Zaterdag gaan Joe Biden en Xi Jinping met elkaar aan tafel tijdens een internationale conferentie in Peru. Terwijl Xi afscheid neemt van Biden, zit hij met zijn hoofd vooral bij de confrontaties met Bidens opvolger Donald Trump.
is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Vlaskamp was 18 jaar correspondent in Beijing.
Wat verwacht het Witte Huis van Trumps China-beleid? Heeft Joe Biden tips voor Xi om Donald Trump te ‘managen’? Het Amerikaanse perskorps vond Biden er al niet meer toe doen tijdens de persbriefing van het Witte Huis over de aanstaande ontmoeting van de zittende Amerikaanse president met de Chinese leider Xi Jinping, zaterdag in Peru. De helft van de vragen ging over Donald Trump.
Antwoorden kwamen er niet van de licht geïrriteerde Amerikaanse regeringsfunctionarissen. Misschien dat Xi meer loskrijgt bij Biden persoonlijk, want de Chinese president zit met precies dezelfde vragen. Voor Biden is deze ontmoeting, georganiseerd rond de Azië-Pacifische Economische Samenwerking (APEC) in de Peruaanse hoofdstad Lima, de laatste kans om zijn Chinese evenknie in beweging te krijgen op geopolitieke hoofdpijndossiers.
Het is inmiddels een vaste riedel van Biden: ophouden Rusland de hand boven het hoofd te houden. Noord-Korea, dat Rusland zowel wapens als militairen levert, tot de orde roepen. Zorgen dat Iran de spanningen in het Midden-Oosten niet verder opjaagt. En dan zijn er nog veiligheidszorgen met China in de hoofdrol, zoals de Zuid-Chinese Zee en Taiwan.
Biden bespreekt deze thema’s in de wetenschap bij Xi geen stap verder te komen. Xi doet op dit moment immers hetzelfde als de rest van de wereld: zich voorbereiden op de onvoorspelbare Trump.
De afgelopen vier jaar heeft Xi maatregelen genomen om zijn economie tegen externe schokken en sancties te beschermen, bijvoorbeeld door de Chinese economie deels te ontkoppelen van het Westen en zich op markten in het mondiale zuiden te richten. In Peru staat het nieuwste staaltje van Chinese economische expansiedrift: een diepwaterhaven die joekels van containerschepen aankan. Door de haven, een door China gefinancierd project ter waarde van 3,6 miljard dollar, wordt de reistijd naar China met tien dagen bekort, dus komt Zuid-Amerika sneller aan spulletjes uit China.
Die haven in de achtertuin van de Verenigde Staten opent Xi voordat hij met de verliezende partij van de Amerikaanse verkiezingen aan tafel gaat. Dat gesprek wordt overschaduwd door het vooruitzicht opnieuw vier jaar met Trump van doen te hebben. Beijing zal alles op alles zetten om Trump te weerhouden zijn dreigement in de praktijk te brengen: tarieven van 60 procent heffen op alles wat Chinese bedrijven naar de VS exporteren.
Volgens Yun Sun, China-analist van de Amerikaanse denktank Stimson Centre, kan Trumps tarievenplan China zomaar 3 procent van de economische groei kosten. En het gaat al niet lekker met de Chinese economie, die volgens de meest optimistische voorspellingen op een magere 5 procent groei uitkomt. ‘Als je door tarieven van je belangrijkste handelspartner 200 miljard dollar aan inkomsten uit export elders vandaan moet halen, kun je je daar niet op voorbereiden’, aldus Sun.
Onder Biden zijn Amerikaanse bondgenootschappen met ‘gelijkgezinde landen’ versterkt: in Peru vergadert de Amerikaanse president ook met zijn Japanse en Zuid-Koreaanse collega’s, die hun onderlinge vetes hebben geparkeerd om met de VS een front tegen China te vormen. Hoe Trump – die niet bekendstaat als liefhebber van allianties – met deze fragiele driehoeksverhouding omgaat, weet niemand. In zijn vorige termijn joeg Trump Japan en Zuid-Korea de stuipen op het lijf door te eisen dat deze landen op defensiegebied hun eigen broek moeten ophouden. Ook wordt er gespeculeerd dat Trump de alliantie tegen China zal ontmantelen, puur omdat het Bidens erfenis is.
Biden zal vooral tegenover Xi benadrukken hoe belangrijk het is dat de onderlinge spanningen beheersbaar blijven. De betrekkingen tussen de twee belangrijke wereldmachten kwamen in een vrije val terecht onder Trump, die een handelsoorlog tegen China begon. Biden zette Trumps chaotische ramkoers om in systematische rivaliteit met een barrage aan sancties, het afknijpen van Chinese high-techbedrijven en internationale coalities die de Chinese speelruimte inperken. Beijing sloeg terug met eigen sancties, gaf de VS de schuld van alle ellende in de wereld en haalde de banden met autoritaire landen aan, Rusland voorop.
Oog om oog, tand om tand: die neerwaartse spiraal werd pas een halt toegeroepen toen het dieptepunt bereikt werd. Dat was in januari 2023, toen de VS een vermeende Chinese spionageballon net buiten het Amerikaans luchtruim aan flarden schoten. Sindsdien beseffen Washington en Beijing dat de spanningen in hun moeilijke, ingewikkelde, maar uiterst belangrijke relatie niet eindeloos kunnen escaleren.
De communicatie tussen Chinese en Amerikaanse defensieministers, inclusief militaire hotlines om gevaarlijke misverstanden te voorkomen, is echter pas net hersteld. Nu vult Trump zijn kabinet met China-haviken, die inspanningen om de relatie met China te kalmeren iets voor Democratische doetjes vinden.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant