Angst, woede en 'er klaar mee zijn': na recent antisemitisch en racistisch geweld in Amsterdam en veel discussie en polarisatie verbindt dat Amsterdammers uit verschillende bevolkingsgroepen nog wél, blijkt uit een rondgang van NU.nl. "Pas op met groepsdenken."
De golf van geweld rond de voetbalwedstrijd Ajax-Maccabi Tel Aviv die veel Amsterdammers schokte, is voor veel Joodse inwoners de druppel, zeggen leden van die gemeenschap tegen NU.nl. Velen van hen leven al jaren in extreem beveiligde 'hekwerkgemeenschappen' binnen de hoofdstad wegens de constante dreiging van aanslagen tegen Joden. Hun angst zit er sinds de rellen met onder meer antisemitisch geweld van afgelopen week nog meer in, en met reden.
Verschillende bronnen vertelden tegen NU.nl dat Joodse organisaties tijdens het hoogtepunt van de antisemitische en racistische rellen rond de voetbalwedstrijd Ajax-Maccabi Tel Aviv zelf noodopvang moesten regelen voor Israëliërs. De burgemeester van Amsterdam en de politie zouden hun veiligheid niet hebben kunnen garanderen.
Die burgemeester, Femke Halsema, overleefde glansrijk een spoeddebat en een motie van wantrouwen over haar handelswijze tijdens de geweldsexplosie en het op de korrel nemen van personen puur vanwege hun (vermeende) Joods zijn. Ze kreeg daarbij zeer brede steun van de gemeenteraad én van vertegenwoordigers van de Joodse gemeenschap die NU.nl sprak. "Er was één uitblinker en dat was Halsema", zegt vicevoorzitter Hans Weijel van het Centraal Joods Overleg over het debatoptreden van de Amsterdamse burgemeester.
Maar sommige 'gewone' Joodse Amsterdammers, die veel minder contact met de Amsterdamse burgemeester hebben dan Weijel, zijn een stuk minder enthousiast over Halsema. Zij voelen zich steeds ernstiger beperkt in hun manier van leven in de hoofdstad.
Ze durven bijvoorbeeld geen Uber of taxi meer te nemen uit angst dat hun woonadres bekendgemaakt wordt. En ze vinden het ook steeds moeilijker hun jonge kinderen naar een Joodse school sturen zonder ze al te veel mee te laten krijgen van de angst binnen de Joodse gemeenschap.
Ook sommige Amsterdammers zonder migratieachtergrond maken zich zorgen over hoe inwoners met verschillende achtergronden na de rellen samen door moeten. Bijvoorbeeld omdat ze op straat sinds de rellen een verhoogde spanning opmerken bij Marokkaans-Nederlandse jongeren. Die moeten al jaren opboksen tegen negatieve beeldvorming en racisme op straat, in de media en de politiek. Een inwoner van de hoofdstad is bang die spanning verder te vergroten door het maken van oogcontact, wat opgevat zou kunnen worden als een 'vuile blik'.
Ook onder leden van de Marokkaans-Nederlandse gemeenschap in Amsterdam zijn er sinds de rellen gevoelens van angst en afschuw. Over wat hun Joodse stadsgenoten door moeten maken, maar ook omdat hun eigen gemeenschap - onterecht - als één blok verantwoordelijk zou worden gehouden voor de Jodenhaat die de afgelopen week zo duidelijk zichtbaar werd in Amsterdam.
Alwéér, verzuchten sommigen. Sinds de terroristische aanslagen in New York in 2001 lijkt voor Marokkaanse Amsterdammers (en moslims) geen einde te komen aan zulke beschuldigingen vanuit de samenleving en de politiek, telkens wanneer er een incident is.
Onderzoeker bij het Sociaal Planbureau SCP Jaco Dagevos waarschuwt voor dit "groepsdenken" in de samenleving en de politiek. "Hiermee versterk je het proces dat Nederlanders van bijvoorbeeld Marokkaanse achtergrond als niet volwaardige Nederlanders worden gezien. Als 'een moslim' en niets meer", legt hij uit. "Als we in de samenleving dat frame overnemen, vergroot je de polarisatie."
Sommige leden binnen de Marokkaanse-Amsterdamse gemeenschap durven zich niet meer uit te spreken over de heftige gebeurtenissen rond Ajax-Maccabi Tel Aviv of de oorlog die Israël en Hamas voeren in Gaza. Ze hebben angst dat ze dan meteen het stempel 'antisemiet' krijgen.
Ook maken ze zich zorgen over hun eigen veiligheid, mede door uitspraken van onder anderen premier Dick Schoof, PVV-leider Geert Wilders en BBB-fractievoorzitter Caroline van der Plas, die suggereren dat vooral Marokkaanse Nederlanders antisemitisch zijn. De in Marokko geboren NSC-staatssecretaris Nora Achahbar (Toeslagen en Douane) stapte vrijdag op uit onvrede met volgens haar racistische uitlatingen binnen het kabinet over de rellen en mogelijke daders. Verschillende media hebben gepubliceerd over bedreigingen aan het adres van moslims in reactie op het antisemitische geweld in Amsterdam.
Sociaal wetenschapper Jurriaan Omlo, gepromoveerd op hoe mensen met een migratieachtergrond kijken naar integratie, maakt zich zorgen over de uitspraken in de politiek. "Op basis van studies naar conflict weten we dat polarisatie kan ontaarden in escalatie", legt hij uit aan NU.nl. "Als er te weinig tegenwicht is tegen vijandbeelden, dan kan dat leiden tot verdere escalatie. Dan helpt het niet als zelfs onze premier Marokkaanse Nederlanders wegzet."
Dat noemt Omlo schadelijk. Voor Marokkaanse Nederlanders, maar ook hun Joodse landgenoten, andere etnische groepen en de samenleving als geheel. "Mensen worden tegen elkaar opgezet. De angst wordt onnodig groter."
Een Joodse Amsterdammer onderschrijft dat in gesprek met NU.nl, maar kijkt daar ook naar vanuit eigenbelang. "Wilders staat niet echt achter de Joodse gemeenschap. Hij gebruikt ons als stok om moslims te slaan. Maar aan de andere kant benoemt hij wel onze problemen."
Omlo ziet ook Joodse en Marokkaanse Nederlanders die polarisatie juist afwijzen en verbinding zoeken. Zolang de politiek het voortouw niet neemt, moeten we het daarvan hebben. "Ik hoop op krachten vanuit de samenleving die voor een ommekeer zorgen."
De namen van de personen die NU.nl anoniem sprak, zijn bekend bij de redactie.
Source: Nu.nl algemeen