Zorgen over het klimaat hangen sterk samen met politieke voorkeur. Dat was niet altijd zo.
Ik was gastspreker op een avond over klimaatjournalistiek, voor een zaaltje met een paar honderd klimaatgeïnteresseerden. Dus daar zaten ze: de grootouders voor het klimaat, de jongeren van Extinction Rebellion, de studenten in de wereldverbeterkunde. Ik sprak met iemand die geen kinderen wilde, met mensen die openhartig vertelden hoe ze een ‘klimaatdepressie’ doorstonden, met wetenschappers die uit protest uit het IPCC-rapport hadden staan voorlezen.
Maar wat je er niet had: iemand met een stropdas. Dit waren de usual suspects. Milieuvrienden. De spreekwoordelijke linnentasjesdragers, geitenwollensokken zei je vroeger. Had voor de aardigheid een verkiezingspeiling gehouden, en de aanwezigen zouden PvdA/GroenLinks stemmen, Partij van de Dieren en misschien hier en daar D66 of ChristenUnie. Geen VVD, laat staan PVV of BBB.
Dat is een bekend beeld. Toen de Groningse klimaatpsycholoog Linda Steg en collega’s het een paar jaar geleden uitzochten in 21 landen, zagen ze hoe zorgen om het klimaat haast overal rijmt op politieke voorkeur. Op rechts zegt 20 tot 26 procent zeer te tobben om de opwarming van de aarde, op links is het 38 tot 56 procent. Extremer ligt dat in de VS. Daar vindt nog geen kwart van de Republikeinse kiezers de opwarming bedreigend, tegenover 80 procent van de Democratische.
Dit is niet altijd zo geweest. Het vroegste klimaatbeleid werd aangejaagd door VVD’ers zoals Ed Nijpels en Pieter Winsemius. En het klimaatbeleid dat zich in de jaren negentig aftekende, werd nadrukkelijk beheerst door marktdenken: we zouden koolstof beprijzen, de markt zou de rest doen.
Maar na 2000 begon de kloof zich te openen. Een geleidelijk proces, zeggen de droge geleerde beschouwingen, aangejaagd door zaken als de financiële crisis van 2008 en links dat klimaat steeds nadrukkelijker omarmde als kritiek op neoliberalisme, en als oorzaak van alles wat er mis is met de wereld.
Waar dit uiteindelijk op neerkomt: collectief denken versus individualisme. Waarden die meer worden gedragen door links respectievelijk rechts, en die gaandeweg steeds sterker gingen resoneren met het onderwerp klimaat. Zeg ‘klimaat’ en het gaat al snel om solidariteit met arme boeren in verre oorden en het afwijzen van westerse rijkdom, typisch linksdraaiende thema’s.
En nu wordt het de reden dat de klimaattop in Bakoe mislukt, voorspel ik u vast. Daar zit de wereld dan, te kauwen op een onderwerp dat slechts indirect met de uitstoot van broeikasgassen te maken heeft. Er moeten honderden, nee duizenden miljarden per jaar bij om de arme landen te helpen. Klimaatsolidariteit gestold tot klinkende munt. Het rechts-pragmatische standpunt: besteed dat geld liever aan duurzame opwekking, CO2-arme kernenergie of innovatie in eigen land, is op de een of andere manier naar de achtergrond verdwenen.
Tegen linkse bevlogenen zeg ik weleens, plagerig: jullie zijn helemaal niet bezig met het klimaat, jullie willen gewoon af van het grootkapitaal. En tegen de schouderophalers op rechts zou ik graag zeggen: jullie snappen dat het ook jullie klimaat is en dat de kosten oplopen? Klimaatbeleid is maar geld. Even een investering, om erger te voorkomen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant