De zorgen over hybride oorlogsvoering door Rusland nemen toe nu er weer datakabels in de Oostzee zijn beschadigd. De Duitse minister van Defensie gaat uit van sabotage.
is correspondent Scandinavië en Finland van de Volkskrant. Hij woont in Stockholm.
Maandag bleek dat twee glasvezelkabels in de Oostzee beschadigd zijn geraakt. Het gaat om een kabel tussen het Duitse Rostock en de Finse hoofdstad Helsinki en een verbinding tussen Litouwen en het Zweedse eiland Gotland. De Litouwse marine zei dinsdag dat het extra gaat patrouilleren op het water.
‘Niemand gelooft dat deze kabels per ongeluk zijn beschadigd’, zei de Duitse minister van Defensie Boris Pistorius dinsdag in Brussel. Volgens Pistorius is er nog geen bewijs, maar duidt alles op sabotage.
Het incident met de beschadigde kabels is de laatste in een lange lijst met mogelijke sabotage-pogingen in het noordwesten van Europa. Zo werden afgelopen zomer in Noorwegen op twee plekken communicatiekabels doorgesneden nabij militaire installaties. Een jaar geleden werden, eveneens in de Oostzee, een Fins-Estse gaspijp en twee kabels kapot gemaakt.
Vorige week werd een Russisch inlichtingenschip door de marine uit Ierse wateren geëscorteerd, een gebied waar veel pijpleidingen en datakabels op de zeebodem liggen. In Ierland leven al langer zorgen over de kwetsbaarheid van datakabels, die onder meer internetverkeer voor datareuzen als Google en Microsoft faciliteren. Beide bedrijven hebben hun Europese hoofdkantoor in Ierland.
De beschadiging van de bijna 1.200 kilometer lange glasvezelkabel tussen Rostock en Helsinki kan als een signaal worden opgevat. Vorige maand opende de Navo een nieuwe marinebasis in Rostock. Daags erna ontbood Rusland de Duitse ambassadeur in Moskou uit onvrede over de nieuwe basis. Ook het uitvallen van de kabel tussen Zweden en Litouwen komt op een markant moment: Dinsdag tekenen de defensieministers van Litouwen en Zweden een militaire samenwerkingsovereenkomst.
Hoewel de kabel normaal gesproken goed is voor eenderde van het internetverkeer in Litouwen, merken consumenten vooralsnog niks. Volgens het Zweedse telecombedrijf Telia is er voldoende reservecapaciteit. Het kan twee weken duren voordat de verbinding gerepareerd is.
Meteen nadat de kabelbreuken maandag bekend werden, verklaarden Finland en Duitsland al dat het riekte naar doelbewuste beschadiging door Moskou. ‘De Europese veiligheid wordt bedreigd door de oorlog van Rusland in Oekraïne en via hybride oorlogsvoering door kwaadwillende actoren’, aldus de gemeenschappelijke verklaring. ‘Het beschermen van onze gedeelde kritieke infrastructuur is essentieel voor onze veiligheid en de weerbaarheid van onze samenlevingen.’
Europese veiligheidsdiensten waarschuwen al langer voor een toename van spionage- en sabotage-acties door Moskou. Volgens de Duitse diensten hebben de oorlog in Oekraïne en de reactie van de Navo geleid tot meer ‘agressieve’ activiteiten van Russische agenten in Duitsland en heeft dat geleid tot ‘zorgwekkende’ en zelfs gevaarlijke situaties.
Volgens de Zweedse analist Elisabeth Braw (50), werkzaam bij denktank Atlantic Council en gespecialiseerd op hybride dreigingen, is het doel van deze acties: angst aanjagen. ‘De boodschap is dat kritieke infrastructuur eenvoudig geraakt kan worden.’
Braw noemt als voorbeeld een serie aan inbraakpogingen bij drinkwaterinstallaties in Zweden en Finland, eerder dit jaar. Hoewel het erop lijkt dat de inbrekers niet binnen zijn gekomen, kan het nog steeds een geslaagde actie zijn. ‘Het is een signaal dat je nooit veilig bent, want dit zijn vitale plekken die geraakt kunnen worden.’
Volgens Braw lijkt Moskou niet meer bang om geïdentificeerd te worden als de aanjager van sabotage in Europa. Vorige maand berichtte persbureau Reuters over pro-Kremlin-accounts op de berichtenapp Telegram, waar openlijk mensen worden geworven voor sabotage-acties als brandstichting en vernieling. ‘De verhouding met Europa is nu zo slecht, ze hebben weinig meer te verliezen.’
De kabelbeschadigingen vormen het derde grote incident in de Oostzee, een drukke vaar- en kabelroute. Ruim een jaar geleden beschadigde een Chinees schip de Balticconnector, een pijpleiding die gas tussen Finland en de Baltische staten vervoerde. Hierdoor moest de gastoevoer worden gestaakt. Bij de actie raakten ook twee telecommunicatiekabels in de nabijheid van de pijp beschadigd.
Onderzoekers concludeerden dat het schip, genaamd Newnew Polar Bear, een tijdlang zijn anker over de bodem had gesleept. Volgens China was het een ongeluk, maar de Finse autoriteiten vermoeden sabotage. ‘Alles wijst erop dat het bewust was’, zei een Finse minister destijds.
Het grootste en meest recente sabotage-incident vond plaats in 2022, eveneens in de Oostzee, toen de Nord Stream-gaspijpleidingen werden opgeblazen. Het was de grootste naoorlogse sabotage van Duitse kritieke infrastructuur. Aanvankelijk wezen beschuldigende vingers richting Rusland, maar het Duitse strafrechtelijk onderzoek richt zich nu op drie Oekraïense duikers.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant