In het Huiskamercafé liggen de spandoeken klaar. Normaal verzamelen zich hier handwerkclub Scheerwol, de stilleesclub en bezoekers van cinema Het Hogeland. In Warffum gebeurt veel, voor zo’n klein dorp is het soms bijna niet bij te houden. Maar nu gaat het in het door vrijwilligers gerunde dorpscafé over gas.
Dat voelt als een déjà vu, want het zou klaar zijn met gaswinning in Groningen. Althans, zo staat het in het hoofdlijnenakkoord: ‘Geen Gronings gas meer.’ In het regeerakkoord volgde de kleine, cruciale nuancering: ‘Er wordt geen gas meer gewonnen uit het Groningenveld.’
Over de auteur
Ana van Es is rondreizend columnist voor de Volkskrant. Eerder was ze onder meer correspondent in het Midden-Oosten.
Het enorme Groningenveld, van de rijkdom, de aardbevingen, de schade, ondergeschikte belangen en de ereschuld, eindigt in de weilanden ten zuiden van het dorp. Enkele tientallen meters verderop, nabij de boerderij Woestenhuizen, begint het kleine Warffumerveld. Net als in het Groningenveld zit hier laagcalorisch gas, ideaal voor fornuizen en cv-ketels.
In Warffum is het ‘sorry, ereschuld en het gaat gewoon door’, zegt Erik de Graaf, voorman van de plaatselijke actiegroep tegen gaswinning. De Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM) moet eigenlijk in december stoppen met gaswinning in Warffum, maar wil blijven tot en met 2032.
Nu het Groningenveld dicht is, worden ‘kleine velden’ zoals Warffum onmisbaar, schreef minister Sophie Hermans (Klimaat en Groene Groei) onlangs aan de Tweede Kamer. Zij begrijpt de ‘zorgen’ bij de dorpsbewoners, ‘zeker omdat het gasveld Warffum vlak bij het Groningenveld ligt’. ‘Zomaar stoppen’ met de gaswinning hier is echter ‘niet mogelijk’.
Hoezeer de NAM vecht voor haar kleine gasvelden nu ‘Groningen’ dicht is, laat de juridische strijd zien rond het Friese dorp Ternaard. Daar zijn plannen voor gaswinning onder de Waddenzee. Deze week werd bekend dat het Staatstoezicht op de Mijnen een ‘negatief advies’ geeft, onder meer vanwege een gevreesd ‘naijl-effect’ in de bodemdaling van de Waddenzee.
Maar de NAM blijft zich beroepen op oude beloftes uit 1969, toen de Waddenzee nog geen Unesco-werelderfgoed was. Voor de joint venture van Shell en Esso moet desnoods het beschermingsregime voor de Waddenzee worden afgezwakt. Een ‘kleine overschrijding’ kan best. Het ‘meegroeivermogen’ van de Waddenzee moet je niet onderschatten.
Erik geeft een rondleiding over de wierde, zoals een terp in Groningen heet. De Warffumer wierde is de grootste van Nederland en een van de hoogste. Al ruim 1.500 jaar bewoond, nooit afgegraven. Pittoreske straatjes leiden naar de roomkleurige Sebastiaankerk uit de 11de of 12de eeuw.
Erik wijst op scheuren in gevels (‘bijna elk huis heeft die’), mogelijk veroorzaakt door gaswinning. In april was vlak bij Warffum een beving met een kracht van 1,5, in oktober een beving van 1,7. Het zouden bevingen kunnen zijn die voortkomen uit het nu gesloten Groningenveld, maar ook uit het nog geopende Warffumerveld. Niemand die het weet.
Dit is zeker: na sluiting van het Groningenveld (‘ik gun anderen dat feest en wij profiteren er ook van’), is de gaswinning in Warffum niet voorbij. Na de grote woorden voor Groningen, de Haagse beloftes, blijft veel hier hetzelfde.
Mensen zijn gelaten, ‘het verzet is een beetje naar binnen geslagen’. Toch protesteert het dorp tegen verlenging van de NAM-vergunning. Zaterdag is een ‘wandeling langs scheuren door het dorp’ en een ‘fietstocht langs de contouren van het Warffumerveld’.
Warffum heeft een jaarlijks dansfestival en een theater. Bij de plaatselijke Kunstkerk, muziek- en kunstcentrum voor scholen in de omgeving (de laatste artist-in-residence was een bekende documentairemaker), vertelt eigenaar Gerrie Jonker, die in de voormalige pastorie woont, hoe ze al vier jaar wacht op een rapport over tientallen beschadigingen: ‘Aanwijsbaar bevingsschade.’
Thuis is ze bang dat een plafondornament naar beneden stort. Daar zitten scheurtjes. En toch, dat is gek, heeft ze soms ook nog steeds zoiets van: de gaswinning, de bevingen, is het niet een beetje aanstellerij? ‘De verhalen over scheuren op feestjes, dat je denkt, wat een gezeur.’
Ja, of is het geen gezeur? Misschien is dit hoe het in Groningen jarenlang is gegaan, hoe je omgaat met de jarenlange gevolgen van de gaswinning.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns