketaanvallen op munitiedepots, militaire bases en logistieke centra ver achter de linies. In de nacht van maandag op dinsdag zette Oekraïne voor het eerst Amerikaanse Atacms-langeafstandsraketten in bij een aanval op een wapendepot in de Russische grensprovincie Brjansk. Dat depot ligt op zo’n 200 kilometer van het door Oekraïne bezette deel van Koersk.
De langeafstandsraketten moeten Oekraïne helpen om het nog twee maanden vol te houden in Koersk, tot Trump opnieuw het Witte Huis betrekt. Biden zal er, zolang hij nog president is, alles aan doen om Oekraïne de winter door te helpen.
Met een zwaar offensief in de Oost-Oekraïense provincie Donetsk hebben Russische troepen de afgelopen drie maanden op verschillende plaatsen terreinwinst geboekt. De prijs daarvoor is hoog: volgens Britse inlichtingen verloor het Russische leger in september en oktober zo’n tachtigduizend soldaten (doden en gewonden) – ruim duizend per dag, meer dan ooit tevoren. Ook vernietigde Oekraïne honderden tanks en pantservoertuigen.
Voor Oekraïne is de doelstelling in het oosten helder: zo min mogelijk terrein prijsgeven en Rusland daarbij zoveel mogelijk verliezen toebrengen. De Russen hopen hun bloedige offensief te benutten om een zo groot mogelijk deel van de provincie Donetsk in handen te krijgen. De verovering van de Donbas, die bestaat uit de provincies Loehansk en Donetsk, is een belangrijke Russische oorlogsdoelstelling.
Rusland heeft de afgelopen twee maanden zo’n 1.500 vierkante kilometer Oekraïens grondgebied veroverd. Dat gaat weliswaar in een hoger tempo dan voorheen, maar het is slechts een klein deel van de 9 duizend vierkante kilometer Donetsk die nog in Oekraïense handen is.
Het lijkt dan ook uitgesloten dat Rusland komende winter de verovering van Donetsk zal voltooien. Wel zal de Russische legerleiding hopen op successen in een reeks steden die Rusland al langer belegert. Analisten verwachten dat Rusland deze winter zal proberen in ieder geval een aantal van deze steden te veroveren.
Aan het oostfront voltrekt de strijd zich de afgelopen maanden volgens een vast patroon. Rusland rukt op langs open terrein, tot Oekraïne de opmars in stedelijk gebied weet te stuiten. Anders dan in de eerste twee oorlogsjaren, toen Rusland in steden als Bachmoet en Avdiivka koos voor frontale aanvallen, kiezen de Russen nu steeds vaker voor een omtrekkende beweging.
Zo wist Rusland in oktober het mijnstadje Voehledar te veroveren door de Oekraïense verdediging te omsingelen. Datzelfde doen de Russen nu ook in Koerachove, een stadje zo’n 20 kilometer ten noorden van Voehledar. Ook in Pokrovsk, een belangrijk logistiek knooppunt voor het Oekraïense leger, heeft Rusland afgezien van een directe aanval.
Iets noordelijker liggen twee plaatsen waar Rusland wel binnen de stadsgrenzen probeert op te rukken. In Toretsk en Tsjasiv Jar heeft Rusland al maanden voet aan de grond, maar heeft Oekraïne de Russische opmars min of meer weten te stuiten.
Ten slotte rukt Rusland op in het oosten van de provincie Charkiv, waar het uit is op een strook land op de oostelijke oever van de rivier de Oskil. Rusland ziet in de rivier een natuurlijke en makkelijk verdedigbare barrière tussen bezet en niet-bezet gebied. In oktober bereikten Russische troepen de Oskil bij het dorp Kroehljakivka, waar een van de zeldzame bruggen over de rivier ligt. Afgelopen week is Rusland ook opgerukt bij Koepjansk, in het uiterste noorden van dit gebied.
In de nacht van 16 op 17 november voerde Rusland zijn grootste raket- en droneaanval uit op Oekraïense steden sinds augustus. De negentig drones en honderdtwintig raketten die Rusland afvuurde waren voornamelijk gericht op het Oekraïense elektriciteitsnet, dat na ruim duizend dagen oorlog zwaar gehavend is.
De recentste aanval was de achtste grote Russische raketaanval op het Oekraïense energienet dit jaar. Zeker één elektriciteitscentrale raakte beschadigd, honderdduizenden Oekraïners kwamen zonder elektriciteit te zitten.
Tot nu toe slaagt Oekraïne er telkens in de energievoorziening grotendeels te herstellen, hoewel elektriciteit op veel plaatsen op rantsoen is. Mocht het Oekraïense stroomnet de komende maanden alsnog bezwijken onder de Russische bommenregen, dan gaan miljoenen Oekraïners een koude en donkere winter tegemoet.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant