Het kabinet-Schoof staat onder hoogspanning door het integratiedebat dat na de gewelddadigheden in Amsterdam is losgebarsten. Uitspraken van sommige bewindspersonen over minderheden vielen zo slecht bij meerdere NSC’ers dat ze willen opstappen. Het hele kabinet is daardoor aan het wankelen gebracht.
Het crisisoverleg in het Catshuis is momenteel in volle gang. Ook de partijleiders van PVV, VVD, NSC en BBB zijn daarbij aanwezig, om met hun eigen ministers te overleggen over de ontstane situatie.
De crisis begon toen staatssecretaris Nora Achahbar van Financiën vrijdagochtend in de ministerraad haar vertrek aankondigde, wat uitlekte via de NOS. De NSC’er, die verantwoordelijk is voor de hersteloperatie bij het toeslagenschandaal, meent dat er in de ministerraad van afgelopen maandag kwetsende, radicale en mogelijk racistische uitspraken zijn gedaan door meerdere bewindspersonen, zo werd bevestigd door meerdere bronnen.
Alles over politiek vindt u hier.
Voor Achahbar speelde daarbij volgens ingewijden mee dat ook minister van Financiën Eelco Heinen, onder wiens politieke verantwoordelijkheid zij valt, volgens haar over de schreef was gegaan. Ze oordeelde dat ze daardoor moeilijk kon aanblijven op Financiën.
Het uitlekken van die details leidde tot weerwerk van de VVD, waar ten stelligste werd ontkend dat Heinen iets verkeerds heeft gezegd. Achahbar zou een uitspraak van Heinen verkeerd begrepen hebben.
Tegelijkertijd zat de pijn bij Achahbar en andere NSC’ers dieper. Zo had de NSC-staatssecretaris ook grote moeite met een publieke uitspraak van VVD-staatssecretaris Jurgen Nobel van Participatie en Integratie. Die zei maandag naar aanleiding van de rellen in Amsterdam dat ‘islamitische jongeren voor een heel groot deel niet onze normen en waarden onderschrijven’.
Eerder worstelde ze met de uitlatingen van PVV-staatssecretaris Chris Jansen van Infrastructuur waarin die bekende nog steeds achter de ‘minder, minder Marokkanen’-uitspraak van Geert Wilders te staan. Die uitlatingen van Jansen leidden ook tot veel onrust onder ambtenaren.
BBB-minister Mona Keijzer van Volkshuisvesting zei eerder dat ‘antisemitisme bijna onderdeel is van de islamitische cultuur’. PVV-leider Wilders verspreidde woensdag tijdens het debat over de gewelddadigheden na de wedstrijd tussen Ajax en Maccabi Tel Aviv een bericht met de tekst: ‘Het zijn Marokkanen die dit gedaan hebben.’
Andere NSC-bewindspersonen hadden begrip voor de beslissing van Achahbar om op te stappen en overwogen haar voorbeeld te volgen. Daardoor kwam het hele kabinet-Schoof vrijdag aan het wankelen.
Achahbar zelf bleef vrijdag urenlang stil, waardoor ’s avonds nog niet duidelijk was welke uitspraken voor haar de doorslag hebben gegeven. Ze is momenteel ook nog aanwezig in het Catshuis.
Waar de vier regeringspartijen het in hun kabinetsformatie tamelijk snel eens werden over het asiel- en immigratiebeleid, was de toon in het integratiedebat van meet af aan een open zenuw. NSC-leider Pieter Omtzigt weigerde lang met de PVV in zee te gaan, onder meer vanwege diens ‘minder Marokkanen’-oproep uit 2014 waarvoor hij nooit spijt heeft betuigd.
De partijen kwamen uiteindelijk uit de dreigende impasse met hun ‘rechtsstaatverklaring’, waarin ook Wilders verklaarde dat de PVV gedurende de kabinetsperiode binnen de grenzen van de rechtsstaat en de Grondwet zou opereren.
Daarover ontstonden meteen weer twijfels toen Wilders in de zomer de kandidaat-ministers Marjolein Faber en Reinette Klever naar voren schoof. Faber sprak eerder in de Eerste Kamer over ‘omvolking’, een term die wordt gebruikt in extreemrechtse complottheorieën.
Klever werkte als bestuurslid van omroep Ongehoord Nederland mee aan het omstreden Zwarte Pietenjournaal. Uiteindelijk nam NSC genoegen met de belofte van de bewindslieden dat ook zij als lid van het kabinet hun gedrag zouden aanpassen.
Achahbars bezwaren tegen de gang van zaken in de ministerraad werden – althans publiekelijk – deze week niet overgenomen door de NSC-top. Waarnemend fractieleider Nicolien van Vroonhoven liet in het Kamerdebat van woensdag in elk geval weinig blijken van aarzelingen over de koers van het kabinet. Volgens betrokkenen bij andere partijen bleek pas vrijdagochtend in het Catshuis hoe zwaar Achahbar aan de kwestie tilde.
Oppositiepartijen prezen meteen Achahbars beslissing om op te stappen en pleitten voor openheid over de gang van zaken binnen het kabinet. ‘Volkomen terecht als Achahbar een grens trekt en opstapt’, schreef GroenLinks-PvdA-leider Frans Timmermans op X. ‘In dit kabinet zijn racistische uitlatingen aan de orde van de dag. Dit kabinet is er niet voor alle Nederlanders.’
D66-leider Rob Jetten eiste net als Timmermans snel een debat en openbaarmaking van de notulen van de ministerraad. ‘Racistische teksten horen absoluut niet thuis in het hart van ons landsbestuur.’
PvdD-leider Esther Ouwehand wil eveneens weten wat er in de ministerraad ‘allemaal aan akelig racisme gebezigd is’. En ook ‘waarom dat allemaal kennelijk geen enkel probleem vormt voor de VVD van Yesilgöz’.
BBB-voorvrouw Caroline van der Plas wilde vrijdagavond bij aankomst bij het Catshuis weinig zeggen over de ontstane situatie. Wel zei ze het aangekondigde vertrek van Nora Achahbar ‘een groot gemis voor het kabinet’ te vinden.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant