De Zweedse bondcoach Henrik Signell kreeg veel kritiek toen hij Estavana Polman en Laura van der Heijden passeerde voor het EK van eind november. Een dwaling of toch gewoon verstandig handbalbeleid?
is sportverslaggever van de Volkskrant en schrijft over voetbal en handbal.
Toen Per Johansson onlangs sprak met zijn opvolger ging het volgens de oud-bondscoach van de Nederlandse handbalsters vooral over tactiek. De Zweed vertelde zijn landgenoot Henrik Signell wat volgens hem wel en niet had gewerkt. ‘En ik zei dat het belangrijk was om vanaf de eerste dag daadkrachtig op te treden.’
Het Zweedse onderonsje zal niet de enige reden zijn, maar zeker is dat Signell zich niet heeft ingehouden. Met één klap heeft hij duidelijk gemaakt dat er andere tijden zijn aangebroken voor de Nederlandse handbalsters, want volgende week begint de voorbereiding op het EK zonder Laura van der Heijden (34) en Estavana Polman (32).
Twee bijzondere spelers, die in 2019 met Nederland wereldkampioen werden, zijn er niet bij, voorlopig. ‘Ik had dus wel wat reacties verwacht’, zegt Signell onderkoeld.
Ploeggenoten Lois Abbingh en Angela Malestein, die hij wel selecteerde, zetten in De Telegraaf grote vraagtekens bij de keuze van hun nieuwe coach. Oud-bondscoaches Monique Tijsterman en Bert Bouwer snapten er zelfs niets van. ‘Merkwaardig’, zei de een; ‘respectloos’, vond de ander.
De waardering voor de twee is begrijpelijk. Van der Heijden is met 289 interlands recordinternational en bovenal een zeer betrouwbare, stille kracht in het team.
En dan Estavana Polman, het boegbeeld, een icoon. Als geen ander heeft zij het het Nederlandse handbal een vrolijk, brutaal, strijdbaar en succesvol gezicht gegeven. Als Nederlanders één handballer kennen is zij het, en niet alleen omdat ze een relatie heeft met oud-voetballer Rafael van der Vaart en een groot televisietalent is. Ook omdat ze op het WK in 2019 de beste speelster was en zich daarna na lang blessureleed terug knokte.
Volgend jaar hoopt ze nog een keer te schitteren op het WK, dat in Nederland wordt gespeeld. Signell houdt de deur daarvoor nog op een kier, maar dat afscheid voor eigen publiek dat haar na zware jaren zo is gegund, is pijnlijk genoeg opeens onzeker. En dat terwijl Polman het gedroomde uithangbord is voor dat toernooi, dus wat bezielt de nieuwe bondscoach?
Eigenlijk is het meest opmerkelijke dat het besluit voor zo velen als een verrassing komt. De handbalsters hebben sinds het WK in 2019 al vijf jaar geen medailles meer gehaald, tot hun eigen frustratie. Bovendien: Polman wekt nog altijd enorm hoge verwachtingen op, maar die lopen al lang niet meer synchroon met haar prestaties op het veld.
Signell liet zich de afgelopen tijd uitgebreid informeren, hij sprak met stafleden, speelsters en de leiding van het Nederlands Handbalverbond. En ook met zijn voorganger Johansson, die de afgelopen tweeënhalf jaar coach was van de handbalploeg.
De Zweed stapte na de Spelen van Parijs, waar Nederland in de kwartfinale werd uitgeschakeld, op. Hij vond zichzelf niet meer de juiste man om Nederland te leiden. ‘Ik heb de kracht niet meer.’
Een paar maanden later wil hij in een koffietentje in het Hongaarse Györ, waar hij coach is van de plaatselijke topclub, iets meer zeggen over dat besluit. Over het thuislaten van Polman en Van der Heijden zwijgt hij ‘uiteraard’, dat is aan de nieuwe coach. Maar zijn overwegingen om te vertrekken, laten zien waarmee het team al jaren worstelt.
‘Ik denk dat ik een coach ben die alles voor zijn spelers doet’, legt hij uit. ‘Maar ik wil daarvoor wel beloond worden. Bij het Nederlands team was dat in veel opzichten zo, maar ik wilde meer.’
Onder Johansson is de nationale ploeg stabieler geworden. ‘We hebben veel dingen gedaan die verdomd goed waren, maar er was een patroon: als we tegen de grotere teams speelden, op de momenten dat het belangrijk was, waren we niet goed genoeg.’
De gehoopte beloning bleef uit: geen plek in de halve finale. Op het EK in 2022, het WK in 2023 en de Spelen afgelopen zomer lukte dat niet. ‘We faalden in de grote wedstrijden’, zegt hij. ‘En met wij bedoel ik de spelers én de coaches. En ik kwam tot de conclusie dat ik dat niet kon veranderen. Ik kon niet méér doen om deze wedstrijden te winnen.’
Had hij terugkijkend iets anders willen doen? ‘Uiteindelijk draait het er in handbal altijd om wie de belangrijkste minuten spelen. Ik heb verschillende speelsters gekozen, daar heb ik geen spijt van, maar ik moet constateren dat we hebben gefaald.’
Polman en Van der Heijden maken als opbouwers deel uit van het hart van het team, dat de aanval moet vormgeven. Het is dus logisch dat een nieuwe coach hun rol extra onder de loep neemt.
Onder Johansson verdween rechteropbouwer Van der Heijden al langzaam naar de achtergrond. Zij is voorbijgestreefd door Dione Housheer (25), die sinds dit seizoen bij Champions League-winnaar Györ speelt. Als back-up had ze zeker nog een tijd meegekund, maar op haar positie dient zich met Alieke van Maurik (19) ook een groot talent aan.
‘Ik ben het verplicht naar de lange termijn te kijken’, legt Signell zijn keuze uit. ‘Dat betekent dat ik ook de jongere generatie een kans moet geven om ervaring op te doen in grote toernooien.’
Dat Polman nog zo’n grote rol speelt, is een wonder op zich en een teken van haar enorme talent en strijdlust. Voor haar sloeg ruim een half jaar na het WK-goud het noodlot toe. Door twee zware knieblessures miste ze de Spelen in Tokio. Twee jaar lang kwam ze, ook door een conflict met haar Deense club, nauwelijks aan handballen toe.
De straatvechter uit Arnhem vocht zich terug via de Roemeense topclub Rapid Boekarest. Daar laat ze geregeld zien hoe goed ze nog kan handballen. Ze is niet meer zo sterk in de een-tegen-eenduels en moet het meer dan in het verleden hebben van haar assists dan van haar schot. Maar aan haar mentaliteit is niks veranderd: nog altijd heeft ze ‘schijt’ aan alles, als het spannend wordt, steekt zij haar vinger op.
Daarom hield Johansson haar er ook graag bij, zelfs als ze niet helemaal fit was. Zijn voorganger Tijsterman selecteerde haar voor het WK in 2021 zelfs toen ze nog geen enkele wedstrijd bij haar club had gespeeld. ‘Ik was niet fit’, zei Polman daar vorig jaar in de Volkskrant over. ‘Dat zei ik wel, maar iedereen kon zien dat het niet zo was.’
Het typeert de handballer, die nooit haar verantwoordelijkheid uit de weg gaat. Dat is een van haar grootste kwaliteiten en de voorgangers van Signell gokten erop dat ze het nog kon laten zien, op de momenten dat het er echt toe doet.
Juist dat is Polman in het oranje shirt al tijden niet meer gelukt. Haar laatste kans was tijdens de kwartfinale van de Spelen tegen Denemarken, toen ze kwam tot slechts twee doelpunten uit tien doelpogingen. ‘Nee’, erkent Johansson. ‘Het lukte haar niet, maar zij was niet de enige.’
Dat klopt, maar moet een nieuwe coach op haar blijven gokken? Polman speelt naar eigen zeggen met een ‘versleten knie’, en dat lukt wonderbaarlijk genoeg, maar door kleinere blessures zijn er voortdurend twijfels over haar fitheid. Vorige week viel ze nog uit met een voetblessure, die haar volgens haar clubcoach vier weken aan de kant houdt.
Of ze had kunnen spelen op het EK, dat eind november begint, was dus sowieso onzeker. En naast dat voortdurende vraagteken speelt er nog iets anders: Polman is nog altijd een van de leidende, dominante figuren in de ploeg. Teamgenoten zijn er aan gewend dat zij de leiding neemt. Het valt haar niet te verwijten, maar haar aanwezigheid alleen al kan andere, minder mondige spelers belemmeren een stap naar voren te zetten.
‘Dat zou ik een beetje laf vinden’, zei Polman vorig jaar op de vraag of zij dit ook zag. ‘Als je een echte leider bent, dan heb je schijt, anders ben je geen leider. Daar ben ik keihard in.’
Signell lijkt er anders tegenaan te kijken. Hoopt hij inderdaad op een andere dynamiek? ‘Mijn baan is niet om simpelweg de beste spelers te selecteren’, antwoordt hij enigszins ontwijkend. ‘Het is ook mijn verantwoordelijkheid om naar de lange termijn te kijken.’
Uit zijn keuzen blijkt dat hij wil zien wat er gebeurt als anderen het voortouw moeten nemen. Zo krijgen op Polmans positie Inger Smits en Larissa Nüsser de kans om zich uit de schaduw te spelen.
De nieuwe bondscoach neemt een risico. De roep om Polman en Van der Heijden zal ongetwijfeld klinken als de resultaten op het EK tegenvallen. En de relatie met hen en andere routiniers heeft ondertussen schade opgelopen. Maar het is zijn opdracht een nieuw team te smeden dat medailles kan winnen. Hoe pijnlijk ook, door het boegbeeld van de oude succesploeg (in elk geval voorlopig) niet te selecteren, slaat hij een bladzijde om. Vanaf nu tellen alleen de prestaties die nog geleverd moeten worden.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant