De teleurstelling over het kabinet-Schoof en de coalitiepartners zit diep bij de twee NSC-Kamerleden die dinsdag hun vertrek hebben aangekondigd. Hun achterblijvende partijgenoten willen ook na een rampweek de hoop nog niet opgeven.
Rosanne Hertzberger is een illusie armer. Het NSC-Kamerlid hekelde afgelopen zomer al ‘de aanhoudende neiging van de PVV om minderheden te beledigen, om te generaliseren, op te hitsen’. De voormalige NRC-columnist hoopte toen nog op verbetering, maar concludeert dinsdag bij haar vertrek dat het alleen maar erger is geworden. Het opstappen van staatssecretaris Nora Achahbar (Financiën) heeft Hertzberger er definitief van overtuigd ‘dat het in dit kabinet ernstig uit de hand loopt’.
‘Helaas moeten we constateren dat bij meer partijen de remmen los zijn’, zegt Hertzberger, waarmee de voormalige wetenschapper ook lijkt te verwijzen naar de VVD, de partij die volgens sommige NSC’ers ‘radicaliseert’. ‘Er worden volstrekt ongepaste uitspraken gedaan, zowel voor als achter de schermen van deze regering. Basale normen van fatsoen, beschaving, omgangsvormen – hoe je spreekt over collega’s, hoe je spreekt over Nederlanders – worden geschonden.’
De eveneens opstappende Femke Zeedijk toont zich minstens zo gedesillusioneerd. De voormalige ASML-medewerker, ex-D66-gemeenteraadslid, kan het niet verkroppen dat de Marokkaans-Nederlandse Achahbar zich vanwege ‘de polariserende omgangsvormen’ genoodzaakt voelde om af te treden.
‘Dit schetst het beeld alsof iemand met die achtergrond niet welkom is of niet zou kunnen functioneren in dit team. Dit heeft impact op iedereen in de samenleving in een vergelijkbare situatie. Ik mis de zelfreflectie van de minister-president en het kabinet hierover. Het is in strijd met de voor mij belangrijke waarde dat we diversiteit juist moeten vieren. Voor mij heeft discriminatie hiermee een gezicht gekregen. Ik trek hier mijn grens.’
Op de achtergrond luistert plaatsvervangend NSC-fractievoorzitter Nicolien van Vroonhoven met een bedrukt gezicht mee. Na het urenlange crisisberaad in het Catshuis afgelopen vrijdag verkondigde ze nog ferm dat de coalitie ondanks het vertrek van Achahbar eensgezind verder zou gaan. Nu blijkt dat haar twee partijgenoten daar toch heel anders over denken. Van Vroonhoven kan niet anders dan hun besluit ‘respecteren’. ‘Dit is voor ons een verdrietige dag.’
Tegelijkertijd toont Van Vroonhoven zich ook meteen weer ferm. De coalitie en het kabinet gaan door. Er is nog zoveel belangrijk werk te doen en NSC is er volgens haar klaar voor. ‘We gaan met volle kracht vooruit’, zegt de vrouw van wie bekend is dat ze tijdens de formatie nog meer twijfels had bij de samenwerking met PVV-leider Geert Wilders dan haar partijleider.
De suggestie dat NSC met twee vertrokken staatssecretarissen (eerder stapte Folkert Idsinga op), twee vertrokken Kamerleden en een overwerkte partijleider die thuis zit inderdaad lijkt te bezwijken aan het experiment, wuift ze resoluut weg. ‘NSC is heel stabiel, daar twijfel ik geen moment aan.’
In de wandelgangen van de Kamer leidt het tot vergelijkingen met Mohammed Saeed al-Sahhaf, de Iraakse minister van Informatie die bleef volhouden dat er geen Amerikanen in Bagdad waren, terwijl de tanks achter hem door de straten reden. Dat zal Van Vroonhoven op de koop toenemen. NSC stond vrijdag voor een tweesprong: doorgaan of samen met Achahbar vertrekken.
De partijtop onder leiding Van Vroonhoven heeft opnieuw gekozen voor het avontuur met het kabinet-Schoof. Achahbar, Hertzberger en Zeedijk mogen de hoop dan hebben opgegeven, de rest van NSC vindt het alternatief – een kabinetsval – nog onaantrekkelijker: met de huidige belabberde peilingen kan dat het einde van de hele partij betekenen. In de coalitie blijven is de enige kans om iets van de NSC-plannen gerealiseerd te krijgen.
De achterblijvers in de NSC-fractie, waarbij ex-staatssecretaris Folkert Idsinga terugkeert als vervanger van zijn eigen opvolger Tjebbe van Oostenbruggen, gebruiken dezelfde bezweringsformules als Van Vroonhoven om de huidige storm te doorstaan. Ze vertrouwen op het oordeel van premier Schoof en de vier fractievoorzitters dat er geen sprake is van racisme binnen het kabinet. Dat Hertzberger en Zeedijk desondanks hun conclusies trekken, komt ook doordat beiden al langer in de hun maag zaten met de samenwerking met de PVV, zo stelt een NSC’er.
Op het eerste oog blijft de schade voor de coalitie beperkt. Doordat de twee vertrekkende NSC’ers hun zetel opgeven, houdt de ruime meerderheid van de coalitie in de Tweede Kamer stand. Toch leiden de verwijten waarmee Hertzberger en Zeedijk de deur achter zich dichttrekken tot chagrijn bij de overige coalitiepartners. Over welke ‘volstrekt ongepaste uitspraken’ hebben ze het? En hoezo heeft discriminatie een gezicht gekregen?
PVV-leider Geert Wilders reageert nog het meest onderkoeld. Het ‘gezicht van discriminatie’ zegt hij niet te hebben gezien. ‘Laten we de gelederen sluiten en het over de inhoud hebben. We hebben een hoofdlijnenakkoord dat we snel moeten uitvoeren.’
VVD-leider Dilan Yesilgöz kan haar irritaties minder goed verbergen en fulmineert over ‘de leugens’ die over haar mensen zijn verspreid rondom het vertrek van Achahbar, waarbij VVD-minister Eelco Heinen door anonieme bronnen werd beticht van racistische uitspraken. Er is volgens Yesilgöz ‘een totaal verkeerd beeld’ neergezet over de gebeurtenissen. BBB-voorvrouw Caroline van der Plas noemt de verwijten van de afzwaaiende NSC-Kamerleden ‘kwalijk’. ‘Er worden nu weer mensen neergezet als racist’, zegt Van der Plas. ‘Daar ga ik het nog wel een keer over hebben.’
Dat zal in elk geval niet in de Tweede Kamer gebeuren. De coalitie houdt eensgezind een debat over de ternauwernood afgewende kabinetscrisis tegen. NSC moet nog wel zaterdag op een partijcongres verantwoording afleggen over de keuze om voorlopig trouw te blijven aan het kabinet-Schoof.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant