In de slotweek van de jaarlijkse VN-klimaatconferentie moeten de partijen een akkoord zien te sluiten. Verslaggever Tjerk Gualthérie van Weezel, die in Bakoe is, vertelt hoe de verhoudingen liggen.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
Dag Tjerk, je bent zondagochtend aangekomen in Bakoe, waar de jaarlijkse klimaatconferentie van de Verenigde Naties haar tweede week is ingegaan. Wat zijn je eerste indrukken?
‘Ik zit in de gang van een groot stadion in Bakoe, dat voor de klimaattop is omgebouwd tot een gigantisch conferentiecentrum. In de wandelgangen van dat complex kom je voortdurend mensen tegen. Naast me werd zojuist de Duitse economieminister Robert Habeck geïnterviewd en ook minister Sophie Hermans van Klimaat en Groene Groei snelde langs.
‘In Bakoe zelf hangen overal banieren van de top en er rijden speciale bussen die gasten van en naar het conferentiecentrum brengen. Gedurende de twee weken dat de conferentie duurt worden zo’n zestigduizend mensen verwacht.’
De eerste week kende opvallend veel afzeggingen, onder wie premier Dick Schoof en Europese Commissievoorzitter Ursula von der Leyen. Zegt dat iets over het belang dat aan de klimaattop wordt gehecht?
‘Ja en nee. De leiders die afzegden hadden ieder een goede reden waarom ze er vorige week niet waren. Schoof was druk met de nasleep van de onrust in Amsterdam, Von der Leyen had te maken met het gedoe rond de nieuwe Europese Commissie. Een Franse minister meldde zich af vanwege een diplomatieke rel met gastland Azerbeidzjan.
‘Maar als ze de klimaatconferentie echt heel belangrijk hadden gevonden, waren ze ondanks die redenen wel gekomen. Overigens is de rest van de Nederlandse en Franse delegaties wel gewoon aanwezig. Dat geldt niet voor Argentinië: president Javier Milei (die niet gelooft in klimaatverandering) heeft het Argentijnse onderhandelingsteam teruggetrokken. Zo’n beslissing heeft echt impact.’
Aan het eind van de conferentie moeten alle partijen het unaniem eens worden over een slotakkoord. Waar ligt dit jaar de prioriteit?
‘De klimaattoppen hebben elk jaar een onderwerp dat het belangrijkst is. Dit jaar is dat klimaatfinanciering. Jaren geleden is vastgelegd dat 23 rijke landen jaarlijks 100 miljard dollar moeten betalen aan ontwikkelende landen. Die kunnen daarmee de vergroening van hun energievoorziening financieren en zich aanpassen aan de gevolgen van klimaatverandering.
‘In 2022 haalden de 23 landen, waartoe ook Nederland behoort, dat doel voor het eerst. Tijdens deze conferentie moet er een nieuw doel komen. Dat is belangrijk, omdat alle deelnemende landen volgend jaar bij de klimaattop in Brazilië hun klimaatplannen moeten inleveren. De financiering van die plannen is cruciaal, zeker voor ontwikkelende landen.’
Hoe liggen de verhoudingen bij die onderhandelingen?
‘Je kunt grofweg drie groepen onderscheiden. De groep van 23 landen die moet doneren ligt vast. Het zijn voornamelijk Europese landen en landen als de Verenigde Staten, Australië en Japan. Vooral de positie van de VS is interessant. Die geven al relatief weinig uit aan klimaatfinanciering en onder Donald Trump gaat dat nog lastiger worden: hij wil zelfs uit het klimaatakkoord van Parijs stappen.
‘Daartegenover staan de ontvangende landen, die stellen dat ze zeker het tienvoudige nodig hebben. Ook willen ze dat rijke landen het geld niet als leningen verstrekken, maar het direct aan ontvangende landen geven. De meeste Europese landen willen wel praten over een hoger bedrag, maar zullen niet in één keer 1 biljoen toezeggen.
‘Ten slotte heb je landen die inmiddels best rijk zijn, maar officieel nog als ontwikkelingslanden gelden. Het gaat bijvoorbeeld om China en de olieproducerende landen in het Midden-Oosten. Die laatste groep landen, Saoedi-Arabië in het bijzonder, probeert de boel te traineren. Die houding begint Europese delegaties behoorlijk de keel uit te hangen.
‘Ook de positie van China is heel interessant. De Chinezen willen wel dat het proces doorgaat. Dat is logisch, aangezien zij veel geld verdienen met de productie van groene energie. Daarnaast is China bereid om enkele miljarden per jaar bij te dragen, zij het op vrijwillige basis.
‘Dat is vergelijkbaar met landen als Singapore en Zuid-Korea, die op basis van hun welvaart op de lijst van gevende landen zouden thuishoren. Zij willen best toezeggingen doen, maar willen niet opgenomen worden op de lijst, omdat hun financiële bijdragen daarmee verplicht zouden worden.’
Net als vorig jaar, toen de conferentie plaatsvond in de Verenigde Arabische Emiraten, was er vooraf kritiek op de gekozen gastheer: olieland Azerbeidzjan. Wat vind jij van die kritiek?
‘Daarop wil ik toch wat tegengas geven. Het bbp per hoofd van de bevolking is in Azerbeidzjan een fractie van dat in Nederland. De CO2-uitstoot per hoofd is de helft van Nederland. Toen Europa in 2022 van het Russische gas werd afgesneden, wisten we niet hoe snel we vrienden moesten worden met de Azeri’s. Bovendien hebben we zelf decennialang ons gas opgepompt. Er zijn weinig landen waarvan je kunt zeggen: het heeft niets dubieus om de conferentie daar te organiseren. Als het gaat om de mensenrechtensituatie in Azerbeidzjan vind ik de kritiek wel terecht: dat is zeker ongemakkelijk.
‘Vorig jaar is in Dubai een vrij succesvol akkoord gesmeed in een olieland. Je kunt van de VAE zeggen wat je wilt, maar ze hebben daarmee wel het wereldwijde klimaatvraagstuk een klein stapje vooruitgeholpen. Deze landen zijn weliswaar oliewinnend, maar maken zich ook zorgen over de gevolgen van klimaatverandering. In Azerbeidzjan daalt het waterpeil in de Kaspische Zee en staat de landbouw onder druk. Maar tegelijkertijd: probeer maar eens een economie die zo gebaseerd is op fossiele brandstoffen te hervormen. Dat is gewoon moeilijk, daar kunnen we zelf ook over meepraten.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant