Vandaag is het precies duizend dagen sinds de oorlog in Oekraïne is begonnen. Onze buitenlandverslaggever Matthijs le Loux geeft antwoord op jullie beste en meestgestelde vragen.
Wie heeft het politiek gezien het meeste baat bij een snel einde van deze oorlog?
"Het is een onbevredigend antwoord, maar dat hangt voor een groot deel af van hoe de uiteindelijke vrede eruitziet. Krijgt Rusland bijvoorbeeld alle Oekraïense gebieden waar het aanspraak op maakt in handen? Kan Oekraïne veiligheidsgaranties afdwingen die het moeilijk maken voor Moskou om de strijd op een gegeven moment te hervatten?"
"Oekraïne is momenteel in het nadeel. Rusland maakt vorderingen in het oosten van het land. Ook het door Oekraïne veroverde terrein in de Russische provincie Kursk is gestaag aan het slinken. Kyiv kan daarnaast niet genoeg nieuwe soldaten op de been brengen om de uitgeputte Oekraïense strijdkrachten aan te vullen. Daar komt nog bij dat de Amerikaanse steun onder het bewind van Donald Trump waarschijnlijk zal afnemen. Al die factoren betekenen dat Oekraïne een zwakkere positie zal hebben aan de onderhandelingstafel. President Volodymyr Zelensky en de zijnen zouden dat liever anders zien, maar er lijken momenteel weinig middelen voorhanden om de Oekraïense positie te verbeteren. Het is dus eerder zaak om de verdediging zo goed mogelijk op orde te brengen en te voorkomen dat de situatie erger wordt."
"Voor Rusland dreigen de gevolgen van de oorlog volgend jaar meer voelbaar te worden in eigen land. De inflatie is al dubbel zo hoog als het wereldwijde gemiddelde en de overspannen oorlogseconomie laat weinig mogelijkheden om die te bedwingen. Een vrede zou Rusland in staat stellen om zich te herpakken. Oekraïne maakt zich grote zorgen dat Moskou daarna alsnog zal proberen om het hele buurland in te lijven."
"Trump heeft een snelle beëindiging van de Oekraïneoorlog tot een campagnebelofte gemaakt. Of hij dat binnen één dag voor elkaar zou krijgen, zoals hij zelf zegt, valt te bezien. Maar een einde aan de oorlog zou hoe dan ook een politieke overwinning voor hem betekenen."
Wat zijn de gevolgen als de Verenigde Staten geen steun meer geven aan Oekraïne?
"Die zouden desastreus zijn voor Oekraïne, dat de steun hard nodig heeft om in de strijd te blijven. Europese landen zijn momenteel niet in staat om de rol van de VS helemaal over te nemen. Dat geldt voor de levering van wapens of munitie en ook voor minder zichtbare zaken, zoals inlichtingen en de training van Oekraïense troepen. Onder president Joe Biden probeert de Amerikaanse regering zoveel mogelijk steun veilig te stellen via de NAVO, maar als de regering-Trump II anders besluit, zou dat onherroepelijk slecht uitpakken voor Oekraïne."
"Het lijkt er overigens niet op dat Trump van plan is om Oekraïne helemaal te laten vallen, maar de Amerikaanse steun wordt waarschijnlijk wel afhankelijk van de bereidheid van Kyiv om plaats te nemen aan de onderhandelingstafel. Vandaar dat president Zelensky heeft laten weten daarvoor open te staan na de verkiezingszege van Trump."
Wat zijn realistische scenario's voor vrede?
"Momenteel lijkt het meest realistische scenario een bevriezing van de huidige frontlinie. Daarbij zou waarschijnlijk een gedemilitariseerde zone worden ingesteld, een soort niemandsland. Oekraïne en Rusland zouden zich aan weerszijden van die zone ingraven."
"Moskou en Kyiv zouden geen van beiden gelukkig zijn met die uitkomst. Dat maakt de kans groter dat de oorlog op een gegeven moment zou worden hervat."
In hoeverre is Europa voorbereid op een oorlog tegen Rusland en de bondgenoten?
"De EU heeft geen gezamenlijk leger en een beperkte defensieproductie. Een oorlog tegen Rusland zou dan ook de nodige uitdagingen met zich meebrengen, helemaal als de VS zich afzijdig zou houden."
"Tegelijkertijd bevindt Rusland zich momenteel niet in een positie om de EU militair ernstig te bedreigen: het heeft tenslotte al enorme moeite om Oekraïne de baas te worden. Ook is de kans dat de Amerikanen zich buiten een oorlog tussen Rusland en de EU zouden houden, heel klein. Daarvoor zou de NAVO eerst moeten worden afgebroken."
In hoeverre heeft Rusland nog de militaire capaciteiten om de oorlog uit te houden?
"Dat is een open vraag, maar we kunnen met zekerheid zeggen dat Rusland daar betere papieren voor heeft dan Oekraïne. Moskou slaagt er nog steeds in om genoeg nieuwe soldaten op de been te brengen om verliezen op het slagveld aan te vullen en produceert voldoende materieel en munitie om de strijd nog een tijd vol te houden."
Welke impact maken de door het Westen geleverde F-16-vliegtuigen?
"De F-16's die Oekraïne tot zijn beschikking heeft, worden nu vooral gebruikt bij de luchtverdediging om Russische raketten en drones uit de lucht te schieten. Er is verder vrij weinig bekend over hun inzet, behalve dat Oekraïne eind augustus één toestel verloor en zuinig omgaat met de rest. De Nederlandse Commandant der Strijdkrachten, generaal Onno Eichelsheim, zei eind augustus dat de door Nederland geleverde F-16's "goed werk" verrichten."
In hoeverre verandert de oorlog bij een eventueel overlijden van Vladimir Poetin?
"Mocht Poetin plotseling sterven, dan zal er in Rusland waarschijnlijk een strijd ontstaan over zijn opvolging. Degenen met de beste papieren om die te winnen zijn de hardliners uit het veiligheidsapparaat die nu het dichtst bij Poetin staan. Welke gevolgen het voor de Oekraïneoorlog zou hebben is voer voor speculatie, maar je kunt wel zeggen dat de opvolger van Poetin waarschijnlijk niet veel zachtaardiger zou zijn dan de voorganger."
Source: Nu.nl algemeen