Dinsdag wordt het slotpleidooi gehouden in de massaverkrachtingszaak die Frankrijk de afgelopen maanden enorm bezig heeft gehouden. Het slachtoffer, Gisèle Pelicot, groeide in die tijd tot een nationaal symbool voor de strijd tegen seksueel geweld.
In september begon de rechtszaak tegen hoofdverdachte Dominique Pelicot (71) en zo'n vijftig anderen. Hoewel de rechtbank Gisèle Pelicot (72) adviseerde de zaak achter gesloten deuren plaats te laten vinden, besloot de Franse vrouw dat de zaak openbaar moet zijn. Dat houdt onder meer in dat ze de media toestaat haar volledige naam te gebruiken en dat beelden van haar verkrachtingen in de rechtszaal te zien waren.
Die keuze maakte ze "uit solidariteit met andere vrouwen die niet worden herkend als slachtoffers van seksuele misdrijven". Ze hoopt dat haar zaak ervoor zorgt dat "niemand dit ooit meer hoeft mee te maken". Haar team van advocaten voegde daaraan toe dat op deze manier de "schaamte" bij de verdachten wordt gelegd en niet bij het slachtoffer.
Hoe Gisèle Pelicot de rollen omdraait, zie je in deze video:
"Ze stelt zich enorm kwetsbaar op", zegt Liza Mügge tegen NU.nl. Zij is universitair hoofddocent politicologie aan de Universiteit van Amsterdam. "Het is dapper dat ze dit deelt met de rest van Frankrijk, en eigenlijk de rest van de wereld." Daarmee kan zeker gesteld worden dat Gisèle Pelicot de afgelopen maanden het Franse symbool voor de strijd tegen seksueel geweld is geworden.
Dat komt onder meer door de enorme media-aandacht die de zaak heeft gekregen, legt Lila Braunschweig uit. Ze werkt als universitair docent Franse literatuur en cultuur bij Instituut voor Cultuurwetenschappelijk Onderzoek (ICON) van de Universiteit Utrecht. "Het is onderdeel van een groot publiek debat. De zaak is zo groot met vijftig verdachten en één slachtoffer. Je kunt ook niet betwisten dat het allemaal gebeurd is."
"Met een zaak achter gesloten deuren was deze aandacht er nooit geweest", zegt Braunschweig. "Gisèle Pelicot heeft zichzelf echt naar voren geschoven als een soort woordvoerder. Niet alleen voor zichzelf, maar ook voor anderen." Daarom kan ze ook volgens Braunschweig zeker als nationaal symbool worden gezien.
Braunschweig plaatst nog wel een belangrijke kanttekening bij de symboolstatus. "Deze aandacht was er niet geweest zonder de feministische bewegingen die de afgelopen zeven jaar sinds MeToo zijn opgekomen."
Die bewegingen organiseren regelmatig demonstraties. Ook voor Pelicot gingen mensen de straat op, zegt Braunschweig. In september en oktober werden er grote demonstraties georganiseerd in verschillende Franse steden. Daarmee betoogden mensen hun steun aan haar en andere slachtoffers van seksueel geweld.
Een van de grote drijfveren voor de demonstranten was het bespreekbaar maken van seksueel geweld, dat vaak niet wordt gemeld en ongestraft blijft. Volgens de recentste cijfers van het Franse ministerie van Binnenlands Zaken is er in 2023 meer dan 60.000 keer melding gedaan van fysiek seksueel geweld, waar (poging tot) verkrachting onder valt.
Het rapport stelt dat de aantallen waarschijnlijk veel hoger liggen. Volgens het ministerie van Binnenlandse Zaken dient maar 6 procent van de mensen die te maken krijgen met fysiek seksueel geweld een officiële klacht in bij de autoriteiten.
"We moeten praten over de verkrachtingscultuur in Frankrijk", zei een demonstrant in september tegen AP. "Het moet duidelijk worden dat er geen type slachtoffer is en geen type verkrachter." Het debat gaat iedereen aan, zei zij. Want de zaak van Pelicot heeft laten zien dat er geen standaardtype verkrachter is, en ook geen standaardtype slachtoffer.
Als welgestelde, oudere vrouw is Pelicot niet waar mensen direct aan denken bij een slachtoffer. En de verdachten zijn "gewone mannen", zoals een brandweerman, verpleegkundige en journalist. Mügge zegt daarover: "De zaak toont dat zowel daders als slachtoffers uit alle lagen van de samenleving komen."
Verschillende Franse vrouwenbewegingen dringen er naar aanleiding van de Pelicot-zaak bij de overheid op aan om de definitie van verkrachting aan te passen in de wet en toestemming er ook onder te laten vallen. In veel Europese landen, zoals Nederland, is dat al het geval.
"De maatschappij heeft al geaccepteerd dat het verschil tussen seks en verkrachting toestemming is", zei de Franse senator Mélanie Vogel, die vorig jaar zo'n wet voorstelde. "Het strafrecht heeft dat echter niet." De verdachten horen op 20 december de strafeis.
Source: Nu.nl algemeen