Nog geen jaar nadat grootschalige boerenprotesten een deel van het Franse snelwegnetwerk platlegden, gaan boeren in Frankrijk opnieuw de straat op. Ze zijn boos over een vrijhandelsverdrag dat de EU wil sluiten met vijf Zuid-Amerikaanse landen.
is correspondent Frankrijk van de Volkskrant. Ze woont in Parijs.
De Europese Commissie wil dit jaar nog het verdrag tekenen met de zogeheten Mercosur-landen (Brazilie, Argentinie, Paraguay, Bolivia en Uruguay; ‘Mercosur’is een afkorting van mercado común del sur, de ‘gemeenschappelijke markt van het zuiden’). Met de protesten willen de boeren druk uitoefenen op de Franse regering om zich tegen dat verdrag te verzetten.
1. Waarom zijn de Franse boeren tegen het verdrag met Mercosur?
Volgens de vakbonden brengt een handelsakkoord hun inkomen in gevaar. Het akkoord maakt de grootschalige import mogelijk van Zuid-Amerikaanse landbouwgoederen, die onder minder strenge voorwaarden worden geproduceerd. De boeren vrezen voor oneerlijke concurrentie als rundvlees, kip en suiker zonder importheffingen de Europese markt op komen. Al lange tijd sluimeren woede en wanhoop onder Franse boeren over de ingewikkelde en soms tegenstrijdige Europese regelgeving. Concurrentie uit landen met minder restricties ligt daarom extra gevoelig.
2. Wat kunnen we van het protest verwachten?
Vanaf vandaag (maandag) organiseren de boeren bijeenkomsten door het hele land, onder leiding van de grootste boerenvakbond FNSEA en de bond van Jonge Boeren. Met trekkers zullen ze demonstreren bij de hoofdsteden van de departementen en op grote knooppunten in Frankrijk. In eerste plaats richten de demonstranten zich op de G20-top die maandag en dinsdag in Brazilië plaatsvindt. De vrees is dat in de marge van die top verdere stappen worden gezet om tot een handelsverdrag te komen.
Hoe en hoe lang de acties precies worden voortgezet is nog onduidelijk. Mogelijk houdt het protest aan tot halverwege december, met een doorstart in januari volgend jaar. De boeren demonstreren niet alleen tegen het Mercosur-verdrag; ze bereiden ook acties voor tegen regelgeving voor onder meer bestrijdingsmiddelen en watergebruik. Bovendien willen de boeren druk zetten op de jaarlijkse tariefonderhandelingen met distributeurs, die in februari moeten worden afgerond.
3. Dat klinkt bekend. Werd eerder dit jaar niet om dezelfde redenen gedemonstreerd?
Begin dit jaar werden snelwegen door heel Frankrijk geblokkeerd door grootschalige boerenprotesten, die ruim twee weken aanhielden. Symbolisch hoogtepunt was de optocht van trekkers richting de toegangspoorten van Parijs en de geplande blokkade van Rungis, de grootste versmarkt ter wereld. De eisen gingen destijds over betere beloning, versimpeling van de (EU-)regelgeving en minder beperkende milieunormen. Ook toen was het op handen zijnde Mercosur-verdrag doelwit.
4. Is er sindsdien dan niets veranderd?
De protesten van begin dit jaar werden uiteindelijk gesust door een reeks regeringsbeloften die naar schatting zo’n 400 miljoen euro kosten, met onder meer verhoging van fiscale en sociale steun aan de veehouderij, het stopzetten van een plan om pesticidengebruik te verminderen, en een importstop op groenten en fruit die zijn behandeld met de in de EU verboden pesticide thiacloprid (ook wel bekend als ‘bijengif’).
Die toezeggingen hebben de problemen volgens de boerenbonden echter niet structureel opgelost, en een deel van de maatregelen heeft vertraging opgelopen door de ontbinding van het parlement begin juni. Bovendien wordt de landbouw geplaagd door bovenmatige regen en ziektes als de vogelgriep, wat de stress onder boeren vergroot.
5. Kunnen de boeren op steun rekenen binnen de Franse politiek?
Van links tot rechts vinden de boeren gehoor. Naast de oppositie hebben ook president Emmanuel Macron en premier Michel Barnier zich tegen het Mercosur-verdrag uitgesproken. Zondagavond herhaalde Macron, op bezoek in Argentinie, nog eens dat Frankrijk het akkoord ‘in de huidige vorm’ niet zal tekenen, omdat het zeer nadelig zou zijn voor de Franse landbouw.
Vorige week publiceerden zeshonderd Franse parlementariërs in dagblad Le Monde een open brief aan Ursula von der Leyen, de Europese Commissievoorzitter, waarin ze haar opriepen de breed gedeelde bezwaren van Franse boeren te respecteren.
Binnen de EU zijn onder meer Duitsland en Spanje voorstanders van het akkoord. Als het niet de EU is die betere toegang krijgt tot de Zuid-Amerikaanse markt van bijna 300 miljoen consumenten, zeggen ze, dan gaan China en de VS ermee aan de haal.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant