Deense politieke partijen hebben een akkoord bereikt over de invoering van een CO₂-belasting voor boeren. Denemarken is het eerste land ter wereld dat een dergelijke heffing invoert. De Deense overheid gaat daarnaast massaal landbouwgebied opkopen om de stikstofuitstoot terug te dringen.
is correspondent Scandinavië en Finland van de Volkskrant. Hij woont in Stockholm.
Met de heffing wil Denemarken zijn klimaatdoelstellingen halen. De Deense minister voor Klimaat Lars Aagaard sprak maandag van een wereldprimeur. In Nieuw-Zeeland was eerder een soortgelijk wetsvoorstel in de maak, maar dat heeft de centrumrechtse regering daar geschrapt.
Vanaf 2030 gaan Deense boeren 16 euro per uitgestoten ton CO₂ en methaan betalen. Dat bedrag stijgt tot 40 euro per ton in 2035. Voor de Deense industrie geldt al een uitstoottaks.
De partijen hebben ook afspraken gemaakt over stikstof, net als in Nederland een heet politiek hangijzer. De uitstoot moet in 2027 met bijna 14 duizend ton omlaag. Om de boeren te helpen komt de regering met een opkoopprogramma – op vrijwillige basis. Er komt 6 miljard euro beschikbaar om landbouwgrond op te kopen of in samenspraak met boeren akkers in bos- en weidegrond te veranderen.
Denemarken is een van de meest gecultiveerde landen ter wereld: bijna twee derde van het totale oppervlakte is landbouwgrond. De bedoeling is nu dat 15 procent daarvan verandert in bos of weidegebied. De komende twintig jaar moeten er een miljard bomen bijkomen.
‘Het gaat om de grootste herbestemmingsoperatie in honderd jaar’, zegt parlementariër Jeppe Bruus van de Sociaaldemocraten, de grootste partij in Denemarken. De maatregel is nodig omdat het zuurstoftekort in de Deense waterwingebieden als gevolg van de stikstofuitstoot ‘alarmerend hoog’ is, aldus het akkoord.
Het huidige voorstel krijgt steun van een brede coalitie, inclusief de rechts-liberale partij Venstre, traditioneel de partij van de boeren in Denemarken. Afgelopen juni werd op hoofdlijnen al een polderakkoord bereikt door regering, landbouworganisaties en natuurbeschermers. Voor de uitvoering van de deal werd een speciale minister benoemd.
Het akkoord betekent dat de regering diep in de buidel moet tasten. Naast het opkopingsbudget creëert de regering ook een pot om de sector te helpen met innovatie en het aanpassen aan de nieuwe regels, die inhouden dat boeren de uitstoot van hun vee moeten bijhouden.
De linkse partij Rood-Groene Alliantie stapte afgelopen weekend uit onvrede uit de onderhandelingen. ‘Het gaat niet ver genoeg’, zei parlementslid Pelle Dragsted tegen publieke zender DR. ‘Tegelijk overlaadt het akkoord de landbouw en de grootgrondbezitters met subsidies. Er liggen nog grote rekeningen voor de belastingbetaler in het verschiet.’
Het Deense parlement besloot in 2021 dat de uitstoot door de landbouwsector met bijna een derde moest verminderen. De sector stoot nu volgens het Deense statistiekbureau jaarlijks bijna 12 miljoen ton broeikasgassen uit, ruim een kwart van het Deense totaal.
Een adviescommissie concludeerde in 2022 dat het belasten van de boeren de beste en goedkoopste manier was om het reductiedoel te halen. ‘De boeren moeten druk voelen, want een vrijwillige maatregel zal weinig effect hebben’, zei commissievoorzitter en econoom Lars Gårn Hansen destijds. De plannen leidden toen tot veel kritiek van boeren, landbouworganisaties en experts, die vreesden voor concurrentienadelen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant